तुष्टिः पुष्टिस्तथा शान्तिर्लज्जाधिदेवता हि सा । वैसुण्ठे सा महालक्ष्मीर्गोलोके राधिका सती
तीच तृप्ती, पोषण, शांतता आणि लाजेची अधिष्ठात्री देवी आहे; वैकुंठात ती महालक्ष्मी आहे, आणि गोलोकात ती सती राधिकाच आहे.
मर्त्ये लक्ष्मीश्च क्षीरोदे दक्षकन्या सती य सा । सा दुर्गा मेनकाकन्या दैत्यदुर्गतिनाशिनी
मर्त्यलोकात ती लक्ष्मी आहे, क्षीरसागरात ती दक्षकन्या सती आहे; तीच दुर्गा, मेनकेची कन्या, दैत्यांच्या संकटाचा नाश करणारी आहे.
स्वर्गलक्ष्मीश्च दुर्गा सा शक्रादीनां गृहे गृहे । सा वाणी सा च सावित्री विद्याधिष्ठातृदेवता
स्वर्गात ती लक्ष्मी आहे, तीच दुर्गा इंद्रादी देवतांच्या प्रत्येक घरात आहे; तीच वाणी, तीच सावित्री, आणि विद्या अधिष्ठात्री देवी आहे.
वह्नौ स दाहिकाशक्तिः प्रभाशक्तिश्च भास्करे । शोभाशक्तिः पूर्णचन्द्रे जले शक्तिश्च शीतता
अग्नीत ती दाहक शक्ती आहे, सूर्याला तेज देणारी शक्ती आहे, पूर्ण चंद्रात शोभा देणारी शक्ती आहे, आणि पाण्यात गारवा देणारी शक्ती आहे.
सस्यप्रसूता शक्तिश्च धारणा च धरासु सा । ब्राह्मण्यशक्तिर्विप्रेषु देवशक्तिःसुरेषु सा
तीच धान्य उगवण्याची शक्ती आहे, पृथ्वीला धारण करणारी शक्ती आहे; ब्राह्मणांमध्ये ती ब्राह्मण्याची शक्ती आहे, आणि देवांमध्ये ती दैवी शक्ती आहे.
तपस्विनां तपस्या का गृहिणां गृहदेवता । मुक्तिशक्तिश्च मुक्तानामाशा सांसारिकस्य सा
ती तपस्व्यांची तपश्चर्या आहे, गृहस्थांची घराची देवी आहे; मुक्त लोकांसाठी ती मुक्तीची शक्ती आहे, आणि संसारात अडकलेल्या लोकांसाठी ती आशा आहे.
मद्भक्तानां भक्तिशक्तिर्मयि भक्तिप्रदा सदा । नृपाणां राज्यलक्ष्मीश्च वणिजां लभ्यरूपिणी
माझ्या भक्तांमध्ये ती भक्तीची शक्ती आहे, आणि नेहमी मला भक्ती देणारी आहे; राजांसाठी ती राजलक्ष्मी आहे, आणि व्यापाऱ्यांसाठी ती लाभरूप आहे.
परि संसारसिन्धूनां त्रयीतत्त्वा तु तारिणी । सत्सु सद्बुद्धिरूपा सा मेधाशक्तिस्वरूपिणी
तीच त्रैविद्याच्या सहाय्याने संसारसागरातून पार नेणारी आहे; सज्जनांमध्ये ती सद्बुद्धी आहे, आणि तीच मेधा शक्तीच्या स्वरूपात आहे.
व्याख्याशक्तिः श्रुतौ शास्त्रे दातृशक्तिश्च दातृषु । क्षत्त्रादीनां विप्रभक्तिः पतिभक्तिः सतीसु च
ती वेद आणि शास्त्रांमध्ये अर्थ सांगण्याची शक्ती आहे, दात्यांमध्ये दान करण्याची शक्ती आहे; क्षत्रियादी लोकांमध्ये ब्राह्मणभक्ती आहे, आणि सती स्त्रियांच्या मनात पतीभक्ती आहे.
