दुंदूभीवाद्यभाण्डानां पञ्चलक्षं तथैव च । पटहानां त्रिलक्षं च डिण्डिमानां द्विलक्षकम्
पाच लाख दुंदुभी आणि वाद्य, तीन लाख पटाह आणि दोन लाख डिंडीम तिथे होते.
ऐरावते महेन्द्रं च श्वेताश्वे धर्ममेव च । कुबेरं वरुणं वह्निं रथस्थं पवनं तथा
एरावतावर बसलेला महेंद्र, पांढऱ्या घोड्यावर धर्म, कुबेर, वरुण, अग्नी आणि आपल्या रथावर पवन तिथे होते.
महिषस्थं यमं चैव स्यन्दनस्थं दिवाकरम् । ईशानं च वृषेन्द्रस्थमनन्तं नागवाहम्
म्हशीवर यम, रथावर सूर्य, वृषभावर ईशान आणि नागावर बसलेला अनंत तिथे होते.
आदित्यांश्च वसून्रुद्रान्सिद्धगन्धर्वाकिन्नरान् । जीवन्मुक्तमुनीनां च समीहं सूर्यवर्चसम्
आदित्य, वसु, रुद्र, सिद्ध, गंधर्व, किन्नर आणि सूर्याप्रमाणे तेजस्वी जीवन्मुक्त ऋषींचा समुदाय तिथे होता.
तान्दृष्ट्वा निर्भयः शुक्रः समाश्वास्य निशाकरम् । सुराणां द्विगुणं सैन्यमाजुहाव व्रजेश्वर
त्यांना पाहून शुक्र निर्भय झाला, त्याने चंद्राला धीर दिला आणि व्रजेश्वरा, देवांची त्याच्या दुप्पट सेना बोलावली.
रत्नमालानदीतीरे हुताशनप्रियाश्रमे । तत्र तस्थौ दैत्यसैन्यं पुण्यक्षीरोदधेस्तटे
रत्नमाळा नदीच्या काठी, अग्नीला प्रिय अशा आश्रमात, पुण्यशाली क्षीरसागराच्या तीरावर दैत्यांची सेना उभी होती.
एतस्मिन्नन्तरे शुक्रः समीपे सरसस्तटे । पुण्याश्रमेऽक्षयवटे सुरसैन्यात्समागतम्
तेव्हाच शुक्र सरोवराच्या काठी, पुण्यवान आश्रमात, अक्षय वटवृक्षाखाली, देवांची सेना एकत्र आलेली पाहिली.
ददर्श वृषभस्थं च शंकरं सर्वंशंकरम् । त्रिशूलपट्टीशधरं व्याघ्रचर्माम्बरं वरम्
त्याने वृषभावर बसलेला, सर्वांमध्ये कल्याण करणारा, त्रिशूल व पट्टा धारण केलेला, वाघाच्या कातडीचे वस्त्र घातलेला, परम शिव पाहिला.
तेजःस्वरूपं परमं भक्तानुग्रहविग्रहम् । सर्दसंपत्प्रदातारं सर्वज्ञं सर्वकारणम्
त्याने तेजस्वी, भक्तांवर कृपा करणारा, सर्व संपत्ती देणारा, सर्वज्ञ, सर्वांचा कारण असलेला परमेश्वर पाहिला.
सर्वेश्वरं सर्वपूज्यं सर्वहूपं सनातनम् । शरणागतदीनार्तं परित्राणपरायणम्
त्याने सर्वांचा स्वामी, सर्वांनी पूज्य, सर्व रूप असलेला सनातन, शरण आलेल्यांना आधार देणारा आणि दुःखींचा रक्षक असा प्रभू पाहिला.
सस्मितं परमात्मानं ज्वलन्तं ब्रह्मतेजसा । संत्रस्तः सहसोत्थाय प्रणनाम पदाम्बुजे
त्याने ब्रह्मतेजाने प्रज्वलित, हसरा, परमात्मा पाहिला. घाबरून तो ताबडतोब उठला आणि त्याच्या चरणांवर नतमस्तक झाला.
ददौ शुभाशिषं तस्मै सुप्रसन्नः परात्परः । रत्नसिंहासने तं च वासयामास सादरम्
परात्पर आणि प्रसन्न प्रभूंनी त्याला शुभाशीर्वाद दिला आणि आदराने रत्नांच्या सिंहासनावर बसवले.
अथ तत्रान्तरे विप्रं पुरतस्तं ददर्श सः । शान्तं स्वयं विधातारं रत्नस्यन्दनमुन्दरम्
तेव्हा त्याने समोर शांत, स्वतः सृष्टीकर्ता, सुंदर रत्नांच्या रथावर बसलेला एक ऋषी पाहिला.
वह्निशुद्धांशुकाधानं रत्नमालाविभूषितम् । प्रसन्नं सुस्मितं शुद्धं जगतामीश्वरं परम्
अग्नीने शुद्ध केलेले वस्त्र परिधान केलेला, रत्नमाळांनी सजलेला, प्रसन्न, हसरा, शुद्ध, जगाचा सर्वोच्च स्वामी असा तो होता.
कर्मणां फलदातारं तपोरूपं तपश्विनाम् । वेदानां जनकं वेदप्रसूं कान्तं मनोहरम्
तो कर्माचे फळ देणारा, तपस्व्यांसाठी तपस्वरूप, वेदांचा जनक, वेदांचा स्त्रोत, सर्वांना प्रिय आणि मनाला भुरळ घालणारा होता.
