स्निग्धपङ्के पङ्कजानां सजलानि दलानि च । निपत्य तत्कृते तल्पे सुष्वाप विरहातुरा
ओलसर चिखलात, कमळांच्या आणि त्यांच्या ओलसर पानांत, विरहाने व्याकुळ झालेली ती तिथेच अंथरुण घालून झोपली.
सेविता सा प्रियालीभिः संततं श्वेतचामरैः । चन्दनद्रवसंसिक्ता स्निग्धवस्त्रसमन्विता
तिच्या प्रिय सख्या तिची सेवा करत होत्या, पांढऱ्या चामराने वारं घालत होत्या, चंदनाच्या पाण्याने शिंपडत होत्या, आणि मऊ वस्त्रांनी तिला सजवत होत्या.
राधाङ्गस्पर्शमात्रेण पङ्कः संप्राप शुष्कताम् । स्निग्धानि पद्मपत्राणि बभूवुर्भस्मसात्क्षणम्
राधेच्या अंगाचा स्पर्श होताच, चिखल क्षणात सुकून गेला आणि ओले कमळपानंही एका क्षणात राख झाली.
चन्दनं शुष्कतां प्राप वर्णश्चम्पकसंनिभः । बभुव कज्जलाकारः केशस्य वर्णतो हरे
चंदन सुकून पिवळ्या चंपकासारखं दिसू लागलं; आणि तिचे केस काळ्या काजळासारखे दिसू लागले.
सिन्दूरबिन्दू रुचिरः श्यामतां प्राप तत्क्षणम् । वेषो विलासो लीला च क्रीडा त्यक्ता बभूव ह
सुंदर कुंकवाचा ठिपका क्षणात काळा पडला; तिचा पोशाख, दागिने, खेळ आणि सर्व मन रमवणाऱ्या गोष्टी तिने सोडून दिल्या.
रत्नमाला तु तां दृष्ट्वा गत्वा कृष्णान्तिकं तदा । उवाच मधुरं वाक्यं राधाहितकरं परम्
रत्नमाळा हे पाहून लगेच कृष्णाजवळ गेली आणि राधेसाठी अत्यंत हितकारक, गोड शब्द बोलली.
रत्नमालोवाच हे कृष्ण कमलाकान्त त्वद्वियोगेन मत्सखी । प्राणांस्त्यक्ष्यति शीघ्रं सा यदि नाऽऽयास्यसि ध्रुवम्
रत्नमाळा म्हणाली: 'हे कृष्णा, कमळासारख्या लक्ष्मीचे प्रिय, तुझ्या विरहाने माझी सखी लवकरच प्राण सोडेल, जर तू नक्कीच तिच्याकडे आला नाहीस तर.'
विचार्य मनसा कृष्ण यत्तत्समृचितं कुरु । न भवेत्कामिनीहत्या येन नीतिविशारद
कृष्णा, मनाशी विचार करून योग्य ते कर, जेणेकरून प्रेम करणाऱ्या स्त्रीचं विनाकारण बळी जाणार नाही, हे नीतीतज्ञा.
रत्नमालावाचः श्रुत्वा प्रहस्योवाच माधवः । हितं सत्यं नीतिसारं परिणमसुखावहम्
रत्नमाळेचे शब्द ऐकून माधव हसला आणि म्हणाला: 'तू जे सांगितलेस ते हितकारक, सत्य, नीतीचं सार आणि कायमचं सुख देणारं आहे.'
श्रीभगवानुवाच ईशो यद्यपि शक्तोऽहं निषेकं खण्डितुं प्रिये । तथाऽपि न क्षमो रत्ने नियतेर्नं करोम्यहम्
श्रीभगवान म्हणाले: 'प्रिये, जरी मी सर्वशक्तिमान असलो आणि हा विरह संपवू शकत असलो, तरीही रत्ना, मी नियतीच्या विरोधात काही करू शकत नाही.'
ब्रह्माण्डेषु च सर्वेषु मर्यादा स्थापिता मया । तया कर्म प्रकुर्वन्ति मुनयश्च सुरा नराः
सर्व ब्रह्मांडात मीच मर्यादा घालून दिल्या आहेत; त्या मर्यादांमुळेच ऋषी, देव आणि माणसं आपापली कर्मं करतात.
सुदामशापाद्विच्छेदः शतवर्षमनीप्सितः । भविष्यत्येव दंपत्योरावयोरेव सुन्दरि
सुदाम्याच्या शापामुळे, माझ्या आणि तुझ्या मध्ये नको असलेला शंभर वर्षांचा विरह नक्कीच येणार आहे, हे सुंदरि.
भेदो जागरणेऽस्याश्च मया सह सुमध्यमे । संश्लेषः संततं स्वप्ने मद्वरेण भविष्यति
तिच्या जागेपणात माझ्यापासून वेगळेपण राहील, पण स्वप्नात मात्र नेहमीच माझ्याशी एकरूपता मिळेल, कारण मी तिला असा वर दिला आहे, हे सुडौल कटिप्रदेश असणाऱ्या.
आध्यात्मिकी मया दत्ता शोकच्छेदो भविष्यति । राधां बोधय भद्रं ते यास्यामि नन्दमन्दिरम्
मी तिला आत्मज्ञान दिलं आहे; त्यामुळे तिचा शोक दूर होईल. राधेला जागं कर, तुझं कल्याण होवो, कारण मी आता नंदाच्या घरी जाणार आहे.
इत्युक्त्वा जगतां नाथो ययौ नन्दालयं प्रति । राधिकां बोधयामासुरालिसंघाश्च नारद
असं म्हणून, सर्व जगाचा स्वामी नंदाच्या घरी निघून गेला; आणि नारद, राधिकेला तिच्या सख्या जागं करू लागल्या.
