श्रुत्वा स्वप्नं जगन्नाथो देवीं कृत्वा स्ववक्षमि । आध्यात्मिकेन योगेन वोधयामास तत्क्षणम्
तिचा स्वप्न ऐकून, जगाचा स्वामी देवीला आपल्या छातीवर घेतो आणि त्या क्षणीच आध्यात्मिक योगानं तिला जागं करतो.
त्तयाच शोकं स देवी ज्ञानं संप्राप्य निर्मलम् । शान्तं च भगवंतं च कृत्वा कान्तं स्ववक्षसि
त्याच्या कृपेनं देवीने आपलं दुःख सोडलं, निर्मळ ज्ञान मिळवलं आणि आपल्या प्रियतमाला शांत, दिव्य करून छातीशी धरलं.
इतिo श्रीब्रह्मo महाo श्रीकृष्णजान्मखo उत्तo नारदनाo राधाशोका- पनोदने षट्षष्टितमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीब्रह्मवैवर्त महापुराणात श्रीकृष्ण जन्मकथेत नारदांनी सांगितलेल्या 'राधेचं दुःख दूर करणं' या विभागातील साठव्या सहाव्या अध्यायाचा समारोप झाला.
अथा सप्तषष्टितमोऽध्यायः नारायण उवाच विरहव्याकुलां दृष्ट्वा मामिनीं काममोहनः । कृत्वा वक्षसि तां कृष्णो ययौ क्रीडासरोवरम्
आता सत्त्यषष्टितम अध्याय. नारायण म्हणाले: विरहाने व्याकुळ झालेल्या माझ्या प्रियेचं पाहून, कृष्णाने तिला आपल्या छातीवर घेतलं आणि खेळाच्या सरोवराकडे गेला.
राजराजेश्वरी राधा कृष्णवक्षसि राजते । सौदामिनीव जलदे नदीने गगने मुने
राधा, राणींची राणी, कृष्णाच्या छातीवर वीजेसारखी चमकत आहे, जशी आकाशात नदी किंवा मेघावर वीज चमकते, हे मुनी.
रेमे स रमया सार्धं कृपया च कृपानिधिः । द्वयोर्द्वयोर्यथा स्वर्णंमण्योर्मारकतो मणिः
तो करुणेचा सागर, रामेसोबत (राधेसोबत) करुणेने रमला, जसा दोन सोन्याच्या तुकड्यांमध्ये किंवा दोन पाचूच्या दगडांमध्ये माणिक चमकतं.
रत्ननिर्माणपर्यङ्के रत्नेन्द्रसारनिर्मिते । नत्नप्रदीपे ज्वलति रत्नभूषणभूषितः
रत्नांनी बनवलेल्या, उत्तम रत्नांच्या पलंगावर, रत्नांच्या दिव्याखाली, रत्नांच्या दागिन्यांनी सजलेला तो तेजाने उजळून निघाला.
रत्नभूषाभूषितया रासरत्नश्च कौतुकात् । रसरत्नाकरे रम्ये निमग्नो रसिकेश्वरः
रत्नांच्या दागिन्यांनी सजलेला, रसरत्नाच्या आनंदात, रसरत्नाच्या सुंदर सागरात, रसरसिकांचा स्वामी पूर्णपणे रंगून गेला.
रासे रासेश्वरी राधा रामेश्वरमुवाच सा । सुरतौ विरतौ सत्यां विरते न मनोरथे
रासामध्ये राधा, जी रासेची स्वामिनी आहे, रामेश्वराला म्हणाली, "संगतीत आनंद असतो, विरहात संयम असतो; पण संयमात मनाला काहीच गोडी राहत नाही."
राधिकोवाच प्रफुल्लाऽहं त्वया नाथ मृता म्लाना च त्वां विना । यथा महौषधिगणः प्रभाते भाति भास्करे
राधा म्हणाली, "नाथा, तुझ्याबरोबर मी फुलते, पण तुझ्याविना मी कोमेजून मरते, जशी सकाळी सूर्य उगवल्यावर औषधींचा समूह उजळतो."
नक्तं दीपशिखेवाहं त्वया सार्धं त्वया विना । दिने दिने यथा क्षीणा कृष्णपक्षे विधोः कला
रात्री तुझ्यासोबत मी दिव्याची जळती ज्योत आहे, पण तुझ्याविना मी दिवसेंदिवस कमी होत जाते, जशी कृष्णपक्षात चंद्राची कला क्षीण होत जाते."
तव वक्षसि मे दीप्तिः पूर्णंचन्द्रप्रभासमा । सद्यो मृता त्वया त्यक्ता कुह्वां चन्द्रकला यथा
तुझ्या छातीवर माझा तेज पूर्ण चंद्राच्या प्रकाशासारखा आहे; पण तुझ्याविना मी क्षणातच संपते, जशी अमावस्येच्या रात्री चंद्राची कला लुप्त होते."
ज्वलदग्निशिखेवाहं घृताहुत्या त्वया सह । त्वया विनाऽहं निर्वाणा शिशिरे पद्मिनी यथा
तुझ्यासोबत मी तुपाच्या आहुतीने जळणाऱ्या अग्नीच्या ज्वाळेसारखी आहे; पण तुझ्याविना मी विझते, जशी थंडीत कमळ कोमेजते."
चिन्ताज्वरजराग्रस्ता मत्तस्त्वयि गतेऽप्यहम् । अस्तंगते रवौ चन्द्रे ध्वान्दग्रस्ता धरा यथा
चिंतेच्या तापाने आणि वार्धक्याने मी ग्रस्त असते, आणि तू दूर गेलास की मी व्याकुळ होते, जशी सूर्य आणि चंद्र अस्ताला गेल्यावर पृथ्वी अंधारात बुडते."