पुटाञ्जलिस्तदा त्रस्तः प्रणनाम सुरेश्वरम् । रत्नसिंहासने रम्ये वासयामास भक्तितः
घाबरून, हात जोडून त्याने देवांचा स्वामीस वंदन केले. भक्तीने त्याला सुंदर रत्नांच्या सिंहासनावर बसवले.
पूजां चकार भक्त्या च तयोश्चरणपङ्कजे । नोचितं कुशलप्रश्नं तयोः कल्याणमेव च
त्याने भक्तीभावाने त्या दोघांच्या चरणकमळांची पूजा केली, आणि नेहमी विचारायचा कुशलप्रश्न विचारला नाही, फक्त त्यांना शुभाशीर्वाद दिले.
विधाता जगतां नन्द शकाचार्यं पुरस्थितम् । सुनीतिं कथयामास यत्नतः शंमुसंमतः
नंदा, सर्व जगाचा सृष्टीकर्ता, समोर शुकाचार्य उभा आहे हे पाहून, नीट विचारपूर्वक, सज्जनांना मान्य असं उत्तम वर्तनाचं बोलला.
श्रृणु शुक्र प्रवक्ष्यामि तुर्नीतिं शशिनः सुत । लज्जाकारं त्रिजगतां कर्म वेदबहिष्कृतम्
शुक्रा, ऐक, मी तुला चंद्राचा मुलगा म्हणजेच शशिकुमार याने केलेलं वाईट कृत्य सांगतो, जे तीनही लोकांना लाज आणणारं आहे आणि वेदांनी नाकारलेलं आहे.
स्नात्वा गृहोन्मुखीं तारां गुरुपत्नीं पतिव्रताम् । गृहीत्वा शरणापन्नस्त्वयि पापश्च संप्रतम्
स्नान करून, तारा ही आपल्या घरी जाण्यास निघाली, ती गुरुपत्नी आणि पतीव्रता होती; पण आता, तिला घेऊन तो पापी तुझ्या आश्रयाला आला आहे.
प्रस्तुतं देवसैन्यं च पश्य वत्स रणोद्यतम् । अहं शंभुस्त्वत्समीपं तदर्थं च समागतौ
बघ बाळा, देवांची सैन्ये युद्धासाठी सज्ज झाली आहेत; मी आणि शंभू या कारणासाठी तुझ्या जवळ आलो आहोत.
शंभुरुवाच चन्द्रमानय हे विप्र यद्यात्मशिवमिच्छसि । संहरिष्ये सिरस्तस्य त्रिशूरेन च पापिनः
शंभू म्हणाला: हे ब्राह्मण, जर तुला स्वतःचं कल्याण हवं असेल तर चंद्राला इथे आण; मी त्या पाप्याचं शिर त्रिशूळाने छाटीन.
अन्यथा संहरिष्यामि सर्वदैत्यान्क्षणेन च । मयि रुष्टे रक्षिता को दैत्यानां च भवेद्द्विज
नाहीतर, मी क्षणात सर्व दैत्यांचा नाश करीन; हे ब्राह्मण, जर मी रागावलो तर दैत्यांचं रक्षण कोण करणार?
सद्यः पाशुपतेनैव वाय्वस्त्रेण च र्सांप्रतम् । सुराणां रिपुवर्गं च हरिष्यामि च लीलया
आता लगेच, मी पाशुपत अस्त्राने किंवा वायव्यास्त्राने सहजपणे देवांचे शत्रू संपवीन.
दुर्वाससो मदंशस्य गुरुस्तस्याङ्गिरा सुनिः । परस्पराच्च संबन्धाद्गुरुपुत्रो गुरुर्मम
दुर्वास हा मदांशाचा गुरु आहे, आणि त्याचा गुरु म्हणजे अंगिरा; त्यांच्या नात्यामुळे, गुरुचा मुलगाही माझा गुरु आहे.
बृहस्पतिश्च तेजस्वी तं भस्मीकर्तुमीश्वरः । न चकार कृपालुश्चेत्प्रियशिष्येण हेतुना
बृहस्पती तेजस्वी आहे, त्याला प्रभूने भस्म करायचं ठरवलं होतं, पण आपल्या प्रिय शिष्यामुळे त्याने दया दाखवली.
उतथ्यपत्नीं दृष्ट्वा स पुरा रेमे स्वकामतः । तत्पतेः शापतोऽस्यैव परग्रस्ता प्रिया सती
पूर्वी, उतथ्याची पत्नी पाहून त्याने आपल्या इच्छेप्रमाणे तिच्यासोबत रमण केलं; तिच्या पतीच्या शापामुळे त्याची प्रिय पत्नी दुसऱ्याच्या ताब्यात गेली.
पत्नीं मद्गुरुपुत्रस्य देहि तार्रां मनोहराम् । मद्वैरिणं च चन्द्रं च भ्रादृभार्यापहारिणम्
माझ्या गुरुच्या मुलाची पत्नी, ती मनमोहक तारा मला परत दे, आणि माझा शत्रू असलेला चंद्र, ज्याने आपल्या भावाची पत्नी पळवली, तोही परत दे.
शरणागतदीनार्तं न हि रक्षेद्यदीश्वरः । पच्यते निरये तावद्यावदिन्दाश्चतुदर्श
जो दु:खी, दीन आणि शरण आलेल्या माणसाचं रक्षण करत नाही, तो इंद्र चारही दिशा पाहेपर्यंत नरकात यातना भोगतो.
अत्र नास्ति विचारो मे पापिष्ठे शरणागते । पापी यं शरणं याति स पापी च न संशयः
या बाबतीत मला काही विचार नाही, हे महापापी, जो शरण येतो त्याच्याबद्दल; पापी जो शरण येतो तो पापीच असतो, यात शंका नाही.