अथ षट्सप्ततितमोऽध्यायः नन्द उवाच येषां च दर्शने पुण्यं पापं यस्य च दर्शने । तत्सर्व वद सर्वेश श्रोतुं कौतूहरं मम
नंद म्हणाला: हे सर्वांच्या स्वामी, ज्यांच्या दर्शनाने पुण्य मिळतं आणि ज्यांच्या दर्शनाने पाप लागतं, ते सर्व मला सांग, मला ते ऐकण्याची उत्सुकता आहे.
श्रीभगवानुवाच सुब्राह्मणानां तीर्थानां वैष्णवानां च दर्शने । देवताप्रतिमादर्शी तीर्थस्नायी भवेन्नरः
श्रीभगवान म्हणाले: उत्तम ब्राह्मण, तीर्थक्षेत्रे, वैष्णव, आणि देवतांच्या मूर्ती यांचं दर्शन केल्याने, जणू काही तीर्थस्नान केल्याचा पुण्य मिळतो.
सूर्यस्य दर्शने भक्त्या मतीनां दर्शने तथाः । संन्यासिनां यतीनां च तथैव ब्रह्मचारिणाम्
भक्तीभावाने सूर्याचं दर्शन, तसेच ज्ञानी लोकांचं, संन्याशांचं, यतींचं आणि ब्रह्मचारी लोकांचं दर्शन केल्यानेही पुण्य मिळतं.
भक्त्या गवां च वह्नीनां गुरूणां च विशेषतः । गजेन्द्राणां च सिंहानां श्वेताश्वानां तथैव च
भक्तीने गायी, अग्नी आणि विशेषतः गुरू यांचं दर्शन, तसेच हत्ती, सिंह आणि पांढरे घोडे यांचं दर्शन केल्यानेही पुण्य मिळतं.
शुकानां च पिकानां च खञ्जनानां तथैव च । हंसानां च मयूराणां चाषाणां शङ्खपक्षिणाम्
पोपट, कोकीळ, खंजन, हंस, मोर, कावळा आणि शंखाच्या आकाराचा पक्षी यांचं दर्शन देखील पुण्यदायक आहे.
वत्सप्रयुक्तधेनूनासश्वत्थानां तथैव च । पतिपुत्रवतीनां च नराणां तीन्थयायिनाम्
वासरानं चालवलेल्या गायी, घोडे, पती आणि पुत्र असलेल्या स्त्रिया, तसेच तीर्थयात्रेला जाणारे पुरुष यांचं दर्शनही पुण्य देतं.
प्रदीपानां सुवर्णानां मणीनां च विशेषतः । णुक्तानां हीरकाणां च माणिक्यानां महाशय
दिवा, सोनं, रत्ने, मोती, हिरा आणि माणिक यांचं विशेषतः दर्शन केल्यावर पुण्य मिळतं.
तुलसीशुक्लपुष्पाणां दर्शनं पापनाशम् । फलानि शुक्लधान्यानि घृतं दधि मधूनि च
तुळशीच्या पांढऱ्या फुलांचं दर्शन पाप नष्ट करतं; फळं, पांढरं धान्य, तूप, दही आणि मध यांचंही दर्शन पुण्य देतं.
पूर्णकुम्भं च लाजांश्च राजेन्द्रं दर्पणं जलम् । मालां च शुक्लपुष्पाणां दृष्ट्वा पुण्यं लभेन्नरः
पाण्यानं भरलेला कलश, लाह्या, आरसा, पाणी आणि पांढऱ्या फुलांची माळ यांचं दर्शन केल्यावर माणसाला पुण्य मिळतं.
गोरोचनं च कर्पूरं रजतं च सरोवरम् । पुष्पोद्यानं पुष्पितां च दृष्ट्वा पुण्यं लभेन्नरः
गोरोचन, कापूर, चांदी, सरोवर, फुलांनी बहरलेलं बाग यांचं दर्शन केल्यावर माणसाला पुण्य मिळतं.