गत्वा गृहं च पितरं ननाम मातरं तथा । चकार माता क्रोडे च नवनीतं च नूतनम्
तो घरी गेला, वडिलांना नमस्कार केला आणि आईलाही वंदन केलं; आईने त्याला कुशीत घेतलं आणि ताजं लोणी दिलं.
मातृदत्तं च ताम्बूलं चखाद शीतलं जलम् । उवास तत्र जगतां नाथो मातृसमीपतः
मातेन दिलेला तांबूल श्रीकृष्णाने खाल्ला आणि थंड पाणी प्यायला. तो जगाचा नाथ आईच्या जवळच बसून राहिला.
सर्वैर्गोपसमूहैश्च सेवितः श्वेतचामरैः । माल्यचन्दनताम्बूलं ते च तस्मै ददुर्मुदा
सर्व गोपांनी पांढऱ्या चामरांनी त्याची सेवा केली. त्यांनी आनंदाने त्याला हार, चंदन आणि तांबूल दिले.
अथ सप्ततितमोऽध्यायः नारायण उवाच अथाक्रूरः स्वशरणं गत्वा कंसेन प्रेषितः । चकार शयनं तल्पे भुक्त्वा मीष्टान्नमुत्तमम्
नंतर सत्तरावे अध्याय. नारायण म्हणाले – मग अकृर कंसाने पाठविल्यावर आपल्या घरी गेला. त्याने उत्तम गोड जेवण करून पलंगावर झोप घेतली.
सकर्पूरं च ताम्बूलं चखाद वासितं जलम् । जगाम निद्रां सुखतः सुखसंभोगमात्रतः
त्याने कर्पूर घातलेला तांबूल खाल्ला आणि सुवासिक पाणी प्यायलं. मग तो फक्त सुखाचा अनुभव घेत शांतपणे झोपला.
ततो ददर्श सुस्वप्नं पुराणश्रुतिसंमतम् । निशावशेषसमये बाधादिपरिवर्जितः
रात्रीच्या शेवटच्या प्रहरी, कोणतीही बाधा न येता, त्याला एक सुंदर आणि प्राचीन परंपरेने मान्य केलेला स्वप्न दिसला.
अरोगी बद्धकेशश्च वस्त्रयुग्मसमन्वितः । सुतल्पशायी सुस्निग्धश्चिन्ताशोकविवर्जितः
तो निरोगी होता, केस बांधलेले होते, दोन वस्त्र घातली होती, मऊ पलंगावर झोपलेला, तेजस्वी, चिंता आणि दुःख यांच्यापासून मुक्त होता.
किशोरवयसं श्यामं द्विभुजं मुरलीधरम् । पीतवस्त्रपरीधानं वनमालाविभूषितम्
त्याने किशोरवयाचा, श्यामवर्णाचा, दोन हात असलेला, मुरली धरलेला, पिवळे वस्त्र घातलेला आणि वनमाळा घातलेला तरुण पाहिला.
चन्दनोक्षितसर्वाङ्गं मालतीमाल्यशोभितम् । भूषितं भूषणार्हं च सद्रत्नमणिभूषणैः
त्याचे सर्व अंग चंदनाने लावलेले होते, मोगऱ्याच्या हारांनी शोभलेले होते आणि योग्य असे रत्नमणींच्या दागिन्यांनी सजलेले होते.
मयूरपिच्छचूडं च सस्मितं पद्मलोचनम् । एवंभूतं द्विचशिशुं ददर्श प्रथमं मुने
त्याच्या डोक्यावर मोरपीसाचा मुकुट होता, चेहऱ्यावर हसू आणि डोळे कमळासारखे होते. असा दिव्य बालक त्या ऋषीने प्रथम पाहिला.
ततो ददर्श रुचिरां पतिपुत्रवतीं सतीम् । पीतवस्त्रपरीधानां रत्नभूषणभूषिताम्
मग त्याने पती आणि पुत्र असलेली, सुंदर, सती, पिवळे वस्त्र घातलेली आणि रत्नांच्या दागिन्यांनी सजलेली स्त्री पाहिली.
ज्वलत्प्रदीपहस्तां च शुक्लधान्यकरां वराम् । शरच्चन्द्रनिभास्यां च सस्मितां वरदां शुभाम
तीच्या हातात उजळ दिवा होता, पांढरी धान्ये होती, ती शरदचंद्रासारखी तेजस्वी, हसतमुख, शुभ आणि वर देणारी होती.
ततो ददर्श विप्रं च प्रकुर्वन्तं शुभाशिषम् । श्वेतपद्मगतं हंसं तुरगं च सरोवरम्
मग त्याने एक ब्राह्मण शुभाशीर्वाद देताना, पांढऱ्या कमळावर बसलेला हंस, घोडा आणि सरोवर पाहिले.
ददर्श चित्रितं चारु फलितं पुष्पितं शुभम् । आम्रनिम्बनारिकेलगुर्वर्ककदलीतरुम्
त्याने सुंदर, सजवलेली, फळांनी आणि फुलांनी बहरलेली आंबा, निम, नारळ, चंदन, अर्क आणि केळीची झाडे पाहिली.
दशन्तं श्वेतसर्पं च स्वात्मानं पर्वतस्थितम् । वृक्षस्थं च गजस्थं च तरिस्थं तुरगस्थितम्
त्याने पांढरा साप चावतोय असं पाहिलं, स्वतःला कधी डोंगरावर, कधी झाडावर, कधी हत्तीवर, कधी होडीत, तर कधी घोड्यावर पाहिलं.