एवं रूपा च या शक्तिर्मया दत्ता शिवाय सा । एवं ते कथितं सर्वं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
हीच ती शक्ती आहे जिला मी शंकराला दिली आहे; असं सर्व मी तुला सांगितलं, आता तुला अजून काही ऐकायचं आहे का?
अथ षट्सप्ततितमोऽध्यायः नन्द उवाच येषां च दर्शने पुण्यं पापं यस्य च दर्शने । तत्सर्व वद सर्वेश श्रोतुं कौतूहरं मम
नंद म्हणाला: हे सर्वांच्या स्वामी, ज्यांच्या दर्शनाने पुण्य मिळतं आणि ज्यांच्या दर्शनाने पाप लागतं, ते सर्व मला सांग, मला ते ऐकण्याची उत्सुकता आहे.
श्रीभगवानुवाच सुब्राह्मणानां तीर्थानां वैष्णवानां च दर्शने । देवताप्रतिमादर्शी तीर्थस्नायी भवेन्नरः
श्रीभगवान म्हणाले: उत्तम ब्राह्मण, तीर्थक्षेत्रे, वैष्णव, आणि देवतांच्या मूर्ती यांचं दर्शन केल्याने, जणू काही तीर्थस्नान केल्याचा पुण्य मिळतो.
सूर्यस्य दर्शने भक्त्या मतीनां दर्शने तथाः । संन्यासिनां यतीनां च तथैव ब्रह्मचारिणाम्
भक्तीभावाने सूर्याचं दर्शन, तसेच ज्ञानी लोकांचं, संन्याशांचं, यतींचं आणि ब्रह्मचारी लोकांचं दर्शन केल्यानेही पुण्य मिळतं.
भक्त्या गवां च वह्नीनां गुरूणां च विशेषतः । गजेन्द्राणां च सिंहानां श्वेताश्वानां तथैव च
भक्तीने गायी, अग्नी आणि विशेषतः गुरू यांचं दर्शन, तसेच हत्ती, सिंह आणि पांढरे घोडे यांचं दर्शन केल्यानेही पुण्य मिळतं.
शुकानां च पिकानां च खञ्जनानां तथैव च । हंसानां च मयूराणां चाषाणां शङ्खपक्षिणाम्
पोपट, कोकीळ, खंजन, हंस, मोर, कावळा आणि शंखाच्या आकाराचा पक्षी यांचं दर्शन देखील पुण्यदायक आहे.
वत्सप्रयुक्तधेनूनासश्वत्थानां तथैव च । पतिपुत्रवतीनां च नराणां तीन्थयायिनाम्
वासरानं चालवलेल्या गायी, घोडे, पती आणि पुत्र असलेल्या स्त्रिया, तसेच तीर्थयात्रेला जाणारे पुरुष यांचं दर्शनही पुण्य देतं.
प्रदीपानां सुवर्णानां मणीनां च विशेषतः । णुक्तानां हीरकाणां च माणिक्यानां महाशय
दिवा, सोनं, रत्ने, मोती, हिरा आणि माणिक यांचं विशेषतः दर्शन केल्यावर पुण्य मिळतं.
तुलसीशुक्लपुष्पाणां दर्शनं पापनाशम् । फलानि शुक्लधान्यानि घृतं दधि मधूनि च
तुळशीच्या पांढऱ्या फुलांचं दर्शन पाप नष्ट करतं; फळं, पांढरं धान्य, तूप, दही आणि मध यांचंही दर्शन पुण्य देतं.
पूर्णकुम्भं च लाजांश्च राजेन्द्रं दर्पणं जलम् । मालां च शुक्लपुष्पाणां दृष्ट्वा पुण्यं लभेन्नरः
पाण्यानं भरलेला कलश, लाह्या, आरसा, पाणी आणि पांढऱ्या फुलांची माळ यांचं दर्शन केल्यावर माणसाला पुण्य मिळतं.
गोरोचनं च कर्पूरं रजतं च सरोवरम् । पुष्पोद्यानं पुष्पितां च दृष्ट्वा पुण्यं लभेन्नरः
गोरोचन, कापूर, चांदी, सरोवर, फुलांनी बहरलेलं बाग यांचं दर्शन केल्यावर माणसाला पुण्य मिळतं.
