गण्यन्ते पांसवो भूमेर्गण्यन्ते वृष्टिबिन्दवः । न गण्यते विधात्राऽपि विप्रसंस्थापने फलम्
मातीचे कण आणि पावसाचे थेंब मोजता येतात, पण ब्राह्मणाची स्थापना केल्याचे फळ विधात्यालाही मोजता येत नाही.
कृत्वोपजींयं विप्रस्य जीवन्मुक्तो भवेन्नरः । अचलां श्रीयमाप्नोति परे सुक्तिचतुष्टयम्
ब्राह्मणासाठी उपजीविका उभी केल्यावर माणूस या जन्मातच मुक्त होतो, अढळ लक्ष्मी मिळवतो आणि चार श्रेष्ठ स्तोत्रे प्राप्त करतो.
मद्दास्यभक्तिं स लभेद्वैकुण्ठे मोदके चिरम् । न हि पातो भवेत्तस्य यथा मे परमात्मनः
तो माझ्या सेवेत भक्ती मिळवतो, वैकुंठात दीर्घकाळ आनंदाने राहतो; त्याला कधीही पतन होत नाही, जसे मला, परमात्म्याला नाही.
कुमारीमष्टवर्षोयां सुविप्रय ददाति यः । संपूज्य सर्वाभरणां दुर्गादानफलं लभेत्
जो कोणी आठ वर्षांची, सर्व दागिन्यांनी सजलेली कुमारिका योग्य ब्राह्मणाला पूजा करून देतो, त्याला दुर्गादानाचे फळ मिळते.
सर्व स्वर्ग्य समालोक्य ब्रह्मलोकेषु पूजितः । लभते मम दास्यं च वैसुण्ठे मोदते चिरम्
सर्व स्वर्गलोकांचे दर्शन घेऊन, ब्रह्मलोकात सन्मान मिळवून, तो माझ्या सेवेत येतो आणि वैकुंठात दीर्घकाळ आनंदाने राहतो.
विवाहदर्शने कोटिस्वर्णदानफलं लभेत् । अन्ते स्वर्गे प्रयात्येवमिहैव निश्चलां श्रियम्
लग्न पाहिल्यावर कोटी सुवर्णदानाचे फळ मिळते; शेवटी स्वर्गात जातो आणि इथेच अढळ लक्ष्मी मिळवतो.
यः सुविप्रमनाथं च दरिद्रं च सुपण़्डितम् । दृष्ट्वा कुर्यात्तद्विवाहं स मोक्षं लभते ध्रुवम्
जो कोणी योग्य, गरीब आणि विद्वान ब्राह्मणाचे लग्न लावतो, त्याला निश्चितच मुक्ती मिळते.
यच्छत्रपादुकादानं शालग्रामस्य योषितः । करोति भक्त्या पुण्याहे पृथ्वीदानफलं लभेत्
जो कोणी शालग्राम वंशातील स्त्रीला छत्री आणि पादत्राणे भक्तीने शुभ दिवशी देतो, त्याला पृथ्वीदानाचे फळ मिळते.
गजचदाने च तल्लोममानवर्ष श्रुतौ श्रुतम् । चतुर्गुणं गजेन्द्रं च मोदते मम मन्दिरे
कोणी हत्तीचे दान केल्यावर, त्या हत्तीच्या प्रत्येक केसासाठी, दात्याला माझ्या निवासात गजेंद्राच्या आनंदापेक्षा चारपट अधिक सुख मिळते, असे शास्त्रात ऐकायला मिळते.
गजर्ध श्वेततुरगे तदर्ध चेतने पितः । गजतुल्यं कृष्णगवां दाने च तत्फलं लभेत्
हत्तीच्या अर्ध्या दानाने पांढऱ्या घोड्याचे फळ मिळते; त्याच्या अर्ध्या दानाने पिवळ्या घोड्याचे फळ मिळते; आणि हत्तीच्या तोलाची कृष्णवर्णी गाय दान केल्यास, त्याच फळाची प्राप्ती होते.
