सस्मितं परमात्मानं ज्वलन्तं ब्रह्मतेजसा । संत्रस्तः सहसोत्थाय प्रणनाम पदाम्बुजे
त्याने ब्रह्मतेजाने प्रज्वलित, हसरा, परमात्मा पाहिला. घाबरून तो ताबडतोब उठला आणि त्याच्या चरणांवर नतमस्तक झाला.
ददौ शुभाशिषं तस्मै सुप्रसन्नः परात्परः । रत्नसिंहासने तं च वासयामास सादरम्
परात्पर आणि प्रसन्न प्रभूंनी त्याला शुभाशीर्वाद दिला आणि आदराने रत्नांच्या सिंहासनावर बसवले.
अथ तत्रान्तरे विप्रं पुरतस्तं ददर्श सः । शान्तं स्वयं विधातारं रत्नस्यन्दनमुन्दरम्
तेव्हा त्याने समोर शांत, स्वतः सृष्टीकर्ता, सुंदर रत्नांच्या रथावर बसलेला एक ऋषी पाहिला.
वह्निशुद्धांशुकाधानं रत्नमालाविभूषितम् । प्रसन्नं सुस्मितं शुद्धं जगतामीश्वरं परम्
अग्नीने शुद्ध केलेले वस्त्र परिधान केलेला, रत्नमाळांनी सजलेला, प्रसन्न, हसरा, शुद्ध, जगाचा सर्वोच्च स्वामी असा तो होता.
कर्मणां फलदातारं तपोरूपं तपश्विनाम् । वेदानां जनकं वेदप्रसूं कान्तं मनोहरम्
तो कर्माचे फळ देणारा, तपस्व्यांसाठी तपस्वरूप, वेदांचा जनक, वेदांचा स्त्रोत, सर्वांना प्रिय आणि मनाला भुरळ घालणारा होता.
पुटाञ्जलिस्तदा त्रस्तः प्रणनाम सुरेश्वरम् । रत्नसिंहासने रम्ये वासयामास भक्तितः
घाबरून, हात जोडून त्याने देवांचा स्वामीस वंदन केले. भक्तीने त्याला सुंदर रत्नांच्या सिंहासनावर बसवले.
पूजां चकार भक्त्या च तयोश्चरणपङ्कजे । नोचितं कुशलप्रश्नं तयोः कल्याणमेव च
त्याने भक्तीभावाने त्या दोघांच्या चरणकमळांची पूजा केली, आणि नेहमी विचारायचा कुशलप्रश्न विचारला नाही, फक्त त्यांना शुभाशीर्वाद दिले.
विधाता जगतां नन्द शकाचार्यं पुरस्थितम् । सुनीतिं कथयामास यत्नतः शंमुसंमतः
नंदा, सर्व जगाचा सृष्टीकर्ता, समोर शुकाचार्य उभा आहे हे पाहून, नीट विचारपूर्वक, सज्जनांना मान्य असं उत्तम वर्तनाचं बोलला.
श्रृणु शुक्र प्रवक्ष्यामि तुर्नीतिं शशिनः सुत । लज्जाकारं त्रिजगतां कर्म वेदबहिष्कृतम्
शुक्रा, ऐक, मी तुला चंद्राचा मुलगा म्हणजेच शशिकुमार याने केलेलं वाईट कृत्य सांगतो, जे तीनही लोकांना लाज आणणारं आहे आणि वेदांनी नाकारलेलं आहे.
स्नात्वा गृहोन्मुखीं तारां गुरुपत्नीं पतिव्रताम् । गृहीत्वा शरणापन्नस्त्वयि पापश्च संप्रतम्
स्नान करून, तारा ही आपल्या घरी जाण्यास निघाली, ती गुरुपत्नी आणि पतीव्रता होती; पण आता, तिला घेऊन तो पापी तुझ्या आश्रयाला आला आहे.
प्रस्तुतं देवसैन्यं च पश्य वत्स रणोद्यतम् । अहं शंभुस्त्वत्समीपं तदर्थं च समागतौ
बघ बाळा, देवांची सैन्ये युद्धासाठी सज्ज झाली आहेत; मी आणि शंभू या कारणासाठी तुझ्या जवळ आलो आहोत.
शंभुरुवाच चन्द्रमानय हे विप्र यद्यात्मशिवमिच्छसि । संहरिष्ये सिरस्तस्य त्रिशूरेन च पापिनः
शंभू म्हणाला: हे ब्राह्मण, जर तुला स्वतःचं कल्याण हवं असेल तर चंद्राला इथे आण; मी त्या पाप्याचं शिर त्रिशूळाने छाटीन.
अन्यथा संहरिष्यामि सर्वदैत्यान्क्षणेन च । मयि रुष्टे रक्षिता को दैत्यानां च भवेद्द्विज
नाहीतर, मी क्षणात सर्व दैत्यांचा नाश करीन; हे ब्राह्मण, जर मी रागावलो तर दैत्यांचं रक्षण कोण करणार?
सद्यः पाशुपतेनैव वाय्वस्त्रेण च र्सांप्रतम् । सुराणां रिपुवर्गं च हरिष्यामि च लीलया
आता लगेच, मी पाशुपत अस्त्राने किंवा वायव्यास्त्राने सहजपणे देवांचे शत्रू संपवीन.
दुर्वाससो मदंशस्य गुरुस्तस्याङ्गिरा सुनिः । परस्पराच्च संबन्धाद्गुरुपुत्रो गुरुर्मम
दुर्वास हा मदांशाचा गुरु आहे, आणि त्याचा गुरु म्हणजे अंगिरा; त्यांच्या नात्यामुळे, गुरुचा मुलगाही माझा गुरु आहे.