शुक्लपक्षस्य चन्द्रं च पीयूषं चन्दनं तथा । कस्तूरीं कुङ्कुमं दृष्ट्वा नन्द पुण्यं
शुक्ल पक्षातील चंद्र, अमृत, चंदन, कस्तुरी आणि कुंकू यांचं दर्शन केल्यावर, नंदा, पुण्य मिळतं.
पताकामक्षयवटं तरुं देवोत्थितं शुभम् । देवालयं देवखातं दृष्ट्वा पुण्यं लभेन्नरः
पताका, अक्षय वड, देवांसाठी लावलेलं झाड, देवालय आणि पवित्र तलाव यांचं दर्शन केल्यावर माणसाला पुण्य मिळतं.
देवाक्षितां देवद्यटं सुगन्धिपवनं तथा । शङ्खं च दुंदुभिं दृष्ट्वा सद्यः पुण्यं लभेन्नरः
देवतांनी पावलेली जागा, देवाचा वेदी, सुगंधी वारा, शंख आणि दुंदुभी यांचं दर्शन केल्यावर लगेच पुण्य मिळतं.
शुकिंत प्रवालं रजतं स्फटिकं कुशमूलकम् । गङ्गामृदं कुशं ताम्रं दृष्ट्वा पुण्यं लभेन्नरः
प्रवाल, चांदी, स्फटिक, कुशाचं मूळ, गंगामाती, कुश आणि तांबं यांचं दर्शन केल्यावर माणसाला पुण्य मिळतं.
पुराणपुस्तकं शुद्धं सबीजं विष्णुयन्त्रकम् । स्निग्धदूर्वाक्षते रत्नं दृष्ट्वा पुण्यं लभेन्नरः
शुद्ध पुराणाचं पुस्तक, बीजाक्षर असलेलं, विष्णु यंत्र, ओलसर दुर्वा, अक्षता आणि रत्न यांचं दर्शन केल्यावर पुण्य मिळतं.
तपस्विनां सिद्धमन्त्रं मसुद्रं कृष्णसारकम् । यज्ञं महोत्सवं दृष्ट्वा स पुण्यं लभते नरः
तपस्वी, सिद्ध मंत्र, कृष्णमृग, यज्ञ आणि मोठा उत्सव यांचं दर्शन केल्यावर माणसाला पुण्य मिळतं.
गोमूत्रं गोमयं दुग्धं गोधूलिं गोष्ठगोष्पदम् । पक्वसस्यान्वितं क्षेत्रं दृष्ट्वा पुण्यं लभेद्ध्रुवम्
गौमूत्र, शेण, दूध, गायीची धूळी, गायीचं पावलाचं ठसा आणि पिकलेली शेतं यांचं दर्शन केल्यावर नक्कीच पुण्य मिळतं.
रुचिरां पद्मिनीं श्यामां न्यग्रोधपरिमण्डलाम् । सुवेषकां सुवसनां दिव्यभूषणभूषिताम्
सुंदर कमळाचं तळं, काळी स्त्री, गोल वडाचं झाड, सुंदर सजलेली, चांगली वस्त्र घातलेली आणि दिव्य दागिन्यांनी मढवलेली स्त्री यांचं दर्शन पुण्य देतं.
वेश्यां क्षेमकरीं गन्धं सुदूर्वाक्षततण्डुलम् । सिद्धान्नं परमान्नं च दृष्ट्वा पुण्यं लभेन्नरः
कल्याण करणारी वेश्या, सुगंध, ओलसर दुर्वा, अक्षता, सिद्ध अन्न आणि उत्तम अन्न यांचं दर्शन केल्यावर माणसाला पुण्य मिळतं.
कान्तिक्यां पूर्णिमायां च राधिकाप्रतिमां शुभाम् । संपूज्य दृष्ट्वा नत्वा च करोति जन्मखण्डनम्
पूर्णिमेच्या दिवशी, सुंदर राधिकेची शुभ मूर्ती, तिची पूजा करून, दर्शन घेऊन आणि वंदन केल्यावर जन्मबंधन नष्ट होतं.