कलङ्करूपमिन्द्रस्य तच्चक्षुर्निकरं परम् । यथा चनद्रे कलङ्कश्च तानकाहरणादभूत्
इंद्राच्या अंगावरील तो डाग अनेक डोळ्यांसारखा दिसू लागला, जसा चंद्रावर अमृत घेण्यामुळे डाग पडला तसा.
नारद उवाच ब्रह्मन् केन प्रगारेण जहार गौतमप्रियाम् । महासतीसमहल्यां च पूज्यां भुवनपादनीम्
नारद म्हणाले, हे ब्रह्मन्, इंद्राने कोणत्या प्रकारे गौतमांची प्रिय पत्नी, जगातील पूज्य आणि महान पतिव्रता अहल्या, तिला कसे अपहरण केले?
शुद्धाशायां महाभागां निर्मलां कमलाकलाम् । एतद्वेदितुमिच्छामि वद वेदविदां वर
हे वेद जाणणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ, मी त्या शुद्ध मनाच्या, फार भाग्यवान, निर्मळ, लक्ष्मीच्या अंश असलेल्या तिच्याविषयी जाणून घ्यायचे आहे. कृपया मला सांग.
नारायण उवाच पुष्करे तीर्थयात्रायां सूर्यपर्वणि नारद । तत्राऽऽगतामहल्यां च ददर्श पाकशासनः
नारायण म्हणाले: नारद, पुष्कर येथे सूर्याच्या सणानिमित्त तीर्थयात्रेला गेल्यावर, देवांचा स्वामी पाका-शासनाने तिथे आलेली अहल्या पाहिली.
सुस्मितां सुदर्ती शान्तां पीनक्षोणिपयोधराम् । म्रर्च्छामवाप चेन्द्रश्च दृष्टिमात्रेण तत्त्क्षणात्
ती गोड हसणारी, मनात दुःख असलेली, शांत, भरदार स्तन व पृथ्वीप्रमाणे कंबरेची होती; आणि इंद्र तिला पाहताच क्षणार्धात भान हरपला.
अथापरदिने तां च दृष्ट्वा सन्दाकिनी तटे । एकाकिनीं सुस्मिसां च स्नातीं नग्नां सलज्जिताम्
मग दुसऱ्या दिवशी, संदाकिनीच्या काठी, ती एकटी, मंद हसणारी, आंघोळ करताना, नग्न व लाजलेली असताना त्याने तिला पाहिले.
दृष्ट्वा श्रोणिं स्तनयुगमतीव विपुलं हरिः । मूर्च्छमवाप कामार्तो जहार चेतनां पुनः
तिची रुंद कंबर आणि भरदार स्तन पाहून, हरि कामाने पछाडला गेला आणि पुन्हा शुद्ध हरपला.
क्षणेन चेतनां प्राप्य गत्वा कामी तदन्तिकम् । उवाच श्लक्ष्णया वाचा विनयेन पतिव्रताम्
क्षणात भानावर येऊन, कामाने भरून तो तिच्या जवळ गेला आणि नम्रपणे, गोड शब्दात त्या पतिव्रतेशी बोलला.
महेन्द्र उवाच अहो गुणमहो रूपमहो किं वा नवं वयः । अहो किं वा मुखश्रीस्ते शरच्चन्द्रं विनिन्दती
महेंद्र म्हणाला: अहो, काय गुण! अहो, काय रूप! अहो, हे कोणते तरुणपण! अहो, तुझ्या मुखाची कांती तर शरदचंद्रालाही लाजवणारी आहे.
अहोकटाक्षं कुटिलं पुंसां चित्तविकर्षणम् । किमहो लोचनं पद्मप्रभामोचनमीप्सितम्
अहो, हा कटाक्ष किती वक्र आणि पुरुषांच्या मनाला मोहून टाकणारा! अहो, ही डोळ्यांची कमलासारखी कांती किती सुंदर!
गमनं रमणीयं च गचखञ्जनभञ्जनम् । अहो वाक्यं सुमधुरं पीयूषादपि दुर्लभम्
तुझी चाल किती मनमोहक, हंस आणि गजांचा अभिमान मोडणारी; आणि तुझे बोलणे तर अमृताहूनही दुर्मिळ, किती मधुर आहे.
किमहो विपुलश्रोणी कामाधारा मनोहरा । कामदा कामुकायैव मुनिमानसमोहिनी
अहो, ही रुंद कंबर म्हणजेच कामाची जागा, मनाला भुरळ घालणारी; कामुकांसाठी सुखदायक, आणि ऋषींच्या मनालाही मोहात पाडणारी.
अतीव कठिना पीना रम्भास्च म्भविडम्बिता । अहो नितम्बयुगुलं वर्तुलं चन्द्रबिम्बवत्
ती इतकी कडक आणि भरदार, केळीच्या खांद्यांना लाजवणारी; अहो, हे तुझे गोल कंबरेचे जोड चंद्राच्या पूर्ण गोलासारखे आहे.
श्रीयुक्तं श्रीफलयुगतुल्यं ते स्तनयुग्मकम् । अत्युन्नतं सुकठिनं त्रैलोक्यचित्तमोहनम्
तुझे स्तन सौंदर्याने युक्त, श्रीफळासारखे, फार उंच व कडक, आणि त्रैलोक्याच्या मनाला मोहून टाकणारे आहेत.
अहो किं वा तपस्तेपे गौतमश्च तपोधनः । संप्राप यत्फलेनैव सुदतीं सुन्दरीं वराम्
अहो, गौतम ऋषींनी कोणते असे कठोर तप केले, की त्याच्या फळाने त्यांना तुझ्यासारखी सुंदर, गोड हसणारी स्त्री मिळाली?
