नन्देनाऽऽनन्दयुक्तेनाऽऽश्लिष्टो दक्षिणपार्श्वतः । संभाषितो बान्धवैश्च पित्रा मात्रा च चुम्बितः
नंदाने उजव्या कुशीला आनंदाने मिठी मारली, बंधूंनी संवाद साधला, आणि वडीलधाऱ्यांनी व आईवडिलांनी प्रेमाने चुंबन दिले.
इति शीब्रह्मo महाo श्रीकृष्णजन्मखo उत्तo नारदनाo यात्रामङ्गलं नामैकसप्ततितमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीब्रह्मवैवर्त महापुराणातील श्रीकृष्णजन्मखंडातील 'नारदांची मंगल यात्रा' नावाचा एकाहत्तरावा अध्याय समाप्त झाला.
अथ द्विसप्ततितमोऽध्यायः नारायण उवाच अथ कृष्णो गुरुं नत्वा निर्गम्य शिबिरान्मुने । आरुह्य स्वर्गयानं च शुभां मधुपुरीं ययौ
आता बहात्तरावा अध्याय. नारायण म्हणाले: मग श्रीकृष्णाने गुरूंना वंदन करून, छावणीतून बाहेर पडले, आणि स्वर्गीय रथावर बसून शुभ मथुरेकडे गेले.
विवेश मथुरां रम्यां सहाक्रूरगणैः समम् । निर्जित्य शक्रनगरी शोभायुक्तां मनोहराम्
तो अक्रूर व इतरांसह रम्य मथुरेत गेला, आणि इंद्राची सुंदर व मनमोहक नगरी जिंकून तिथे प्रवेश केला.
रत्नश्रेष्ठेन खचितां रचितां विश्वकर्मणा । अमूल्यरत्नकलशो राजितैश्च विराजनाम्
ती नगरी उत्तम रत्नांनी सजवलेली, विश्वकर्म्याने बांधलेली, आणि अमूल्य रत्नांच्या कलशांनी शोभलेली होती.
राजमर्गशतैरिष्टैर्वैष्टितां रुचिरैर्वरैः । चन्द्राकारैश्चन्द्रसारैर्मणिमिः परिसंस्कृतैः
शेकडो सुंदर राजमार्गांनी, चंद्रासारख्या तेजस्वी रस्त्यांनी, आणि रत्नांनी मढवलेल्या मार्गांनी ती नगरी सजली होती.
विचित्रैर्मणिसारैश्च वीथीशतविनिर्मितैः । शोभितैर्वणिजैः श्रेष्ठैः पुण्यवस्तुसमन्वितैः
विविध रत्नांच्या माळांनी सजवलेल्या असंख्य गल्ल्या, श्रेष्ठ व्यापाऱ्यांनी आणि पुण्यवान वस्तूंनी भरलेल्या होत्या.
सरोवरसहस्रैश्च परितः परिशोभितम् । शुध्धस्फटिसंकाशैः पद्मरागविराजितैः
ती नगरी चारही बाजूंनी हजारो सरोवरांनी वेढलेली, शुद्ध स्फटिकासारखी चमकणारी आणि पद्मरागांनी शोभलेली होती.
रत्नालंकारभूषाढ्यैः शोभितां पद्मिनीगणैः । स्यिरयौवनसंयुक्तैर्निमेषरहितैः परैः
रत्नांच्या अलंकारांनी सजवलेल्या कमळांच्या समूहांनी, नेहमीच तरुण आणि क्षणभरही न गळणाऱ्या सुंदर स्त्रियांनी ती नगरी शोभत होती.
शाक्षरैरूर्ध्ववदनैः कृष्णदर्शनलालसैः । भ्रूभङ्गलीलालोलैश्च शश्वच्चञ्चललोचनैः
त्या स्त्रिया वरच्या दिशेने पाहणाऱ्या, कृष्णदर्शनासाठी आतुर, भुवयांच्या लीलांनी खेळणाऱ्या आणि नेहमीच डोळ्यांनी चंचल असणाऱ्या होत्या.
