मूर्खान्मूर्खो भवेत्सद्यो दुःखी स्वाश्रमहीनतः । यशोहानिः पितुश्चैव मृत्युः संन्यासिनस्तथा
मूर्खाकडून घेतल्यास लगेच मूर्खपणा येतो; आश्रम नसलेल्या व्यक्तीकडून घेतल्यास दुःख मिळते; वडिलांकडून घेतल्यास कीर्ती जाते; संन्याशाकडून घेतल्यास मृत्यू येतो.
रोगिणो व्याधियुक्तश्च निर्वंशो वंशहीनतः । भार्याहीनोऽपि स्त्रीहीनान्मन्त्रक्षिप्ताद्गुरो समः
रोगी व्यक्तीकडून घेतल्यास रोग जडतो; कुळ नसलेल्या व्यक्तीकडून घेतल्यास वंश हरवतो; पत्नी नसलेल्या व्यक्तीकडून घेतल्यास पत्नीपासून वंचित राहतो; मंत्र नाकारलेल्या गुरूकडून घेतल्यास स्वतः गुरूसारखा होतो.
विष्णुभक्तिविहीनाच्च भक्तिहीनो भवेन्नरः । शैवाच्छाक्ताद्गृहीत्वा च हरौ भक्तिर्न वर्धते
विष्णुभक्ती नसलेल्या व्यक्तीकडून घेतल्यास भक्ती नष्ट होते; शैव किंवा शाक्ताकडून घेतल्यास हरिप्रती भक्ती वाढत नाही.
ब्राह्मणो वैष्णवः शुद्धः पक्वान्नं दातुमीश्वरः । पक्वान्नं हरये दातुमक्षमश्चेतरो जनः
शुद्ध वैष्णव ब्राह्मण पक्के अन्न देऊ शकतो; इतर कोणी हरिला पक्के अन्न देण्यास असमर्थ असेल तर त्याने ते करू नये.
ओंकारोच्चारणाद्धोमाच्छालग्रामशिलार्चनात् । मह्यं पक्वान्नदानाच्च विप्रादन्यो व्रजेदधः
ॐ उच्चार, होम, शाळग्राम शिला पूजन आणि मला पक्के अन्न दान केल्यास, ब्राह्मणाशिवाय इतर कोणी ते केल्यास तो अधःपाताला जातो.
उदासीनाद्दूराचारान्न गृङ्णीयान्मनुं सुधीः । दैवाद्यदि च गृह्णीयाद्धनहीनो भवेद्ध्रुवम्
उदासीन किंवा वाईट वर्तन असलेल्या व्यक्तीकडून सुज्ञाने मंत्र घेऊ नये; जर दैवाने घ्यावा लागला, तर तो नक्कीच गरीब होतो.
ब्राह्मणानां सदा भक्ष्यं हविष्यं च निरामिषम् । आमिषस्य परित्यागात्सूर्यंवत्तेजसा भवेत्
ब्राह्मणांनी नेहमी मांसरहित अन्न खावे आणि हविष्य द्यावे; मांसाचा त्याग केल्याने ते सूर्याप्रमाणे तेजस्वी होतात.
नित्यं नूतनभाण्डेन कर्तव्यः पाक एव च । अथवा पक्षपर्यन्तं ततस्त्याज्यं मनीथिभि
नेहमी नवीन भांड्यातच स्वयंपाक करावा; किंवा किमान पंधरवडाभर, त्यानंतर सुज्ञांनी ते भांडे टाकून द्यावे.
स्थानं सुसंस्कृतं कृत्वा पाकं निर्वृ त्य पूजकः । स्थाने परिष्कृते विप्रो दत्त्वा मह्यं च भक्तितः
पूजकाने नीट स्वच्छ जागा तयार करून, स्वयंपाक पूर्ण केल्यावर त्या पवित्र जागेत भक्तीने माझ्यासाठी नैवेद्य अर्पण करावा.
