कृत्वा तु लोष्टशौचं च जलशौचं ततः परम्
मातीने स्वच्छता करून, नंतर पाण्याने शुद्ध करावे.
एकां लिङ्गे मृदं दद्याद्वामहस्ते चतुष्टयम्
लिंगावर एकदा माती लावावी; डाव्या हातावर चार वेळा लावावी.
मूत्रशौचं द्विगुणितं मैधुनानन्तरं यदि
मूत्र विसर्जनानंतर स्वच्छतेसाठी दुप्पट माती वापरावी, विशेषतः मैथुनानंतर.
एका लिङ्गे गुदे तिस्रस्तथा वामकरे दश 1.26.
लिंगावर तीनदा, गुदद्वारावर आणि डाव्या हातावर दहा वेळा माती लावावी.
पुरीषशौचं विप्राणां गृहिणामिदमेव च
ब्राह्मण आणि गृहस्थांसाठी मलस्वच्छतेचा हा नियम आहे.
यतीनां वैष्णवानां च ब्रह्मर्षेर्ब्रह्मचारिणाम्
यती, वैष्णव, ब्रह्मर्षी आणि ब्रह्मचारी यांच्यासाठी,
नो यावदुपनीयेत द्विजः शूद्रस्तथाऽङ्गना
द्विजाला उपनयन होईपर्यंत, तसेच शूद्र आणि स्त्रियांना,
शौचं क्षत्रविशोश्चैव द्विजानां गृहिणां समम्
क्षत्रिय आणि वैश्य यांची स्वच्छता, गृहस्थ द्विजांसारखीच असते.
न्यूनाधिकं न कर्तव्यं शौचं शुद्धिमभीप्सता
शुद्धीची इच्छा असणाऱ्याने स्वच्छता कमी किंवा जास्त करू नये.
शौचं तन्नियमं मत्तः सावधानं निशामय
मी सांगतो तो स्वच्छतेचा नियम काळजीपूर्वक ऐक.
वल्मीकमूषिकोत्खातां मृदमन्तर्जलां तथा
मुंग्यांचे वारुळे, उंदराचे बिळ किंवा पाण्यातील माती,
अन्तःप्राण्यवपर्णां च हलोत्खातां विशेषतः
झाडावरून गळालेली पाने, आतली माती आणि विशेषतः नांगराने खोदलेली माती.
अश्वत्थमूलान्नीतां च तथैव शयनोत्थिताम्
अश्वत्थाच्या मुळाजवळून आणलेली किंवा ज्या मातीवर कोणी झोपले किंवा उठले आहे, अशी माती टाळावी.
शस्यस्थलानां क्षेत्राणामुद्यानानां मृदं त्यजेत् 1.26.
शेती, शेत किंवा बागेतील माती वापरू नये.
शौचहीनोऽशुचिर्नित्यमनर्हः सर्वकर्मसु
ज्याच्यात शुद्धता नाही, तो नेहमी अपवित्र असतो आणि कोणत्याही कर्मासाठी योग्य नसतो.
आदौ षोडशगण्डूषैर्मुखशुद्धिं विधाय च
सर्वप्रथम सोळा वेळा पाणी तोंडात घेऊन तोंड स्वच्छ करावे.
पुनः षोडशगण्डूषैर्मुखशुद्धिं समाचरेत्
पुन्हा एकदा सोळा वेळा पाणी तोंडात घेऊन तोंडाची शुद्धता करावी.
निरूपितं सामवेदे हरिणा चाह्निकक्रमे
हे सगळे सामवेदात हरिने दररोजच्या कृत्यांच्या क्रमात सांगितले आहे.
खदिरं च शिरीषं च जातिपुन्नागशालकम्
खैर, शिरीष, जाती, पुन्नाग आणि शालक हे झाडे योग्य मानली आहेत.
जम्बूकं बकुलं तोक्मं पलाशं च प्रशस्तकम्
जांभूळ, बकुळ, टोकम आणि पलाश ही झाडेही प्रशंसनीय आहेत.
वृक्षं कण्टकयुक्तं च लतादि परिवर्जयेत्
काटेरी झाडे, वेल वगैरे टाळावीत.
खर्जूरं नारिकेलं च तालं च परिवर्जयेत्
खजूर, नारळ आणि ताड ही झाडे टाळावीत.
शौचहीनोऽशुचि र्नित्यमनर्हः सर्वकर्मसु
ज्याच्यात शुद्धता नाही, तो नेहमी अपवित्र असतो आणि कोणत्याही कर्मासाठी योग्य नसतो.
प्रक्षाल्य पादावाचम्य प्रातःसन्ध्यां समाचरेत् 1.26.
पाय धुऊन आणि तोंड स्वच्छ करून, सकाळची संध्या करावी.
स स्नातः सर्वतीर्थेषु त्रिसन्ध्यं यः समाचरेत्
जो सर्व तीर्थांमध्ये स्नान करतो आणि तिन्ही संध्यांचे पालन करतो,
यदह्ना कुरुते कर्म न तस्य फलभाग्भवेत्
तो दिवसभर जे काही कर्म करतो, त्याला त्याचे फळ मिळत नाही.
स शूद्रवद्बहिष्कार्य्यः सर्वस्माद्द्विजकर्मणः
त्याला सर्व द्विजांच्या कर्तव्यांतून शूद्रासारखे बाहेर काढावे.
ब्रह्महत्यामात्महत्यां प्रत्यहं लभते द्विजः
द्विज रोज ब्रह्महत्या आणि आत्महत्या यांचा पापभागी होतो.
कल्पं व्रजेत्कालसूत्रं यथा हि वृषलीपतिः
तो वृषलीच्या पतीसारखा, काळसूत्र नरकात एक कल्पभर जातो.
ब्रह्माणमीशं विष्णुं च मायां पद्मां सरस्वतीम्
ब्रह्मा, ईश, विष्णु, माया, पद्मा आणि सरस्वती—