निषेव्य प्रकृतिं दुर्गा विष्णुमायां सनातनीम् । लक्ष्मीं च लक्ष्मीसदृशीमीदृशीं प्राप पद्मिनीम्
दुर्गा, विष्णुमाया आणि लक्ष्मी यांची सेवा करून, लक्ष्मीच्या समान असलेली, अशी कमळासारखी तू त्यांना मिळालीस.
सुकोमलां सुवदनां ललनां नलिनाननाम् । शुद्धां च सुदतीं श्यामां न्यग्रोधदलमध्यमाम्
तू फारच कोमल, सुंदर चेहरा असलेली, कमळासारखा मुख असलेली, शुद्ध, गोड हसणारी, श्यामवर्णाची आणि वटवृक्षाच्या पानासारखी जांघ असलेली आहेस.
त्वत्पालनं च जानामिकामशास्त्रविचक्षणः । कामो वा कामुकश्चन्द्र किं त्वा जानाति गौतमः
मी प्रेमशास्त्रात पारंगत असल्याने तुला जपायला जाणतो; पण गौतम, कामदेव किंवा चंद्र, यांना तुझी खरी ओळख आहे का?
मां प्रशंसन्ति नित्यं ते कामशास्त्रविचक्षणाः । उर्वश्याद्यश्चाप्सरसो मां प्रशंसन्ति संततम्
प्रेमशास्त्रात निपुण असलेले लोक नेहमी माझी स्तुती करतात; उर्वशी आणि इतर अप्सरा देखील मला सतत गौरवतात.
दासिं कृत्वा च दास्यामि शचीं तुम्यं वरानने । त्रैलोक्यलक्ष्मी विपुलां गृहण त्यज गौतमम्
शचीला दासी करून मी तिला तुला देईन, हे सुंदरमुखी; त्रैलोक्याचे मोठे वैभव स्वीकार, आणि गौतमाला सोडून दे.
अनभिज्ञं कामशास्त्रे दुर्बलं च तपस्विनम् । अव्यवाहार्य निष्कामं नारायणपरायणम्
जो पुरुष प्रेमकलेत अज्ञ, तपात दुर्बळ, व्यवहारात अयोग्य, इच्छाशून्य आणि नारायणभक्त असतो—
अविदग्धो विधाता च योजयामाम योऽक्षमम् । ईदृशीं कामुकीं रम्यां ददाति च तपस्विने
अशा असमर्थ पुरुषाला, कधी कधी मूढ ब्रह्मदेव देखील, सुंदर आणि कामुक स्त्रीची जोडी देतो, तिला त्या तपस्व्याला अर्पण करतो.
इत्युक्त्वा कामुकः शक्रः पपात चरणे मृदा । तमुवाच महासध्वी वेदोक्तं च यथौचितम्
असं म्हणून, कामाने भरलेला इंद्र तिच्या पायावर पडला; तेव्हा ती महान पतिव्रता स्त्री वेदांप्रमाणे योग्य ते बोलली.
अहल्योवाच अभाग्याद्ब्रह्मणश्चापि मरीचेश्च तपस्विनः । अभाग्यात्कश्यपस्यापि त्वं पुत्रः पापमानसः
अहल्या म्हणाली: 'तुझ्या दुर्दैवाने, तू ब्रह्मदेवाचा, तपस्वी मरीचीचा आणि दुर्दैवी कश्यपाचा पुत्र आहेस—पण तुझं मन पापी आहे.'
किं तज्जपेन तपसा मौनेन च व्रतेन च । सुरार्चनेन तीर्थेन स्त्रीभिर्यस्य मनोहृतम्
ज्याचं मन स्त्रियांमध्ये गुंतलेलं असतं, त्यांना जप, तप, मौन, व्रत, देवपूजा किंवा तीर्थयात्रा यांचा काय उपयोग?
स्त्रीरूपं निर्मितं सृष्टौ मोहाय कामिनां मनः । अन्यथा न भवेत्सृष्टिः स्रष्टा तेने पुराऽऽज्ञया
स्त्रीचं रूप या जगात कामी पुरुषांच्या मनाला मोहात टाकण्यासाठी निर्माण केलं गेलं; नाहीतर सृष्टी पुढेच चालली नसती—असं सृष्टीकर्त्याने पूर्वीच ठरवलं.
सर्व मायाकरण्डश्च धर्ममार्गार्गलं नृणाम् । व्यवधानं च तपसां दोषाणामाश्रयं परम्
ती सर्व मायेचं मध आहे, पुरुषांच्या धर्ममार्गावर अडथळा आहे, तपस्येचं विघ्न आहे आणि दोषांचं मुख्य स्थान आहे.
कर्मबन्धनिबद्धानां निगडं कठिनं स्मृतम् । प्रदीपरूपं कीटानां मीनानां बडिशं यथा
कर्माच्या ओझ्याने बांधलेल्या लोकांसाठी ती कठीण बेडी आहे, जशी किड्यांसाठी दिवा किंवा माशांसाठी सुऱ्याचा कांटा.
विषकृम्भं दुग्धमुखमारम्भे मधुनोपमम् । परिणामे दुःखबीजं सोपानं नरकस्य च
ती दुधात लपलेल्या विषासारखी आहे, सुरुवातीला मधासारखी गोड, पण शेवटी दुःखाचं बीज आणि नरकाकडे नेणारी पायरी.
ऋषयः सनकाद्याश्च नोद्वाहं चक्रुरीप्सित्म् । परस्त्रीषु मनो येषां तेषां सर्व च निष्फलम्
सनकादी ऋषींनी आपल्या इच्छेने लग्न केलं नाही; ज्यांचं मन परस्त्रीकडे लागलेलं असतं, त्यांचं सर्व काही व्यर्थ ठरतं.