वृषभानेन तत्पत्न्या कलावत्या च बान्धवैः । एवं च नन्दं सानन्दं यशोदां कथयिष्यसि
वृषभानू, त्याची पत्नी कलावती आणि त्यांच्या नातेवाईकांसह, तू नंद आणि यशोदेला हे सांगशील आणि त्यांना आनंद देशील.
त्यज शोक्रं महाभाग व्रजैः सार्धं व्रजं व्रज । अहमात्मा च साक्षी च निर्लिप्तः सर्वजीविषु
महाभागा, दुःख सोड आणि व्रजवासीयांसह व्रजात जा. मी सर्व जीवांत असणारा आत्मा, साक्षी आणि कोणत्याही गोष्टीला न लागणारा आहे.
जीवो मत्प्रतिबिम्बश्च इत्येवं सर्वसंमतम् । प्रकृतिर्मद्विकारा च साऽप्यहं प्रकृतिः स्वयम्
जीव म्हणजे माझं प्रतिबिंब, हे सर्वांनी मान्य केलं आहे. प्रकृती माझ्या रूपाचा बदल आहे; तीही मीच आहे, स्वतःच्या स्वरूपाने प्रकृती आहे.
यथा दुग्धे च धावल्यं न तर्योर्भैद एव च । यथा जले तथा शैत्यं यथा वह्नौ च दाहिका
जसं दूध आणि त्याचं शुभ्रपण वेगळं नसतं, जसं पाण्यात गारवा आणि अग्नीत जाळण्याची शक्ती असते.
यथाऽऽकाशे तथा शब्दो भूमौ गन्धो यथा नृप । यथा शोभा च चन्द्रे च यथा दिनकरे प्रभा
जसं आकाशात ध्वनी, पृथ्वीवर सुगंध, चंद्रात शोभा आणि सूर्याच्या तेजात प्रकाश असतो.
यथा दीवस्तथाऽऽत्माहं तथैव राधया सह । त्यज त्वं गोपिकाबुद्धिं राधायां मयि पुत्रताम्
जसं दिव्यात प्रकाश असतो, तसंच मी आणि राधा एकत्र आत्मा आहोत. राधेतील गोपींची भावना सोड आणि माझ्यात पुत्रभाव ठेव.
अहं सर्वस्य प्रभावः सा च प्रकृतिनीश्वरी । श्रूयतां नन्द सानन्दं मद्विभूतिं सुखावहाम्
मी सर्वांचा मूळ स्रोत आहे; ती प्रकृतीची स्वामिनी आहे. नंदा, आनंदाने माझ्या अद्भुत, सुखदायक विभूती ऐक.
पुरा या कथिता तात ब्रह्मणे व्यक्तजन्मने । कृष्णोऽहं देवतानां च गोलोके द्विभुजः स्वयम्
पूर्वी जी गोष्ट ब्रह्मदेवाच्या जन्मावेळी सांगितली होती, तीच सांगतो—मीच गोलोकात देवतांमध्ये दोन हातांचा कृष्ण आहे.
चतुर्भुजोऽहं वैकुण्ठे शिवलोके शिवः स्वयम् । ब्रह्मलोके च ब्रह्माऽहं सूयस्तेजस्विनामहम्
वैकुंठात मी चतुर्भुज आहे, शिवलोकात स्वतः शिव आहे, ब्रह्मलोकात ब्रह्मा आहे, आणि तेजस्वींत मीच सूर्य आहे.
पवित्राणामहं वह्निर्जलमेव द्रवेषु च । इन्द्रियाणां मनश्चास्मि समीरः शीघ्रगामिनाम्
पवित्रांमध्ये मी अग्नी आहे, द्रवांमध्ये पाणी आहे. इंद्रियांमध्ये मन आहे, आणि वेगवानांमध्ये वारा आहे.
यमोऽहं दण्डकर्त णां कालः कलयतामहम् । अक्षराणामकारोऽस्मि साम्नां च साम एव च
दंडधारकांमध्ये मी यम आहे, मोजणाऱ्यांमध्ये काळ आहे. अक्षरांमध्ये 'अ' आहे, आणि सामगीतांमध्ये साम आहे.
इन्द्रश्चतुर्दशेन्द्रेषु कुबेरो धनिनामहम् । ईशानोऽहं दिमीशानां व्यापकानां नभस्तथा
चौदा इंद्रांमध्ये मी इंद्र आहे, धनवानांमध्ये कुबेर आहे. ईशानांमध्ये मी ईशान आहे, आणि व्यापणाऱ्यांमध्ये आकाश आहे.
सर्वान्तरात्मा जीवेषु ब्राह्मणश्चाऽऽश्रमेषु च । धनानां च रत्नमहममूल्यं सर्वदुर्लभम्
सर्व जीवांमध्ये मी अंतरात्मा आहे, आश्रमांमध्ये ब्राह्मण आहे. धनांमध्ये मी अमूल्य आणि अत्यंत दुर्मिळ रत्न आहे.
तैजसानां सुवर्णोऽहं मणीनां कौस्तुभः स्वयम् । वैष्णवानां कुमारोऽहं योगीन्द्राणां गणेश्वरः
तेजस्वींमध्ये मी सुवर्ण आहे, रत्नांमध्ये कौस्तुभ आहे. वैष्णवांमध्ये कुमार आहे, आणि योगींच्या प्रमुखांमध्ये गणेश्वर आहे.
पुष्पाणां पारिजातोऽहं तीर्थानां पुष्करः स्वयम् । शालग्रामस्तथाऽर्च्यानां पत्राणां तुलसीति च
फुलांमध्ये मी पारिजात आहे, तीर्थांमध्ये पुष्कर आहे, पूजेच्या वस्तूंमध्ये शाळग्राम आहे आणि पानांमध्ये तुळस आहे.