तदा निवेद्य भुङ्क्ते च दत्त्वा विप्राय सादरम् । अनिवेद्य च भुक्त्त्वा च सुरापीतिर्भवेद्द्विजः
नंतर नैवेद्य दाखवून, ब्राह्मणाला आदराने देऊन मग स्वतः जेवावे; पण नैवेद्य न दाखवता जेवले, तर तो द्विज मद्यपान करणाऱ्यासारखा होतो.
चन्द्रसूर्येपरागे वै चाऽऽशौचे मृतजातयोः । स्पृष्टेनाशुचिना सद्याः पाकभाण़्डं परित्यजेत्
चंद्र किंवा सूर्यग्रहण, जन्म-मृत्यूचे अपवित्रपण, किंवा अपवित्र व्यक्तीने स्पर्श केल्यास, त्या भांड्यातील जेवण ताबडतोब टाकून द्यावे.
भृष्टं द्रव्यं तथाऽन्नं च धृत्वा धौते च वाससी । पादप्रक्षालनं कृत्वा भुङ्कते स्थानो परिष्कृते
तुपात भाजलेले पदार्थ आणि अन्न घेऊन, स्वच्छ धुतलेले कपडे घालून, पाय धुऊन, स्वच्छ जागेत जेवावे.
द्विर्भोजनं न कर्तव्यं स्थिते सूर्ये द्विजातिभिः । निष्फलं तद्भवेत्कर्म भुक्त्वा च नरकं व्रजेत्
सूर्य अस्त न झालेला असताना द्विजांनी दोनदा जेवू नये; असे केल्यास त्या कृतीला काहीही फळ मिळत नाही आणि नंतर नरकात जावे लागते.
यात्रां युद्वं नदीतीरं पुनर्भोजनमैथुने । वर्जंयेच्छ्राद्धदिवसे हविष्याशी च संयमी
श्राद्धाच्या दिवशी प्रवास, युद्ध, नदीकाठी जाणे, पुन्हा जेवणे आणि मैथुन टाळावे; संयमी व्यक्ती फक्त हविष्य अन्नच खावे.
द्विजाय विष्णुभक्ताय पात्रं दद्याद्वुधाय च । वृषलीपतये चैव न दद्याय्छूद्रयाजिने
पात्र फक्त विष्णुभक्त ब्राह्मणाला किंवा विद्वानाला द्यावे; पण नीच जातीच्या स्त्रीचा पती किंवा शूद्र याजक यांना कधीच देऊ नये.
संध्याहीनाय दुष्टाय वृषवाहाय यत्नतः । शुक्रविक्रयिणे चैव देवलाय कदाचन
संध्या न करणाऱ्याला, दुष्टाला, बैलावर बसणाऱ्याला, वीर्य विकणाऱ्याला किंवा देवळातील नोकराला कधीच देऊ नये.
प्रदत्तं पात्रमेतेभ्यो ब्राह्मणं नरकं नयेत् । पात्रे भुक्तवा तद्दिवसे मैथुनान्नरकं व्रजेतु
हे पात्र जर अशा लोकांना दिले, तर ब्राह्मण नरकात जातो; आणि त्या पात्रातून जेवून त्या दिवशी मैथुन केले, तर तोही नरकात जातो.
सर्वेभ्यः पातकी तात कन्याविक्रयकारकः । मून्यं गृहीत्वा यो दद्यात्स महारौरवं व्रजेत्
सर्व पाप्यांमध्ये, कन्या विकणारा सर्वात मोठा पापी आहे; जो मुलीचे मोल घेऊन तिला देतो, तो महा-रौरव नरकात जातो.
कन्यालोमप्रमाणान्तं वर्षं च पितृभिः सह । कुम्भीपाके पच्यते च पुत्रश्चापि पुरोहितः
कन्येच्या केसाच्या लांबीइतका काळ, वडिलांसह, तो कुंभिपाक नरकात शिजवला जातो; मुलगा आणि पुरोहितही त्यात सामील होतात.
तस्मात्कन्यां सुपात्राय दानं कुर्याद्विचक्षणः । शूद्रवद्ब्राह्मणेभ्यश्च नैव तद्वंशचाय च
म्हणूनच, शहाण्याने कन्या फक्त योग्य पात्राला द्यावी; शूद्रासारख्या ब्राह्मणांना किंवा त्यांच्या वंशातील कुणालाही देऊ नये.