शश्वत्कामसमायुक्तैः पीनश्रोणिपयोधरेः । कोमलाङ्गैर्मध्यकूपै रतिरासविशारदैः
त्या नेहमीच कामभावनेने भरलेल्या, भरदार कंबरेच्या आणि उन्नत उरोजांच्या, कोमल अंगाच्या, सडपातळ कंबरेच्या आणि प्रेमकलेत निपुण होत्या.
रत्ननिर्माणयानानां कोटिभिः परिशोभिताम् । भूषणैर्भूषिताभिश्च चित्रेताभिश्च चित्रकैः
रत्नांनी बनवलेल्या कोट्यवधी रथांनी, आणि विविध अलंकार व वस्त्रांनी सजलेल्या स्त्रियांनी ती नगरी शोभून गेली होती.
नानाप्रकारश्रीयुक्तां पुष्पोद्यानत्रिकोटिभिः । नानापुष्पैः पुष्पिताभिर्युक्ताभिर्मधुसूदनैः
ती मथुरा विविध प्रकारच्या शोभेने सजलेली होती, तिथे तीन कोटी फुलांच्या बागा फुलांनी बहरलेल्या होत्या, आणि मधासाठी आसुसलेल्या भुंग्यांनी भरलेली होती.
माधुर्यमधुसंयुक्तैर्मधुलुब्धैर्मुदाऽन्वितैः । माध्वीकमधुमत्तैश्च युक्तैर्मंधुकरीचयैः
तिथे गोडवा आणि मधाने मस्त झालेल्या, आनंदाने गुंजारव करणाऱ्या भुंग्यांचे थवे होते, आणि मधावर प्रेम करणाऱ्या मोठ्या भुंग्यांनी ती जागा गजबजलेली होती.
नानाप्रकारदुर्गेश्च दुर्गम्यां वैरिणां गणैः । रणितां रणकैः शाश्चद्रक्षाशास्त्रविशारदैः
त्या नगरीत अनेक प्रकारची किल्ले होती, जी शत्रूंच्या सैन्यांना जाऊनही कठीण वाटत, आणि शस्त्रविद्येत पारंगत असलेल्या वीरांच्या गजराने ती जागा निनादत होती.
त्रिकोट्ट्याट्टालिकाभिश्च संयुक्तां सुमनोहराम् । रचितां किल सद्रत्नैर्विचित्रैर्विश्वकर्मणा
ती नगरी तीन कोटी सुंदर राजवाड्यांनी सजलेली होती, जी अत्यंत मोहक आणि विश्वकर्म्याने विविध मौल्यवान रत्नांनी बांधलेली होती.
एवंभूतां च मथुरां दृष्ट्वा कमललोचनः । ददर्श पथि कुब्जां तां वृद्धामतियरादुराम्
अशी अद्भुत मथुरा पाहून कमललोचन श्रीकृष्णाने वाटेवर एक वयस्क, फारच कुरूप आणि वाकडी झालेली कुब्जा पाहिली.
यान्तों दण्डसहायेन चातिनम्रां नमद्वलीम् । रूक्षितां विकृताकारां बिभ्रतीं चन्दनद्रवम्
ती कुब्जा काठीच्या आधाराने चालत होती, तिचा देह फारच वाकडा आणि झुकलेला होता, रूपाने रुखरुखीत आणि विकृत दिसणारी, आणि तिने चंदनाचा लेप हातात घेतला होता.
कस्तूरीकुङ्कुमाक्तं च स्पर्शमात्रेण नारद । सुगन्धिमकरन्देन गन्धाढ्यं सुमनोहरम्
त्या चंदनात केशर आणि कस्तुरी मिसळलेली होती, त्याला फुलांच्या परागाचा सुगंध होता, आणि केवळ स्पर्शानेच तो अत्यंत मनमोहक आणि सुगंधी वाटत होता.
सादृष्ट्वा सस्मिता वृद्धा श्रीकान्तं शान्तमीश्वरम् । श्रीयुक्तं श्रीनिवासं तं श्रीबीजं श्रीनिकेतनम्
त्या वृद्ध स्त्रीने श्रीकृष्णाला, लक्ष्मीच्या निवासस्थानाला, शांत आणि सौम्य परमेश्वराला पाहून हसत हसत त्याच्याकडे पाहिले.
