कुष्णस्तां मूर्च्छितां दृष्ट्वा कृपया च कृपानिधिः । चेतनां कारयित्वा च वासयामास वक्षसि
कृष्णाने तिला बेशुद्ध अवस्थेत पाहून, त्या करुणेच्या सागराने तिला शुद्धीवर आणले आणि आपल्या छातीवर ठेवले.
बोधयामास विविधं योगैःशोकविखण्डनैः । तथाऽपि शोकं त्यक्तुं च न शशाक शुचिस्मिता
त्याने विविध योगांनी, दुःख दूर करणाऱ्या उपायांनी तिला भानावर आणले; तरीही, हसऱ्या चेहऱ्याची ती आपला शोक टाकू शकली नाही.
सामान्यवस्तुविश्लेषीनृणां शोकाय केवलम्। देहात्मनोश्च विच्छेदः क्व सुखाय प्रकल्पते
सामान्य वस्तूंपासून दूर होणे माणसांना फक्त दुःखच देते; मग शरीर आणि आत्मा वेगळे होणे कधीच सुख देऊ शकत नाही.
न ययौ तत्र दिवसे व्रजराजो व्रजं पति । क्रीडासरोवराभ्याशं प्रययौ राधाया सह
त्या दिवशी व्रजराज तिथे गेला नाही, ना व्रजाचा स्वामी गेला; तो राधेसोबत खेळाच्या सरोवराच्या काठी गेला.
तत्र गत्वा पुनः क्रीडां चकार च तया सह । विजहौ क्रिहज्वालां रासे रासेश्वरी मुदा
तिथे पोहोचल्यावर त्याने तिच्यासोबत पुन्हा खेळ केला; रासात, रासेश्वरीने आनंदात आपली जळजळ पूर्णपणे सोडून दिली.
राधा सा स्वामिना सार्धं पुष्पचन्दनचर्चिता । पुष्पचन्दनतल्पे च तस्थौ रहसि नारद
राधा आपल्या स्वामीसोबत, फुलांनी आणि चंदनाने सजलेली, फुलांच्या आणि चंदनाच्या पलंगावर एकांतात बसली, हे नारद.
इति श्रीब्रह्मo महाo श्रीकृष्णजन्माखo उत्तo नारदनाo राधाशोक- विमोचनं नामाष्टषष्टितमोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीब्रह्मवैवर्त पुराणातील श्रीकृष्ण जन्माख्यान विभागातील 'राधेचा शोक दूर होणे' हा अठ्ठावन्नावा अध्याय नारदांनी सांगितला, येथे संपतो.
अथैकोनसप्ततितमोऽध्यायः नारद उवाच अतः परं किं रहस्यं राधाकेशवयोर्वद । निगूढतत्वामस्पष्टं तन्मे व्याख्यातुमर्हसि
नारद म्हणाले, आता राधा आणि केशव यांच्या मधील आणखी कोणते गूढ आहे ते मला सांग. त्याचा खरा अर्थ अजून स्पष्ट नाही, म्हणून तू मला ते नीट समजाव.
नारायण उवाच शृणु नारद वक्ष्यामि रहस्यं परमाद्भुतम् । गोपनीयं च वेदेषु पुराणेषु पुराविदाम्
नारायण म्हणाले, नारद, ऐक. मी तुला एक अद्भुत रहस्य सांगतो, जे वेद, पुराणे आणि प्राचीन ऋषी यांच्यात लपलेले आहे.
पुनः सकामो भगवान्कृष्णः स्वेच्छामयो विभुः । रेमे स रमया सार्धं विदग्धश्च विदग्धया
पुन्हा एकदा, सर्व इच्छा स्वतःच्या मनाने पूर्ण करणारे भगवान कृष्ण, आपल्या इच्छेने रमेसोबत, चतुर रमेसोबत, प्रेमात रमले.
चतुःषष्टिकलाशक्त्या यथा कान्ता कलावती । कामशास्त्रेषु निपुणा विदग्धा रसिकेश्वरी
चौसष्ट कलांच्या सामर्थ्याने, ती आपल्या प्रियकरासाठी कुशल, प्रेमकलेत पारंगत, आणि सर्व रसांची राणी होती.
शृङ्गारलीलानिपुणा शश्वत्कामा च कामुकी । सुन्दरी सुन्दरीष्वेव शश्वत्सुस्थिरयौवना
ती प्रेमाच्या लीलांमध्ये निपुण, नेहमीच कामात मग्न आणि सुंदर, सुंदरांमध्येही सर्वात सुंदर, आणि तिचे तारुण्य नेहमीच ताजे होते.
पितणां मानसी कन्या धन्या मान्या च मानिनी । शंभोः शिष्या ज्ञानयुता शतकल्पान्तजीविनी
पितानाची मानसकन्या, भाग्यवान, सन्मानित आणि अभिमानी; शंभूची शिष्या, ज्ञानाने युक्त, आणि शंभर कल्पे जगणारी होती.
वेदवेदाङ्गनिपुणा योगनीतिविशारदा । नानारूपधरा साध्वी प्रसिद्धा सिद्धयोगिनी
ती वेद आणि वेदांगात पारंगत, योगशास्त्रात तज्ज्ञ, अनेक रूपे धारण करणारी, सती, आणि सिद्ध योगिनी म्हणून प्रसिद्ध होती.
तत्कन्या राधिका देवी मातृतुल्या च कामुकी । चकार नानाभावं सा सुशीला स्वामिनं प्रति
ती कन्या म्हणजे राधिकादेवी, जी आईसारखी आणि प्रेमाने भरलेली होती; तिने आपल्या स्वामीसाठी अनेक भाव दाखवले, आणि ती सद्गुणी होती.