सेनापतीनां स्कन्दोऽहं लक्ष्मणोऽहं धनुष्मताम् । राजेन्द्राणां च रामोऽहं नक्षत्राणामहं शशी
सेनापतींमध्ये मी स्कंद आहे, धनुर्धारींमध्ये लक्ष्मण आहे, राजांमध्ये राम आहे आणि नक्षत्रांमध्ये मी चंद्र आहे.
मासानां मर्गशीर्षोऽहमृतूनामस्मि माधवः । वारेष्वादित्यवारोऽहं तिथिष्वेकादशीति च
महीन्यांमध्ये मी मार्गशीर्ष आहे, ऋतूंमध्ये माधव आहे, वारांमध्ये रविवासर आहे आणि तिथींमध्ये एकादशी आहे.
सहिष्णूनां च पृथिवी माताऽहं बान्धवेषु च । अमृतं भक्ष्यवस्तूनां गव्येष्वाज्यमहं तथा
सहनशीलांमध्ये पृथ्वी मी आहे, मातांमध्ये मीच आई आहे, नातलगांमध्ये अमृत आहे आणि खाण्याच्या वस्तूंमध्ये दूधाच्या पदार्थांत तूप मी आहे.
कल्पवृक्षश्च वृक्षाणां सुरभिः कामधेनुषु । गङ्गाऽहं सरितां मध्ये कृतपापविनाशिनी
झाडांमध्ये कल्पवृक्ष मी आहे, गायींमध्ये सुरभी आहे, नद्यांमध्ये गंगा आहे, जी सर्व पापं नाहीशी करते.
वाणीति पण्डितानां च मन्त्राणां प्रणवस्तथा । विद्यासु बीजरूपोऽहं सस्यानां धान्यमेव च
पंडितांमध्ये मी वाणी आहे, मंत्रांमध्ये ॐ आहे, विद्या प्रकारांमध्ये मी बीज आहे आणि पिकांमध्ये धान्य आहे.
अश्वत्थः फलिनामेव गुरूणां मन्त्रदः स्वयम् । कश्यपश्च प्रजेशानां गरुडः पक्षिणां तथा
फळझाडांमध्ये अश्वत्थ मी आहे, गुरूंमध्ये मंत्र देणारा मी आहे, सृष्टीकर्त्यांमध्ये कश्यप आहे आणि पक्ष्यांमध्ये गरुड आहे.
अनन्तोऽहं च नागानां नराणां च नराधिपः । ब्रह्मर्षीणां भृगुरहं देवर्षीणां च नारदः
सर्पांमध्ये अनंत मी आहे, माणसांमध्ये राजा आहे, ब्रह्मर्षींमध्ये भृगु आहे आणि देवर्षींमध्ये नारद आहे.
राजर्षीणां च जनको महर्षीणां शुकस्तथा । गन्धर्वाणां चित्ररथः सिद्धानां कपिलो मुनीः
राजर्षींमध्ये जनक मी आहे, महर्षींमध्ये शुक आहे, गंधर्वांमध्ये चित्ररथ आहे आणि सिद्धांमध्ये कपिल मुनी आहे.
बृहस्पतिर्बुद्धिमतां कवीनां शुक्र एव च । ग्रहाणां च शनिरहं विश्वकर्मा च शिल्पिनाम्
बुद्धिमानांमध्ये बृहस्पती मी आहे, कवींमध्ये शुक्र आहे, ग्रहांमध्ये शनि आहे आणि कारागिरांमध्ये विश्वकर्मा आहे.
मृगाणां च मृगेन्दोऽहं वृषाणां शिववाहनम् । ऐरावतो गजेन्द्राणां गायत्री छन्दसामहम्
प्राण्यांमध्ये मी पशुराज आहे, बैलांमध्ये शिवाचे वाहन आहे, हत्तींच्या राजांमध्ये ऐरावत आहे आणि छंदांमध्ये गायत्री आहे.
वेदाश्च सर्वशास्त्राणां वरुणो यादसामहम् । उर्वश्यप्सरसामेव समुद्राणां जलार्णवः
सर्व शास्त्रांमध्ये वेद मी आहे, जलचरांमध्ये वरुण आहे, अप्सरांमध्ये उर्वशी आहे आणि समुद्रांमध्ये मोठा सागर आहे.
सुमेरुः पर्वतानां च रत्नवत्सु हिमालयः । दुर्गा च प्रकृतीनां च देवीनां कमलालया
डोंगरांमध्ये सुमेरू मी आहे, रत्नांमध्ये हिमालय आहे, प्रकृतींमध्ये दुर्गा आहे आणि देवतांमध्ये लक्ष्मीचे निवासस्थान आहे.
शतरूपा च नारीणां मत्प्रियाणां च राधिका । साध्वीनामपि सावित्री वेदमाता च निश्चितम्
स्त्रियांमध्ये शतरूपा मी आहे, माझ्या प्रियांमध्ये राधिक आहे, सती स्त्रियांमध्ये सावित्री आहे, जी वेदांची जननी आहे.
प्रह्लादश्चापि दैत्यानां बलिष्ठानां बलिः स्वयाम् । नारायणर्षिर्भगवाञ्ज्ञानिनां मध्य एव च
दैत्यांमध्ये प्रह्लाद मी आहे, बलवानांमध्ये बळी आहे आणि ज्ञानी लोकांमध्ये भगवंत नारायण ऋषी मी आहे.
हनूमान्वानराणां च पाण्डवानां धनंजयः । मनसा नागकन्यानां वसूनां द्रोण एव च
वानरांमध्ये हनुमान मी आहे, पांडवांमध्ये धनंजय आहे, नागकन्यांमध्ये मन आहे आणि वसूंमध्ये द्रोण आहे.