गमनं रमणीयं च गचखञ्जनभञ्जनम् । अहो वाक्यं सुमधुरं पीयूषादपि दुर्लभम्
तुझी चाल किती मनमोहक, हंस आणि गजांचा अभिमान मोडणारी; आणि तुझे बोलणे तर अमृताहूनही दुर्मिळ, किती मधुर आहे.
किमहो विपुलश्रोणी कामाधारा मनोहरा । कामदा कामुकायैव मुनिमानसमोहिनी
अहो, ही रुंद कंबर म्हणजेच कामाची जागा, मनाला भुरळ घालणारी; कामुकांसाठी सुखदायक, आणि ऋषींच्या मनालाही मोहात पाडणारी.
अतीव कठिना पीना रम्भास्च म्भविडम्बिता । अहो नितम्बयुगुलं वर्तुलं चन्द्रबिम्बवत्
ती इतकी कडक आणि भरदार, केळीच्या खांद्यांना लाजवणारी; अहो, हे तुझे गोल कंबरेचे जोड चंद्राच्या पूर्ण गोलासारखे आहे.
श्रीयुक्तं श्रीफलयुगतुल्यं ते स्तनयुग्मकम् । अत्युन्नतं सुकठिनं त्रैलोक्यचित्तमोहनम्
तुझे स्तन सौंदर्याने युक्त, श्रीफळासारखे, फार उंच व कडक, आणि त्रैलोक्याच्या मनाला मोहून टाकणारे आहेत.
अहो किं वा तपस्तेपे गौतमश्च तपोधनः । संप्राप यत्फलेनैव सुदतीं सुन्दरीं वराम्
अहो, गौतम ऋषींनी कोणते असे कठोर तप केले, की त्याच्या फळाने त्यांना तुझ्यासारखी सुंदर, गोड हसणारी स्त्री मिळाली?
निषेव्य प्रकृतिं दुर्गा विष्णुमायां सनातनीम् । लक्ष्मीं च लक्ष्मीसदृशीमीदृशीं प्राप पद्मिनीम्
दुर्गा, विष्णुमाया आणि लक्ष्मी यांची सेवा करून, लक्ष्मीच्या समान असलेली, अशी कमळासारखी तू त्यांना मिळालीस.
सुकोमलां सुवदनां ललनां नलिनाननाम् । शुद्धां च सुदतीं श्यामां न्यग्रोधदलमध्यमाम्
तू फारच कोमल, सुंदर चेहरा असलेली, कमळासारखा मुख असलेली, शुद्ध, गोड हसणारी, श्यामवर्णाची आणि वटवृक्षाच्या पानासारखी जांघ असलेली आहेस.
त्वत्पालनं च जानामिकामशास्त्रविचक्षणः । कामो वा कामुकश्चन्द्र किं त्वा जानाति गौतमः
मी प्रेमशास्त्रात पारंगत असल्याने तुला जपायला जाणतो; पण गौतम, कामदेव किंवा चंद्र, यांना तुझी खरी ओळख आहे का?
मां प्रशंसन्ति नित्यं ते कामशास्त्रविचक्षणाः । उर्वश्याद्यश्चाप्सरसो मां प्रशंसन्ति संततम्
प्रेमशास्त्रात निपुण असलेले लोक नेहमी माझी स्तुती करतात; उर्वशी आणि इतर अप्सरा देखील मला सतत गौरवतात.
दासिं कृत्वा च दास्यामि शचीं तुम्यं वरानने । त्रैलोक्यलक्ष्मी विपुलां गृहण त्यज गौतमम्
शचीला दासी करून मी तिला तुला देईन, हे सुंदरमुखी; त्रैलोक्याचे मोठे वैभव स्वीकार, आणि गौतमाला सोडून दे.
अनभिज्ञं कामशास्त्रे दुर्बलं च तपस्विनम् । अव्यवाहार्य निष्कामं नारायणपरायणम्
जो पुरुष प्रेमकलेत अज्ञ, तपात दुर्बळ, व्यवहारात अयोग्य, इच्छाशून्य आणि नारायणभक्त असतो—
अविदग्धो विधाता च योजयामाम योऽक्षमम् । ईदृशीं कामुकीं रम्यां ददाति च तपस्विने
अशा असमर्थ पुरुषाला, कधी कधी मूढ ब्रह्मदेव देखील, सुंदर आणि कामुक स्त्रीची जोडी देतो, तिला त्या तपस्व्याला अर्पण करतो.
इत्युक्त्वा कामुकः शक्रः पपात चरणे मृदा । तमुवाच महासध्वी वेदोक्तं च यथौचितम्
असं म्हणून, कामाने भरलेला इंद्र तिच्या पायावर पडला; तेव्हा ती महान पतिव्रता स्त्री वेदांप्रमाणे योग्य ते बोलली.
अहल्योवाच अभाग्याद्ब्रह्मणश्चापि मरीचेश्च तपस्विनः । अभाग्यात्कश्यपस्यापि त्वं पुत्रः पापमानसः
अहल्या म्हणाली: 'तुझ्या दुर्दैवाने, तू ब्रह्मदेवाचा, तपस्वी मरीचीचा आणि दुर्दैवी कश्यपाचा पुत्र आहेस—पण तुझं मन पापी आहे.'
किं तज्जपेन तपसा मौनेन च व्रतेन च । सुरार्चनेन तीर्थेन स्त्रीभिर्यस्य मनोहृतम्
ज्याचं मन स्त्रियांमध्ये गुंतलेलं असतं, त्यांना जप, तप, मौन, व्रत, देवपूजा किंवा तीर्थयात्रा यांचा काय उपयोग?