तत्तुल्यं धेनुदाने च ह्यर्धं सामान्यगोस्तथा । लभेद्वत्सप्रसूतानां दाने दाने फलं भुवः
त्याच तोलाच्या गाय दानाने अर्धे फळ मिळते; साध्या गायीच्या दानानेही तसेच. वासरू झालेल्या गायीचे दान केल्यावर, प्रत्येक दानासाठी पृथ्वीवर फळ मिळते.
भूमिदाने रेणुमानवर्ष स्थानं च मत्पदे । ज्ञानदाने महत्पुण्यं वैकुण्ठे मोदते चिरम्
मातीच्या कणाएवढी भूमी दान दिल्यास, माझ्या पायाशी स्थान मिळते; ज्ञान दान केल्याने मोठे पुण्य मिळते आणि वैकुंठात दीर्घकाळ आनंद मिळतो.
श्रियं लभेत्स्वर्णदाने राजत्वं रजतेन च । अन्नदाने फलं गहं कथं जानामि पै शुतम्
सोने दान केल्याने संपत्ती मिळते; चांदी दान केल्याने राज्य मिळते; अन्नदानाचे फळ म्हणजे घर—त्याचे महत्त्व मी कसे सांगू?
लभते सर्वदानस्य फलं ब्रह्मणभोजने । अन्नदानात्परं दानं न भूतं न भविष्यति
ब्राह्मणाला जेवण घातल्याने सर्व दानांचे फळ मिळते; अन्नदानासारखे श्रेष्ठ दान कधी झाले नाही आणि होणारही नाही.
नात्र पात्रपरीक्षाऽस्ति न कालनियमः क्वचित् । अन्नदाने शुभं पुण्यं दातुः पात्रं त्वपातकी
इथे पात्राची परीक्षा नाही, ना वेळेचे बंधन आहे; अन्नदानात दात्याला मोठे पुण्य मिळते, आणि घेणाऱ्यावर पाप लागत नाही.
अन्नदानं च धन्यं स्याद्भूमौ वैकुण्ठहेतुकम् । वस्त्रं ददाति विप्रय दरिद्राय कुटुम्बिने
अन्नदान हे पृथ्वीवर धन्य मानले जाते आणि वैकुंठाची प्राप्ती होते; जो ब्राह्मणाला, गरीबाला किंवा कुटुंबवत्सलाला वस्त्र देतो—
वस्त्रंसूत्रमानवर्ष वैकुण्ठे मोदते चिरम् । सुरम्ये चन्द्रलोके च वारुणे च तथैव च
दिलेले प्रत्येक वस्त्राचे धाग्याएवढ्या काळासाठी, वैकुंठात आणि सुंदर चंद्रलोक व वरुणलोकातही, तो दीर्घकाळ आनंद उपभोगतो.
कृत्वा लोहप्रदीपं च स्वर्णवर्तिसमन्वितम् । दत्तवा घृतप्रदीपं च हरये परमात्मने
लोखंडाचा दिवा बनवून त्यात सोन्याची वात घातली, किंवा तुपाचा दिवा परमात्मा हरिला अर्पण केला—
अन्धकारं च न गृहं यमदूतं यमं तथा । न हि पश्यति दाता च प्रयाति मम मन्दिरम्
त्याच्या घरात कधीच अंधार येत नाही, ना यमदूत किंवा यम स्वतः तिथे येतात; दाता त्यांना पाहत नाही आणि माझ्या निवासात जातो.
ब्रह्मणाय च दत्तवैव न याति यमयातनाम् । दिव्यवर्षसहश्रं च मोदते शक्रमन्दिरे
ब्राह्मणाला दिले असल्यास, तो कधीच यमाच्या यातनांना जात नाही; हजार दिव्य वर्षे तो इंद्राच्या महालात आनंद उपभोगतो.