भ्रष्टो वेषस्त्वां विना मे रुपयौवनचेतनम् । तारावली परिभ्रष्टा सूर्यसूतोदये यथा
तुझ्याविना माझं रूप, तारुण्य आणि शुद्धता हरवते, जशी सूर्य उगवल्यावर ताऱ्यांची माळ अदृश्य होते."
त्वमेवाऽऽत्मा च सर्वेषां मम नाथो विशेषतः । तनुर्यथाऽऽत्मना त्यक्ता तथाऽहं च त्वया विना
तूच सर्वांचा आत्मा आहेस, आणि माझा तर विशेषच स्वामी आहेस; जशी आत्म्याविना देह निष्प्राण होतो, तशी मी तुझ्याविना असते."
पञ्चप्राणात्मकस्त्वं मे मृताऽहं च त्वया विना । दृष्टेश्च गोलकौ जद्वद्दृष्टिः पुत्तलिकां विना
तूच माझे पंचप्राण आहेस; तुझ्याविना मी मृत आहे, जशी डोळ्याची बाहुली नसताना दृष्टी राहत नाही, तशीच मी तुझ्याविना आहे."
स्थलं यथा चित्रयुक्तं त्वया सार्धमहं तथा । असंस्कृता त्वया हीना तृणाच्छन्ना यथा मही
तुझ्यासोबत मी चित्रांनी सजवलेल्या भूमीसारखी आहे; तुझ्याविना मी असंस्कारित, जशी गवताने झाकलेली माती."
त्वया सार्धमहं कृष्ण चित्रयुक्तेव मृन्मयी । त्वां विना जलधौताऽहं विरूपा मृन्मयीव च
कृष्णा, तुझ्यासोबत मी रंगवलेल्या मातीच्या मूर्तीप्रमाणे सुंदर आहे; पण तुझ्याविना, पाण्याने धुतल्यावर जशी मातीची मूर्ती विद्रूप होते, तशी मी होते."
गोपाङ्गनानां शोभा च त्वया रासेश्वरेण च । हारे स्वर्णविकारे च श्वेतेन मणिना सह
गोपिकांची शोभा तुझ्यामुळेच आहे, रासेश्वर; जशी सोन्याच्या हारात पांढऱ्या मण्याने शोभा येते."
व्रजराज त्वया सार्ध राजन्ते राजराजयः । यथा चन्द्रेण नभसि ताराराजिर्विराजते
व्रजराजा, तुझ्यासोबत राजांची शोभा उजळते, जशी आकाशात चंद्राबरोबर ताऱ्यांची रांग चमकते."
त्वया शोभा यशोदाया नन्दस्य नन्दनन्दन । यथा शाखाफलस्कन्धैस्तरुराजिर्विराजते
नंदनंदना, तुझ्यामुळे यशोदेची शोभा खुलते, जशी झाडांची रांग फांद्या, फळे आणि खोडांनी सुंदर दिसते."
त्वया कार्ध गोकुलेश सोभा गोकुलवासिनाम् । यथा सर्वा लोकराजी राजेन्द्रेण विराजते
गोकुलेशा, तुझ्यामुळे गोकुलवासीयांची शोभा उजळते, जशी मोठ्या राजामुळे सर्व लोकांची रांग शोभून दिसते."
रामस्यापि च रासेश त्वया शोभा मनोहरा । राजते देवराजेन यथा स्वर्गेऽमरावती
रासेश्वर, रामाचीही शोभा तुझ्यामुळे मनोहारी वाटते, जशी देवराजामुळे स्वर्गातील अमरावती उजळते."
वृन्दावनस्य वृक्षाणां त्वं च शोभा पतिर्गतिः । अन्योषां च वनानां च बलवान्केसरी यथा
वृंदावनातील झाडांची शोभा, त्यांचा स्वामी आणि आधार तूच आहेस; जसा सिंह इतर प्राण्यांचा आणि वनांचा बळ असतो."
त्वया विना यशोदा य निमग्ना शोकसागरे । अप्राप्य वत्सं मुरभिः क्रोशन्ती व्याकुला यथा
तुझ्याविना यशोदा शोकाच्या समुद्रात बुडते, जशी वत्साशिवाय गाय मुरांच्या लोकांनी त्रास देताना व्याकुळ होऊन हंबरते."
आन्दोलयन्ति नन्दस्य प्राणा दग्धं च मानसम् । त्वया विना तप्तपात्रे यथा धान्यसमूहकः
नंदाचे प्राण हलले आहेत, त्याचे मन जणू काही जळून गेले आहे. तुझ्या वियोगात तो अगदी तळलेल्या भांड्यातील धान्यासारखा होऊन तडफडतो.
इत्युक्त्वा परमप्रेम्णा सा पतन्ती हरेः पदे । पुनराध्यात्मिकेनैव बोधयामास तां विभुः
अशी प्रेमाने बोलून ती हरिच्या पायांवर पडली; मग प्रभूंनी तिला पुन्हा आत्मज्ञानाने समजावले.
आध्यात्मिको महायोगी मोहसंछेदकारणम् । यथा पर्शुश्च वृक्षाणां तीक्ष्णधारश्च नारद
नारद, हे आत्मज्ञान म्हणजे मोठा योग आहे, जो मोह तोडण्याचे साधन आहे, जसे धारदार कुऱ्हाड झाडे तोडते.
नारद उवाच आध्यात्मिकं महायोगं वद वेदविदां वर । शोकच्छेदं च लोकानां श्रोतुं कौतुहलं मम
नारद म्हणाले: वेदांचे जाणकार श्रेष्ठा, हे मोठे आत्मज्ञान, जे सर्व लोकांचे दुःख दूर करते, ते मला सांग. मला ते ऐकण्याची उत्सुकता आहे.