शुक्लपक्षस्य चन्द्रं च पीयूषं चन्दनं तथा । कस्तूरीं कुङ्कुमं दृष्ट्वा नन्द पुण्यं
शुक्ल पक्षातील चंद्र, अमृत, चंदन, कस्तुरी आणि कुंकू यांचं दर्शन केल्यावर, नंदा, पुण्य मिळतं.
पताकामक्षयवटं तरुं देवोत्थितं शुभम् । देवालयं देवखातं दृष्ट्वा पुण्यं लभेन्नरः
पताका, अक्षय वड, देवांसाठी लावलेलं झाड, देवालय आणि पवित्र तलाव यांचं दर्शन केल्यावर माणसाला पुण्य मिळतं.
देवाक्षितां देवद्यटं सुगन्धिपवनं तथा । शङ्खं च दुंदुभिं दृष्ट्वा सद्यः पुण्यं लभेन्नरः
देवतांनी पावलेली जागा, देवाचा वेदी, सुगंधी वारा, शंख आणि दुंदुभी यांचं दर्शन केल्यावर लगेच पुण्य मिळतं.
शुकिंत प्रवालं रजतं स्फटिकं कुशमूलकम् । गङ्गामृदं कुशं ताम्रं दृष्ट्वा पुण्यं लभेन्नरः
प्रवाल, चांदी, स्फटिक, कुशाचं मूळ, गंगामाती, कुश आणि तांबं यांचं दर्शन केल्यावर माणसाला पुण्य मिळतं.
पुराणपुस्तकं शुद्धं सबीजं विष्णुयन्त्रकम् । स्निग्धदूर्वाक्षते रत्नं दृष्ट्वा पुण्यं लभेन्नरः
शुद्ध पुराणाचं पुस्तक, बीजाक्षर असलेलं, विष्णु यंत्र, ओलसर दुर्वा, अक्षता आणि रत्न यांचं दर्शन केल्यावर पुण्य मिळतं.
तपस्विनां सिद्धमन्त्रं मसुद्रं कृष्णसारकम् । यज्ञं महोत्सवं दृष्ट्वा स पुण्यं लभते नरः
तपस्वी, सिद्ध मंत्र, कृष्णमृग, यज्ञ आणि मोठा उत्सव यांचं दर्शन केल्यावर माणसाला पुण्य मिळतं.
गोमूत्रं गोमयं दुग्धं गोधूलिं गोष्ठगोष्पदम् । पक्वसस्यान्वितं क्षेत्रं दृष्ट्वा पुण्यं लभेद्ध्रुवम्
गौमूत्र, शेण, दूध, गायीची धूळी, गायीचं पावलाचं ठसा आणि पिकलेली शेतं यांचं दर्शन केल्यावर नक्कीच पुण्य मिळतं.
रुचिरां पद्मिनीं श्यामां न्यग्रोधपरिमण्डलाम् । सुवेषकां सुवसनां दिव्यभूषणभूषिताम्
सुंदर कमळाचं तळं, काळी स्त्री, गोल वडाचं झाड, सुंदर सजलेली, चांगली वस्त्र घातलेली आणि दिव्य दागिन्यांनी मढवलेली स्त्री यांचं दर्शन पुण्य देतं.
वेश्यां क्षेमकरीं गन्धं सुदूर्वाक्षततण्डुलम् । सिद्धान्नं परमान्नं च दृष्ट्वा पुण्यं लभेन्नरः
कल्याण करणारी वेश्या, सुगंध, ओलसर दुर्वा, अक्षता, सिद्ध अन्न आणि उत्तम अन्न यांचं दर्शन केल्यावर माणसाला पुण्य मिळतं.
कान्तिक्यां पूर्णिमायां च राधिकाप्रतिमां शुभाम् । संपूज्य दृष्ट्वा नत्वा च करोति जन्मखण्डनम्
पूर्णिमेच्या दिवशी, सुंदर राधिकेची शुभ मूर्ती, तिची पूजा करून, दर्शन घेऊन आणि वंदन केल्यावर जन्मबंधन नष्ट होतं.