प्रणम्य सहसा मूधर्ना भक्तिनम्रा पुटाञ्जलिः । प्रददौ चन्दनं तस्य गात्रेश्यामलसुन्दरे
ती भक्तिभावाने झुकून, डोकं खाली घालून आणि हात जोडून नमस्कार करत, श्रीकृष्णाच्या श्यामसुंदर अंगावर चंदनाचा लेप लावू लागली.
गात्रेषु तद्गणानां च स्वर्णपात्रकरा वरा । कृत्वा प्रदक्षिणं कृष्णं प्रणनाम पुनः पुनः
तिने सोन्याच्या पात्रात चंदन घेऊन श्रीकृष्णाच्या सोबत्यांच्या अंगावरही लावले, मग श्रीकृष्णाची प्रदक्षिणा घातली आणि पुन्हा पुन्हा नमस्कार केला.
श्रीकृष्णदृष्टिमात्रेण श्रीयुक्ता सा बभूव ह । सहसा श्रीसमा रम्या रूपेण यौवनेन च
फक्त श्रीकृष्णाच्या कृपादृष्टीने ती स्त्री सौंदर्याने नटली, आणि क्षणार्धात लक्ष्मीप्रमाणे तेजस्वी, सुंदर आणि तारुण्याने भरलेली झाली.
वहिशुद्धांशुवसना रत्नभूषणभूषिता । यथा द्वादशवर्षोया कन्या धन्या मनोहरा
ती शुद्ध, उजळ वस्त्र घालून, रत्नांच्या दागिन्यांनी सजलेली, जणू बारा वर्षांची सुंदर आणि भाग्यवान कन्या वाटू लागली.
बिम्बोष्ठी सस्मिता श्यामा तप्तकाञ्चनसंनिभा । सुश्रोणी सुदती बिल्वफलतुल्यपयोधरा
तिचे ओठ बिंब फळासारखे लाल, चेहऱ्यावर हास्य, वर्ण श्याम, आणि रूपाने वितळलेल्या सोन्यासारखी झळाळणारी, सुंदर कंबर, शुभ्र दात, आणि बेलफळासारखे गोल वक्षस्थळ होते.
अमूल्यरत्ननिर्माणहारसारविराजिता । गजेन्द्रराजगमना रत्नमञ्जीररञ्जिता
ती अमूल्य रत्नांच्या हारांनी सजलेली होती, तिची चाल राजहस्तिनीप्रमाणे डौलदार होती, आणि रत्नांच्या पैंजणांनी तिचे पाय घुमत होते.
बिभ्रती कबरीभारं मालतीमाल्यवेष्टितम् । रक्षितं वामभागेन रुचिरं वर्तुलाकृतिम्
तिने केसांचा मोठा गुच्छ माळतीच्या फुलांच्या माळांनी मढवला होता, तो गोल आणि सुंदर आकाराचा होता, आणि डाव्या बाजूने सांभाळलेला होता.
सिन्दूरबिन्दुं दधतों दाडिमीकुसुमाकृतिम् । कस्तूरी बिन्दुमुपरि सार्ध चन्दनबिन्दुभिः
तिने कपाळावर डाळिंबाच्या फुलासारखा सिंदूराचा टिळा लावला होता, त्यावर कस्तुरीचा ठिपका आणि त्याभोवती चंदनाचे बिंदू होते.
रन्नदर्पणाहस्ता च प्रशस्ता रतिकर्मसु । श्रीकृष्णं वरयामास लोललोचनकोणतः
तिने हातात आरसा धरला होता, प्रेमक्रीडेत निपुण होती, आणि ती लोभस डोळ्यांच्या कडांनी श्रीकृष्णाला वर म्हणून निवडू लागली.
श्रीवासस्तां समाश्वस्य ययौ स्थानान्तरं परम् । कृतार्थरूपा सा प्रीत्या ययौ पद्मयथाऽऽलयम्
श्रीनिवासाने तिला धीर दिला आणि दुसरीकडे गेला; ती स्त्री पूर्ण समाधानाने आणि आनंदाने, जणू लक्ष्मी कमळाच्या निवासात जाते तशी, आपल्या घरी गेली.