राहुग्रस्तं च गगने मण्डलं चन्द्रसूर्ययौः । एककालेच पश्यामि सर्वग्रासं च बान्धवाः
मी एकाच वेळी आकाशात राहूने सूर्य आणि चंद्र गिळलेले पाहतो, आणि माझे सर्व नातेवाईक पूर्णपणे नष्ट होताना दिसतात.
उल्कापातं धूमकेतुं भूकम्पं राष्ट्रविप्लवम् । झञ्झावातं महोत्पातं पश्यामि च पुरोहित
हे पुजारी, मी उल्कापात, धूमकेतू, भूकंप, राज्याचा नाश, मोठ्या वादळांचा आणि भीषण आपत्तींचा अनुभव घेतो.
वायुना घूर्णमानांश्च च्छिन्नस्कन्धान्महीरुहान् । पतितान्पर्वताश्चैव पश्यामि पृथिवीतले
मी पाहतो की वाऱ्याने झाडांची फांदी तुटलेली आहे, ती झाडे फिरवली जात आहेत, आणि पर्वत पृथ्वीवर कोसळले आहेत.
पुरुषं छिन्नशिरसं रृत्यन्तं नग्नमुच्छ्रितम् । मुण्डमालाकरं घोरं पश्यामि च गृहे गृहे
प्रत्येक घरात मी पाहतो की एक नग्न, भयंकर पुरुष, डोकं छिन्न झालेलं, कवटींची माळ घालून नाचतोय.
दग्थं सर्वाश्रमं भक्मपूर्णमङ्गारसंकुलम् । हाहाकारं च कुर्वन्तं सर्वं पश्यामि सर्वतः
मी पाहतो की सर्व आश्रम जळाले आहेत, राख आणि कोळशांनी भरलेले आहेत, आणि सर्वत्र हाहाकाराचा आवाज घुमतोय.
इत्येवमुक्त्वा राजा स विरराम सभातले । दृषद्वा (श्रृत्वा) स्वप्तं बान्धवाश्च न तमुक्त्वानिशश्वसुः
असं म्हणून राजा सभागृहात गप्प बसला; त्याचं स्वप्न ऐकून त्याचे नातेवाईक काहीच बोलले नाहीत, फक्त खोल श्वास घेत राहिले.
जहार चेतनां सद्यः सत्यकश्च पुरोहितः । मत्वा विनाशं कंसस्य यजमानस्य नारद
सत्यक नावाच्या पुजाऱ्याने, हे नारद, कंसाच्या विनाशाची खात्री पटल्यामुळे, ताबडतोब शुद्ध हरपली.
रुरोद नारीवर्गश्च पिता माता च शोकतः । मेने विनाशकालं च सद्यः स्वयमुपस्थितम्
स्त्रिया रडू लागल्या, आणि राजाचे वडील व आई दुःखाने व्याकुळ झाले, त्यांना वाटले की विनाशाचा काळ लगेचच आलाय.
इति श्रीब्रह्मo महाo श्रीकृष्णजन्मखo उत्तo नारदनाo कंसदुःखप्न- कथनं नाम त्रिषष्टितमोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीब्रह्मवैवर्त महापुराणातील श्रीकृष्णजन्मखंडातील नारदकृत कंसाच्या दुःखद स्वप्नाचे कथन असलेला त्रिसष्ठितम अध्याय समाप्त झाला.
अथ चतुःषष्टितमोऽध्यायः नारायण उवाच सर्व कृत्वा परामर्शं सत्यकश्च पुरोहितः । बुद्धिमाञ्छुक्रशिष्यश्च तमुवाच हितं मुने
चौसष्टावा अध्याय सुरू होतो. नारायण म्हणाले: सर्व गोष्टी विचारात घेऊन, बुद्धिमान आणि शुक्राचा शिष्य असलेल्या सत्यक पुजाऱ्याने त्या ऋषीला हितकारक शब्द सांगितले.
सत्यक उवाच भयं त्यज महाभाग भयं किं ते मयि स्थिते । कुरु यागं महेशस्य मर्वारिष्टविनाशनम्
सत्यक म्हणाला: हे भाग्यवान, भीती सोड! मी असताना तुला कसली भीती? मृत्यूचे अपशकुन दूर करण्यासाठी महेशाचा यज्ञ कर.
यागो धनुर्मखो नाम बह्वन्नो बहुदक्षिणः । दुःशप्नानां नाशकरः शत्रुभीतिविनाशकः
धनुर्मख नावाचा यज्ञ, ज्यात भरपूर अन्न आणि दान असते, तो वाईट स्वप्नांचा नाश करतो आणि शत्रूंच्या भीतीचा नायनाट करतो.
आध्यात्मिकमाधिदैवमाधिभौतिकमुत्कटम् । एषां त्रिविधोत्पातानां खण्डनो भूतिवर्धंनः
आध्यात्मिक, आधिदैविक आणि आधिभौतिक अशा या तिन्ही संकटांचा नाश झाला की, समृद्धी वाढते.
यागे समाप्ते शंभुश्च जरामृत्युहरं वरम् । ददाति साक्षाद्भवति दाता च सर्वसंपदाम्
यज्ञ पूर्ण झाला की, शंभू जरा आणि मृत्यू दूर करणारे वर देतो आणि सर्व संपत्तीचा थेट दाता होतो.