बृहस्पतिश्च तेजस्वी तं भस्मीकर्तुमीश्वरः । न चकार कृपालुश्चेत्प्रियशिष्येण हेतुना
बृहस्पती तेजस्वी आहे, त्याला प्रभूने भस्म करायचं ठरवलं होतं, पण आपल्या प्रिय शिष्यामुळे त्याने दया दाखवली.
उतथ्यपत्नीं दृष्ट्वा स पुरा रेमे स्वकामतः । तत्पतेः शापतोऽस्यैव परग्रस्ता प्रिया सती
पूर्वी, उतथ्याची पत्नी पाहून त्याने आपल्या इच्छेप्रमाणे तिच्यासोबत रमण केलं; तिच्या पतीच्या शापामुळे त्याची प्रिय पत्नी दुसऱ्याच्या ताब्यात गेली.
पत्नीं मद्गुरुपुत्रस्य देहि तार्रां मनोहराम् । मद्वैरिणं च चन्द्रं च भ्रादृभार्यापहारिणम्
माझ्या गुरुच्या मुलाची पत्नी, ती मनमोहक तारा मला परत दे, आणि माझा शत्रू असलेला चंद्र, ज्याने आपल्या भावाची पत्नी पळवली, तोही परत दे.
शरणागतदीनार्तं न हि रक्षेद्यदीश्वरः । पच्यते निरये तावद्यावदिन्दाश्चतुदर्श
जो दु:खी, दीन आणि शरण आलेल्या माणसाचं रक्षण करत नाही, तो इंद्र चारही दिशा पाहेपर्यंत नरकात यातना भोगतो.
अत्र नास्ति विचारो मे पापिष्ठे शरणागते । पापी यं शरणं याति स पापी च न संशयः
या बाबतीत मला काही विचार नाही, हे महापापी, जो शरण येतो त्याच्याबद्दल; पापी जो शरण येतो तो पापीच असतो, यात शंका नाही.
देहि तं विप्रशार्दूल पापिनं मातृगामिनम् । बहिष्कृत्य स्वाश्रमाच्च तारासाध्वीसमन्वितम्
हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, त्या पापीला, जो दुसऱ्याच्या पत्नीशी संबंध ठेवतो, आपल्या आश्रमातून हाकलून, तारा या सतीसह मला सोपव.
शुक्र उवाच सुराणामसुराणां च सर्वेषां जगतामपि । त्वमेव शास्ता भगवान्को वा शास्ति सुरेऽसुरे
शुक्र म्हणाला: देव, दैत्य आणि सर्व जगावर एकट्याचं राज्य आहे, भगवंत; देव किंवा दैत्यांवर दुसरं कोण राज्य करू शकतं?
कृत्वा सुराणां साहाय्यं कथं दैत्यान्हनिष्यसि । संहर्तुः सर्वजगतां दैत्यौधे किं च पौरुषम्
देवतांना मदत करून मग दैत्यांचा नाश कसा करशील? संपूर्ण जगाचा संहार करणाऱ्याने दैत्यांचा नाश करण्यात काय पराक्रम आहे?
त्वं जयोतिः परमं ब्रह्म सगुणो निर्गुणः स्वयम् । गुणभेदान्मूर्तिभेदो ब्रह्मविष्णुशिवात्मकः
तूच सर्वोच्च तेज, परब्रह्म, गुणांसह आणि निर्गुणही स्वतःच आहेस; गुणांमुळे आणि रूपांमुळे तू ब्रह्मा, विष्णू आणि शिव या रूपात प्रकट होतोस.
बलिद्वारे गदापाणिः स्वयमेव भवान्प्रभो । स्वयं प्रदत्ता शक्राय तस्मै श्रीरपि लीलया
बळीच्या दरवाज्यावर, प्रभो, तुम्ही स्वतः गदा हातात घेऊन उभे राहिलात; आणि आपल्या इच्छेने, सहजपणे, इंद्राला श्रीमंती दिलीत.
क्षमस्व भगञ्छंभो हर क्रोधं च संहर । किं पौरुषं च भवतो ब्रह्मणस्यापि हिंसया
शंभो, कृपया मला माफ करा, राग शांत करा आणि क्रोध आवरा; ब्रह्मालाही त्रास द्यावा लागला, तर तुमच्या शौर्याला काय अर्थ?
अहं जीवञ्छरीरेण न दास्यामि निशाकरम् । शरणागतदीनार्तं लज्जिर्वं पापसंयुतम्
मी जिवंत असताना, या शरीरात असतानाच, मी चंद्र देणार नाही; तो शरण आलेला, दुःखी, लाजलेला आणि पापांनी ग्रासलेला आहे.
अहं च त्वत्पदाम्भोजे शरणं यामि शंकर । यथोचितं कुरु विभो जगत्सर्वं तथैव च
शंकरा, मी तुमच्या चरणी शरण येतो; प्रभो, जसे योग्य वाटेल तसे करा, कारण हे संपूर्ण जगसुद्धा तुमच्यावरच अवलंबून आहे.
शुक्रस्य वचनं श्रुत्वा प्रसन्नो भगवाञ्छिवः । इत्युवाच निशानाथं समानय शुभं भवेत्
शुक्राचे शब्द ऐकून भगवान शंकर प्रसन्न झाले आणि त्यांनी रात्रस्वामीला सांगितले, 'त्याला इथे आणा, आणि सर्व काही मंगल होवो.'
एतस्मिन्नन्तरे ब्रह्मा बोधयित्वा कविं विभुः । समानीय निशानाथं तारकासहितं व्रज
तेवढ्यात, ब्रह्माने कवींना समजावून सांगितले आणि रात्रस्वामीला तारकांसह घेऊन आला.