विप्रवैष्णवयोर्धर्मः कथितश्च व्रजेश्वरः । यदुक्तं च पुराणैश्च चतुर्भिः श्रुतिभिस्तथा
व्रजेश्वरा, ब्राह्मण आणि वैष्णवांचे धर्म येथे सांगितले, तसेच पुराणे आणि चारही वेदांमध्ये जसे सांगितले आहे.
द्विजार्चनं क्षत्रियाणां तथा नारायणार्चनम् । राज्यानां पालनं चैव रणे निर्भयता तथा
क्षत्रियांसाठी ब्राह्मणांची आणि नारायणाची पूजा, राज्याचे रक्षण आणि युद्धात निर्भयता हे कर्तव्य सांगितले आहे.
नित्यं दानं ब्राह्मणेभ्यः शरणागतरक्षणम् । पुत्रतुल्यं प्रजानां च दुःखिनां परिपालनम्
सतत ब्राह्मणांना दान देणे, शरण आलेल्यांचे रक्षण करणे, प्रजेला मुलासारखे जपणे आणि दुःखी लोकांची काळजी घेणे हे कर्तव्य आहे.
शस्त्रास्त्राणां च नैपुण्यं रणे शौण्डीर्यमेव च । तपश्च धर्मकृत्यं च यत्नतः कुरुते मुदा
शस्त्रास्त्रातील कौशल्य, युद्धातील शौर्य, तप आणि धर्मकृत्ये आनंदाने आणि मन लावून करावी.
पण्डितं नीतिज्ञास्त्रज्ञं नित्यं च परिपालयेत् । नियोजयेत्सभामध्ये नित्यं सद्भिश्च संयुते
पंडित, नीती जाणणारे आणि शस्त्रविद्येत निपुण असणाऱ्यांचे नेहमी रक्षण करावे; सभेत त्यांची नेमणूक करावी आणि सत्पुरुषांनी त्यांना वेढून ठेवावे.
हस्त्यश्वरथपादातं सेनाङ्गं च चतुष्टयम् । पालयेद्यत्नतो नित्यं यशस्वी च प्रतापवान्
हत्ती, घोडे, रथ आणि पायदळ या सैन्याच्या चारही विभागांचे नेहमी काळजीपूर्वक रक्षण करावे; आणि स्वतः कीर्तीवान व पराक्रमी असावे.
रणे निमन्त्रितश्चैव दाने न विमुखो भवेत् । रणे वा यस्त्यजेत्प्राणांस्तस्य स्वर्गो यशस्करः
युद्धात किंवा दान देताना कोणी मागे हटू नये; आणि जो युद्धात प्राण सोडतो, त्याला स्वर्गात अमर कीर्ती मिळते.
वैश्यानामपि वाणिज्यमीश्वरः कृषिपालने । विप्रदेवार्चनं दानं तपस्या व्रतसेवनम्
वैश्यांसाठी व्यापार, शेती आणि जनावरांची देखभाल हे परमेश्वराने सांगितले आहे; ब्राह्मणांसाठी देवपूजा, दान, तपश्चर्या आणि व्रतांचे पालन हे कर्तव्य आहे.
विप्राणामर्चनं नित्यं शूद्रधर्मो विधीयते । तत्कृषी तद्धनग्राही शूद्रश्चाण्डालतां व्रजेत्
शूद्रांसाठी रोज ब्राह्मणांची सेवा करणे हेच धर्म आहे; पण शूद्राने शेती केली किंवा त्यातून मिळालेलं धन घेतलं, तर तो चांडाळ होतो.
गृध्रः कोटिसहस्राणि शतजन्मानि सूकरः । श्वापदः शतजन्मानि शूदो विप्रधनापहः
जो शूद्र ब्राह्मणाचं धन घेतो, तो दहा कोटी जन्म गिधाड, शंभर जन्म डुक्कर, आणि शंभर जन्म जंगली प्राणी म्हणून जन्म घेतो.