चकारेमं च यागं च पुरा बाणो महाबलः । नन्दी परशुरामश्च भल्लश्च बलिनां वरः
पूर्वी बाण नावाचा बलवान, नंदी, परशुराम आणि बलवानांमध्ये श्रेष्ठ भल्ल यांनी हा यज्ञ केला होता.
पुरा ददौ धनुरिदं शिवो नन्दीश्वराय च । यागेन भूत्वा सिद्धः स ददौ बाणाय धार्मिकः
पूर्वी शिवाने हे धनुष्य नंदीश्वराला दिले; यज्ञ करून सिद्धी मिळाल्यावर त्या धर्मात्म्याने ते बाणाला दिले.
कृत्वा यागं महासिद्धो ददौ रामाय पुष्करे । तुभ्यं ददौ परशुरामः कृपया च कृपानिधिः
महासिद्धी मिळवून त्याने पुष्कर येथे रामाला ते दिले; आणि दयाळू परशुरामाने तुला ते प्रेमाने दिले.
सहस्रहस्तपरिमितं दैर्ध्येऽतिकठिनं नृप । दशहस्तप्रशस्तं च शंकरेच्छाविनिर्मितम्
राजा, हे धनुष्य हजार हात लांब, फार कठीण आणि दहा हात रुंद आहे; हे शंकराच्या इच्छेने तयार झाले आहे.
पशुपतेः पशुपतं युक्तयानेन दुर्वहम् । सर्वे भङ्क्तुं न शक्ताश्च देवं नारायणं विना
पशुपतीचे हे पशुपत धनुष्य योग्य उपायांनीही उचलता येणे कठीण आहे; नारायणाशिवाय ते कोणीही तोडू शकत नाही.
यागे च धनुषः पूजां शंकरस्य तु शंकरे । कुरु शीघ्रं शुभार्थं च सर्वान्कुरु निमन्त्रणम्
यज्ञात धनुष्याची आणि शंकराची पूजा कर; हे शुभासाठी लवकर कर आणि सर्वांना आमंत्रण दे.
अस्मिन्यागे धनुर्भङ्गो भवेद्यदि नराधिप । विनाशो यजमानस्य भविष्यति न संशयः
या यज्ञात एखाद्या माणसाने धनुष्य तोडले तर यजमानाचा नाश होईल, यात शंका नाही.
भग्ने धनुषि यागश्च भग्नो भवति निश्चितम् । फलं ददाति को वाऽत्र चानिष्पन्ने च कर्मणि
धनुष्य तुटले की यज्ञही निश्चितच नष्ट होतो; कर्म पूर्ण न झाल्यास येथे फळ कोण देईल?
ब्रह्मा च धनुषो मूले मध्ये नारायणः स्वयम् । अग्रे चोग्रप्रतापश्च महादेवो महामते
धनुष्याच्या मुळाशी ब्रह्मा, मध्यभागी स्वतः नारायण आणि टोकाला प्रखर तेजाचा महादेव आहे, हे ज्ञानी.
धनुर्हि त्रिविकारं च सद्रत्नखचितं वरम् । ग्रीष्ममध्याङ्नमार्तंण्डप्रभाप्रच्छन्नकारण्
हे उत्तम धनुष्य तीन प्रकारचे असून, मौल्यवान रत्नांनी सजलेले आहे आणि त्याचा मध्यभाग उन्हाळ्यातील सूर्याच्या तेजाने झाकला गेला आहे.
अशक्तश्च नमयितुमनन्तश्च महाबलः । सुर्यश्च कार्तिकेयश्च का कथाऽन्यस्य भूमिप
महाबलवान अनंत, सूर्य आणि कार्तिकेय हेसुद्धा ते वाकवू शकत नाहीत; मग इतरांची काय कथा, राजा?
त्रिपुरारिः पुराऽनेन जघान त्रिपुरं मुदा । निर्भयं कुरु स्वच्छन्दं मङ्गलार्ह महोत्सवम्
पूर्वी त्रिपुरारीने ह्याच धनुष्याने आनंदाने त्रिपुराचा संहार केला; म्हणून हे मंगलमय महोत्सव निर्भयपणे आणि मनासारखे साजरे कर.
मत्यकस्य वचः श्रुत्वा चन्द्रवंशविवर्धनः । उवाच कंसः सर्वार्थे सततं च हितैषिणम्
मत्यकाचे शब्द ऐकून चंद्रवंश वाढवणारा कंस, सर्व गोष्टींमध्ये नेहमीच हित पाहणारा, बोलला.
कंस उवाच वसुदेवगृहे जज्ञे मद्वधी कुरनाशनः । स्वच्छन्दं नन्दगेहे च वर्धते नन्दनन्दनः
कंस म्हणाला: वसुदेवाच्या घरी माझा वध करणारा जन्मला; नंदाच्या घरी नंदनंदन मनमुराद वाढतो आहे.
मद्वन्धुवर्गाञ्छूरांश्च मन्त्रिणः सुविशारदान् । भगिनीं पूतनां पूतां जघान बालको बली
त्या बलाढ्य मुलाने माझे शूर नातेवाईक, कुशल मंत्री आणि माझी पवित्र बहीण पूतना यांचा वध केला.
गोवर्धनं दधार्रककरेण बलवर्धनः । महेन्द्रस्य च शूरस्य चकार च पराभवम्
तो बळ वाढवणारा आपल्या करंगळीवर गोवर्धन उचलतो आणि महेंद्र, म्हणजेच इंद्रालाही पराभूत करतो.