आसनं लभते स्वर्गे वस्तुमात्रानुरूपतः । उत्तमे लक्षवर्षे च तदर्ध चेतरे व्रजेत्
स्वर्गात त्याला दानाच्या किमतीनुसार आसन मिळते; उत्तम वस्तू दिल्यास लक्ष वर्षे, आणि त्याच्या अर्ध्या किमतीनुसार तितका काळ मिळतो.
ताम्पूलेन लभेद्भोगं स्वर्गे वर्षशतं व्रजेत् । माल्यदाने प्रियं स्वर्ग वस्तुमात्रानुरूपतः
तांबूल दिल्यास, स्वर्गात शंभर वर्षे भोग मिळतो; माळा दिल्यास, दानाच्या किमतीनुसार प्रिय स्वर्ग मिळतो.
फलदानफलं स्वर्ग लभते नात्र संशयः । सामान्यशय्यादानेन स्वर्ग वर्षशतं व्रजेत्
फळ दान केल्याने स्वर्गाचे फळ मिळते—यात शंका नाही; साधी शय्या दान केल्याने, शंभर वर्षे स्वर्गात आनंद मिळतो.
चतुर्गुणं प्रकृष्टायां गुणलक्षं दिलक्षणे । अनाथाय सुविप्राय यदि गेहं प्रदीयते
उत्तम शय्येच्या दानाने चारपट फळ मिळते; मध्यम दर्जाच्या शय्येने लक्षपटीने फळ मिळते; अनाथाला किंवा सुयोग्य ब्राह्मणाला घर दिल्यास—
अत्रैव मानवर्ष च शक्रलोके महीयते । दृष्ट्वा बुभुक्षितं विप्रमन्नं तस्मै प्रदीयते
इथेच, शरीरावर जितके केस तितक्या वर्षे, इंद्रलोकात मान मिळतो; उपाशी ब्राह्मण पाहून त्याला अन्न दिल्यास—
अयलां श्रियमाप्नोति पुत्रपौत्रविवर्धिनीम् । व्रजनाथ व्रजं गत्वा व्रजभूमौ व्रजाधुना
अक्षय संपत्ती मिळते, जी पुत्र-पौत्रांची वाढ करणारी असते; हे व्रजनाथा, व्रजभूमीत आल्यावर, व्रजभूमीतच हे फळ मिळते.
व्रज भोजय विपांश्च व्रज सर्व व्रजे व्रजे । गोकुले गोकुले वत्स वत्स वत्स निराकुले
व्रजामध्ये जा, ब्राह्मणांना जेवू घाल, सगळे व्रजामध्येच राहा. गोकुळात, गोकुळात, वत्सा, वत्सा, वत्सा, या सगळ्या ठिकाणी कुठलाही त्रास नाही.
व्याकुलानां गोकुलानां संकुले च व्रजे व्रजे । एतत्ते कथितं नन्द सानन्दं पुण्यवर्धनम्
गोकुळातील दुःखी आणि गर्दीच्या व्रजांमध्ये, हे सर्व तुला सांगितले, नंदा. हे आनंददायक आहे आणि पुण्य वाढवणारे आहे.
काश्यपं दुर्भगं नीचं शत्रुमज्ञानिनं स्त्रेयम् । त्यक्त्वा रात्रिं च दिवसे वक्ति विप्रं मुपण्डितम्
दुर्दैवी, नीच, शत्रू, अज्ञानी आणि स्त्री अशा कश्यपाला सोडून, रात्रंदिवस पंडित ब्राह्मणाशीच बोल.
देवालये च देवं वाऽप्यश्वत्थतुलशीवटम् । उक्त्वा तद्द्विगुणं पुण्यमप्रकाश्य चतुर्गुणम्
देवळात, देवापाशी किंवा अश्वत्थ किंवा तुळशीच्या झाडाजवळ सांगितले तर त्याचे पुण्य दुप्पट होते; आणि जर ते गुप्त ठेवले तर चौपट पुण्य मिळते.