हिङ्गुलायां तथाऽष्टम्यामिषे मासि सिते शुभे । श्रीदुर्गाप्रतिमां दृष्ट्वा करोति जन्मखण्डनम्
शुभ अशा शुक्ल पक्षातील अष्टमीला, श्रीदुर्गेची मूर्ती पाहिल्यावर जन्मबंधन नष्ट होतं.
शिवरात्रौ च काश्यां च विश्वनाथस्य दर्शनम् । कृत्वोपवासं पूजां च करोति जन्मखण्डनम्
शिवरात्रीला काशीमध्ये, विश्वनाथाचं दर्शन करून, उपवास आणि पूजा केल्यावर जन्मबंधन नष्ट होतं.
जन्माष्टमीदिने भक्तो दृष्ट्वा मां बिन्दुमाधवम् । प्रणम्य पूजां कृत्वा च करोति जन्मखण्डनम्
जन्माष्टमीच्या दिवशी भक्ताने मला बिंदुमाधव म्हणून पाहून, नमस्कार करून आणि पूजा केल्यास त्याचे जन्माचे बंधन तुटते.
पौषे मासि शुक्लरात्रौ यत्र यत्र स्थले नरः । पद्मायाः प्रतिमां दृष्ट्वा करोति जन्मखण्डनम्
पौष महिन्यात, शुद्ध पक्षातील रात्री, जिथे कुठे कोणी पद्मेची मूर्ती पाहतो, त्याचे जन्माचे बंधन तुटते.
सप्तजन्म भवेत्तस्य पुत्रः पौत्रो धनेश्वरः । उपोष्यैकादशीं स्नात्वा प्रभाते द्वादशीदिने
जो एकादशीचे उपवास करून, द्वादशीच्या सकाळी स्नान करतो, त्याला सात जन्मांत पुत्र, नातू किंवा धनाचा स्वामीपद मिळते.
दृष्ट्वा काश्यामन्नपूर्णां करोति जन्मखण्डनम् । चैत्रै मासि चतुर्दश्यां कामरूपेषु पुण्यदे
काशीत अन्नपूर्णा देवीचे दर्शन घेतल्यावर जन्माचे बंधन तुटते; आणि चैत्र महिन्यात, चतुर्दशीला, पुण्यदायी कामरूप येथे,
दृष्ट्वा नत्वा भद्रकालीं करोति जन्मखण्डनम् । अयोध्यायां च रामं च श्रीरामनवमीदिने
भद्रकाळीचे दर्शन घेऊन, नमस्कार केल्यावर जन्माचे बंधन तुटते; आणि अयोध्येत, श्रीरामनवमीच्या दिवशी रामाचे दर्शन घेतल्यावर,
संपूज्य नत्वा दृष्ट्वा च करोति जन्मखण्डनम् । उपोष्य पुष्करे स्नात्वा किंवा बदरिकाश्रमे
पूजा करून, नमस्कार करून आणि दर्शन घेऊन जन्माचे बंधन तुटते; पुष्कर किंवा बदरिकाश्रमात उपवास करून स्नान केल्यावरही,
मंपूज्य दृष्ट्वा मामेकं करोति जन्मखण्डनम् । दत्तवा तिष्णुपदे पिण्डं विष्णुं यश्च प्रपूज्येत्
फक्त माझी पूजा करून आणि दर्शन घेऊन जन्माचे बंधन तुटते; विष्णुपदावर पिंड दान करून, विष्णूची पूजा केल्यावरही,
पितणां स्वात्मनश्चैव करोति जन्मखण्डनम् । प्रयागे मुण्डनं कृत्वा दानं च कुरुते यदि
पित्यांसाठी आणि स्वतःसाठी जन्माचे बंधन तुटते; आणि प्रयाग येथे मुंडन करून, दान दिल्यासही,