वल्मीकमूषिकोत्खातां मृदमन्तर्जलां तथा
मुंग्यांचे वारुळे, उंदराचे बिळ किंवा पाण्यातील माती,
अन्तःप्राण्यवपर्णां च हलोत्खातां विशेषतः
झाडावरून गळालेली पाने, आतली माती आणि विशेषतः नांगराने खोदलेली माती.
अश्वत्थमूलान्नीतां च तथैव शयनोत्थिताम्
अश्वत्थाच्या मुळाजवळून आणलेली किंवा ज्या मातीवर कोणी झोपले किंवा उठले आहे, अशी माती टाळावी.
शस्यस्थलानां क्षेत्राणामुद्यानानां मृदं त्यजेत् 1.26.
शेती, शेत किंवा बागेतील माती वापरू नये.
शौचहीनोऽशुचिर्नित्यमनर्हः सर्वकर्मसु
ज्याच्यात शुद्धता नाही, तो नेहमी अपवित्र असतो आणि कोणत्याही कर्मासाठी योग्य नसतो.
आदौ षोडशगण्डूषैर्मुखशुद्धिं विधाय च
सर्वप्रथम सोळा वेळा पाणी तोंडात घेऊन तोंड स्वच्छ करावे.
पुनः षोडशगण्डूषैर्मुखशुद्धिं समाचरेत्
पुन्हा एकदा सोळा वेळा पाणी तोंडात घेऊन तोंडाची शुद्धता करावी.
निरूपितं सामवेदे हरिणा चाह्निकक्रमे
हे सगळे सामवेदात हरिने दररोजच्या कृत्यांच्या क्रमात सांगितले आहे.
खदिरं च शिरीषं च जातिपुन्नागशालकम्
खैर, शिरीष, जाती, पुन्नाग आणि शालक हे झाडे योग्य मानली आहेत.
जम्बूकं बकुलं तोक्मं पलाशं च प्रशस्तकम्
जांभूळ, बकुळ, टोकम आणि पलाश ही झाडेही प्रशंसनीय आहेत.
वृक्षं कण्टकयुक्तं च लतादि परिवर्जयेत्
काटेरी झाडे, वेल वगैरे टाळावीत.
खर्जूरं नारिकेलं च तालं च परिवर्जयेत्
खजूर, नारळ आणि ताड ही झाडे टाळावीत.
शौचहीनोऽशुचि र्नित्यमनर्हः सर्वकर्मसु
ज्याच्यात शुद्धता नाही, तो नेहमी अपवित्र असतो आणि कोणत्याही कर्मासाठी योग्य नसतो.
प्रक्षाल्य पादावाचम्य प्रातःसन्ध्यां समाचरेत् 1.26.
पाय धुऊन आणि तोंड स्वच्छ करून, सकाळची संध्या करावी.
स स्नातः सर्वतीर्थेषु त्रिसन्ध्यं यः समाचरेत्
जो सर्व तीर्थांमध्ये स्नान करतो आणि तिन्ही संध्यांचे पालन करतो,
यदह्ना कुरुते कर्म न तस्य फलभाग्भवेत्
तो दिवसभर जे काही कर्म करतो, त्याला त्याचे फळ मिळत नाही.
स शूद्रवद्बहिष्कार्य्यः सर्वस्माद्द्विजकर्मणः
त्याला सर्व द्विजांच्या कर्तव्यांतून शूद्रासारखे बाहेर काढावे.
ब्रह्महत्यामात्महत्यां प्रत्यहं लभते द्विजः
द्विज रोज ब्रह्महत्या आणि आत्महत्या यांचा पापभागी होतो.
कल्पं व्रजेत्कालसूत्रं यथा हि वृषलीपतिः
तो वृषलीच्या पतीसारखा, काळसूत्र नरकात एक कल्पभर जातो.
ब्रह्माणमीशं विष्णुं च मायां पद्मां सरस्वतीम्
ब्रह्मा, ईश, विष्णु, माया, पद्मा आणि सरस्वती—
स्पृष्ट्वा स्नानादिकं काले कुर्यात्साधकसत्तमः
पाण्याचा स्पर्श करून, योग्य वेळी, उत्तम साधकाने स्नान व त्यासंबंधित विधी करावेत.
समुद्धृत्य पञ्चपिण्डानादौ धर्मी विचक्षणः
सुरुवातीला पाच पिंड उचलून, सुज्ञ व धर्मनिष्ठ माणसाने पुढील कृती करावी.
कुर्य्यात्स्नात्वा तु सङ्कल्पं ततः स्नानं पुनर्मुने
स्नान केल्यावर संकल्प करावा आणि मग पुन्हा स्नान करावे, हे मुनी.
सङ्कल्पो गृहिणां चैव कृतपातकनाशकः 1.26.
गृहस्थांसाठी संकल्प हा केलेल्या पापांचा नाश करणारा असतो.
वेदोक्तमन्त्रेणानेन देहशुद्धिकृते नरः
या वेदवचनाने, मनुष्याने आपले शरीर शुद्ध करावे.
मृत्तिके हर मे पापं यन्मया दुष्कृतं कृतम्
मातीमाते, मी केलेले सर्व पाप, जे काही चुकीचे कृत्य मी केले आहे, ते तू दूर कर.
आरुह्य मम गात्राणि सर्वं पापं प्रमोचय
माझ्या अंगावर येऊन, माझे सर्व पाप दूर कर.
इत्युक्त्वा च जले नाभिप्रमाणे मन्त्रपूर्वकम्
असे म्हणून, नाभीपर्यंत पाण्यात उभे राहून, मंत्र म्हणावा.
तीर्थान्यावाहयेत्तत्र हस्तं दत्त्वा तपोधन
तेथे हात ठेवून, तपस्व्या, पवित्र तीर्थांचे आवाहन करावे.
गङ्गे च यमुने चैव गोदावरि सरस्वति
गंगे, यमुने, गोदावरी, सरस्वती,