स्त्रीरूपं निर्मितं सृष्टौ मोहाय कामिनां मनः । अन्यथा न भवेत्सृष्टिः स्रष्टा तेने पुराऽऽज्ञया
स्त्रीचं रूप या जगात कामी पुरुषांच्या मनाला मोहात टाकण्यासाठी निर्माण केलं गेलं; नाहीतर सृष्टी पुढेच चालली नसती—असं सृष्टीकर्त्याने पूर्वीच ठरवलं.
सर्व मायाकरण्डश्च धर्ममार्गार्गलं नृणाम् । व्यवधानं च तपसां दोषाणामाश्रयं परम्
ती सर्व मायेचं मध आहे, पुरुषांच्या धर्ममार्गावर अडथळा आहे, तपस्येचं विघ्न आहे आणि दोषांचं मुख्य स्थान आहे.
कर्मबन्धनिबद्धानां निगडं कठिनं स्मृतम् । प्रदीपरूपं कीटानां मीनानां बडिशं यथा
कर्माच्या ओझ्याने बांधलेल्या लोकांसाठी ती कठीण बेडी आहे, जशी किड्यांसाठी दिवा किंवा माशांसाठी सुऱ्याचा कांटा.
विषकृम्भं दुग्धमुखमारम्भे मधुनोपमम् । परिणामे दुःखबीजं सोपानं नरकस्य च
ती दुधात लपलेल्या विषासारखी आहे, सुरुवातीला मधासारखी गोड, पण शेवटी दुःखाचं बीज आणि नरकाकडे नेणारी पायरी.
ऋषयः सनकाद्याश्च नोद्वाहं चक्रुरीप्सित्म् । परस्त्रीषु मनो येषां तेषां सर्व च निष्फलम्
सनकादी ऋषींनी आपल्या इच्छेने लग्न केलं नाही; ज्यांचं मन परस्त्रीकडे लागलेलं असतं, त्यांचं सर्व काही व्यर्थ ठरतं.
परस्त्रीसेवनं शक्र इहैवात्ययशस्कनम् । परत्र नरकं घोरं ददाति कामुकाय च
इंद्रा, परस्त्रीसंग इथेच विनाश आणतो आणि पुढच्या जन्मी कामी पुरुषाला भयंकर नरक मिळतो.
इत्युक्तवा च महासाध्वी विहाय तं च कामुकम् । प्रययौ स्वगृहं तूर्ण गृहिणी गौतमस्य च
असं म्हणून ती महान पतिव्रता त्या कामी पुरुषाला सोडून, लवकरच आपल्या गौतमाच्या घरी परत गेली.
तत्सर्व कथयामास गौतमाय तपस्विने । तस्थौ प्रहस्य स मुनिर्महन्द्रं च विनिन्द्य च
तिने सगळं गौतम तपस्व्याला सांगितलं; आणि तो ऋषी हसत राहिला, देवेंद्राची निंदा करत.
एकदा गौतमः शीघ्रं जगाम शंकरालयम् । शक्रो गौतमरूपेण तां संभोगं चकार सः
एकदा गौतम लवकर शंकराच्या मंदिरात गेला; तेव्हा इंद्राने गौतमाचा रूप घेतला आणि तिच्याशी संग केला.
सर्व ज्ञात्वा च सर्वज्ञः मन्दिरद्वारमाययौ । निर्गच्छन्तं महेन्दं च ददर्श मुनिपुंगवः
सर्व काही जाणणारा तो ऋषी आपल्या घराच्या दाराशी आला आणि बाहेर पडणाऱ्या महेंद्राला पाहिलं.
नग्नामहल्यां रहसि पीनश्रोणिपयोधराम् । मुनिः शशाप शकं च भगाङ्गश्च भवेति च
त्याने एकटी, नग्न, भरगच्च कंबर आणि उरोज असलेली अहल्या पाहिली; मग त्या ऋषीने इंद्राला शाप दिला—'स्त्रीचं अंग तुझ्यावर येवो.'
कोपाच्छशाप पत्नीं च रुदतीं भयविह्वलाम् । त्वं च पाषाणरूपा च महारण्ये भवेति च
रागाने, तो रडणाऱ्या आणि घाबरलेल्या पत्नीला म्हणाला—'तू या मोठ्या जंगलात दगडरूप होशील.'
ययौ च स्वगृहं शक्रो लज्जैकतानमानसः । उवाच मधुरं भीता स्वामिनं शोककर्शिता
लाजेने मन भरलेला इंद्र आपल्या घरी गेला; आणि दुःखाने व्याकुळ झालेली अहल्या, गोड शब्दात घाबरलेल्या पतीशी बोलली.
अहल्योवाच मां च दासीं च निर्दोषां कथं त्यजसिधार्मिक । त्वं च वेदविदां श्रेष्ठो विचारं कुरु धर्मतः
अहल्या म्हणाली, "धर्मशील असलेल्या तूं मला आणि माझ्या निष्पाप दासीला कशासाठी टाकतोस? तूं वेदज्ञांमध्ये श्रेष्ठ आहेस; म्हणून नीट विचार कर आणि धर्मानुसार निर्णय घे."
गौतम उवाच त्वां जानामि मनःशुद्धां सुव्रतां च पतिव्रताम् । त्यक्ष्यामि च तथाऽपि त्वां परवीर्यं च बिभ्रतीम्
गौतम म्हणाले, "माझ्या मते तूं मनाने शुद्ध, व्रतस्थ आणि पतीपरायण आहेस. तरीसुद्धा, तूं दुसऱ्याचं बीज घेतलं आहेस म्हणून मी तुला सोडणार आहे."