चतुःषष्टिकलामानं श्रृङ्गारं च चकार सः । त्या विशिष्टया साकं रासे रामरसोत्सुकः
कृष्णाने तिच्यासोबत चौसष्ट प्रेमकला केल्या, आणि त्या विशेष रासोत्सवात दोघेही आनंदाने रमले.
तां नखाग्रक्षतश्रोणीं नखक्षतपयोधराम् । लुप्तचन्दनसिंदूरां कबरीशिथिलां सतीम्
तिच्या कंबरेवर नखांचे ओरखडे, स्तनांवर नखांचे खुणा, अंगावरील चंदन आणि कुंकू पुसले गेले होते, केस विस्कटलेले होते, पण ती सती होती.
सुखसंभोगमग्नां च नग्नां च शोकमूर्च्छिताम् । पुलकाञ्चितसर्पाङ्गीं निद्रादेवी समाययौ
ती सुखमय संगतीत मग्न, नग्न, आणि शोकाने बेशुद्ध झाली होती; तिच्या अंगावर रोमांच उभे राहिले होते, आणि झोपेची देवी तिच्याजवळ आली.
दृष्ट्वा तां निद्रितां कृष्णःकृपया च कृपानिधिः । रुरोद मायया मायी मयेशो लोकशिक्षया
ती झोपलेली पाहून, करुणेचा सागर असलेल्या कृष्णाने दयेमुळे अश्रू ढाळले, मायाधिपतीने जगाला शिकवण्यासाठी हे केले.
कृत्वा वक्षसि राधां च चुचुम्ब च पुनः पुनः । स्नातां च नेत्रसलिलैः प्राणाधिष्ठातृदेवताम्
कृष्णाने राधेला आपल्या छातीवर ठेवले, पुन्हा पुन्हा चुंबन दिले; आपल्या डोळ्यांच्या पाण्याने, म्हणजे अश्रूंनी, जीवनाची अधिष्ठात्री देवी असलेल्या राधेला स्नान घातले.
प्राणाधिकां प्रियतमां धारयामास वाससी । वह्निशुद्धेऽतिसूक्ष्मे चामूल्ये विश्वमुदुर्लभे
आपल्या प्राणाहूनही प्रिय असलेल्या राधेला, अग्निपरिक्षित, अतिशय सूक्ष्म, अमूल्य आणि जगात दुर्मिळ वस्त्र घातले.
कबरीं च ददौ कुङ्कुमचन्दनम् । तद्गात्रे च गले हारममूल्यं रत्ननिर्मितम्
कृष्णाने तिच्या केसात कुंकू आणि चंदन लावले; तिच्या अंगावर आणि गळ्यात मौल्यवान रत्नांनी बनवलेली हार घातली.
सिन्दूरं च ददौ तस्याः सीमन्ताधःस्थलेऽमले । दाडिमीकुसुमाकारं युक्तं चन्दनबिन्दुभि
तिच्या शुद्ध मस्तकाच्या वाटीवर, डाळिंबाच्या फुलासारखे, चंदनाच्या थेंबांनी सजवलेले कुंकू लावले.
चकार पद्मकं गण्डे नानाचित्रविचित्रकम् । ददौ तत्पादपद्मे च रत्नमञ्जीररञ्जितम्
कृष्णाने तिच्या गालावर कमळाचे चिन्ह, विविध सुंदर रेखाटने काढली; आणि तिच्या पायांवर रत्नजडित पैंजण घातले.
पादाङ्गुलिनखागे च सुन्दरालक्तकं ददौ । नानासुवेषोज्ज्वलितां तां निद्राकुलितां विभुः
त्याच्या सुंदर पायांच्या बोटांना आणि नखांना लाल रंग लावला, तिला झगमगणाऱ्या वस्त्रांनी सजवलं; विविध दागिन्यांनी शोभलेली ती, गाढ झोपेत बुडाली होती.
पुनश्चकार मोहेन गाढालिङ्गनमीप्सितम् । पुनश्च चुम्बनं कृत्वा निवेश्य च स्ववक्षसि
पुन्हा मोहाच्या भरात त्याला घट्ट मिठी मारण्याची इच्छा झाली; त्याने तिला पुन्हा एकदा चुंबन दिलं आणि आपल्या छातीवर ठेवून घेतलं.
सुष्वाप जगतां स्वामी कान्ताविरहकातरः । एतस्मिन्नन्तरे काने ब्रह्मा लोकपितामहः
संपूर्ण जगाचा स्वामी, आपल्या प्रियेपासून दूर असल्याने व्याकुळ झाला होता आणि गाढ झोपला. त्या वेळी, काननात ब्रह्मा, जगाचा पितामह,
शिवशेषादिभिर्देवैर्मुनीन्द्रैः सार्धमाययौ । आगत्य नत्वा सिरसा तुष्टाव संपुटाञ्जलिः
शिव, शेष आणि इतर देवता, तसेच महान ऋषी यांच्यासह तेथे आला. आल्यावर त्याने डोकं झुकवून, हात जोडून प्रभूचं स्तवन केलं.
सामवेदोक्तस्तोत्रेण परिपूर्णतमं विभुम्
त्याने सामवेदातील स्तोत्राने प्रभूचं परिपूर्ण गुणगान केलं.
ब्रह्मोवाच जय जय जगदीश वन्दितचरण निर्गुण निराकार स्वेच्छामय भक्तानुग्रह नित्यविग्रह
ब्रह्मा म्हणाला: जय जय जगदीशा, तुझ्या चरणांची पूजा होते, तू निर्गुण, निराकार, स्वेच्छेने सर्व काही करणारा, भक्तांवर नेहमी कृपा करणारा, नित्यस्वरूप आहेस.