इत्युक्त्वा स गुरुस्तत्र विरराम च नारद । पपात चरणे तारा पुनरेव रुरोद च
असं म्हणून गुरु तिथे थांबले, नारद. तारा पुन्हा त्यांच्या पायांवर पडली आणि पुन्हा रडू लागली.
गुहीत्वा च शचीं तारा संस्थाप्य च स्ववक्षकि । बोधयामास विविधमाध्यात्मिकमनुत्तमम्
शचीला बाजूला घेऊन तारा तिला आपल्या छातीवर बसवते आणि तिला विविध श्रेष्ठ आत्मज्ञान शिकवते.
शचीकृतं गुरुस्तोत्रं पूजाकाले च यः पठेत् । गुरुश्चाभीष्टदेवश्च संतुष्टः प्रतिजन्मनि
शचीने केलेलं गुरुस्तोत्र जो कोणी पूजेच्या वेळी म्हणतो, त्याच्यावर गुरु आणि इच्छित देवता प्रत्येक जन्मात प्रसन्न राहतात.
ग्रहदेवद्विजास्तं च परितुष्टाश्च संततम् । राजानो बान्धवाश्चैव संतुष्टाः सर्वतः सदा
ग्रहदेवता, द्विज आणि इतर सगळे त्याच्यावर नेहमी प्रसन्न राहतात. राजे आणि नातेवाईकही सर्व बाजूंनी नेहमीच संतुष्ट राहतात.
गुरुभक्तिं विष्णुभक्तिं वाञ्छितं लभते ध्रुवम् । सदा हर्षो भवेत्तस्य न च शोकः कदाचन
त्याला गुरुभक्ती, विष्णुभक्ती आणि हवी ती गोष्ट नक्कीच मिळते. तो नेहमी आनंदी राहतो आणि त्याला कधीच दुःख होत नाही.
पुत्रार्थो लभते पुत्रं भार्यार्थो लभते प्रियम् । सुस्वरुपां गुणवतीं सतीं पुत्रवतीं ध्रुवम्
पुत्राची इच्छा असणाऱ्याला पुत्र मिळतो; पत्नीची इच्छा असणाऱ्याला प्रिय, सुंदर, गुणवान, पतिव्रता आणि पुत्रवती पत्नी नक्कीच मिळते.
रोगार्तों मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्योत बन्धनात् । अस्पष्टकीर्तिः सुयशा मूर्खोभवति पण्डितः
रोगी माणूस रोगातून मुक्त होतो; बांधलेला सुटतो; ज्याची कीर्ती अस्पष्ट आहे त्याला चांगली कीर्ती मिळते; अज्ञानी विद्वान होतो.
कदाचिद्बन्धुविच्छेदो न भवेत्तस्य निश्चितम् । नित्यं तद्वर्धते धर्मों विपुलं निर्मलं यशः
त्याचं कधीच नातेवाईकांपासून विभाजन होत नाही, हे निश्चित. त्याचं धर्म नेहमी वाढत जातं आणि त्याची कीर्ती मोठी व निर्मळ होते.
लभते परमैश्वर्यं पुत्रपौत्रधनान्वितम् । इह सर्वसुखं भुक्त्वा प्राप्यते श्रीहरेः पदम्
त्याला उत्तम ऐश्वर्य, पुत्र, नातवंडं आणि संपत्ती मिळते. या जन्मात सर्व सुखं उपभोगून तो श्रीहरीचं स्थान प्राप्त करतो.
न भवेत्तत्पुनर्जन्म हरिदास्यं लभेद्ध्रुवम् । विष्णुभक्तिनमाब्धौ च निमग्नश्च भवेद्ध्रुवम्
त्याला पुन्हा जन्म मिळत नाही; तो नक्कीच हरिचा दास होतो आणि विष्णुभक्तीच्या महासागरात पूर्णपणे बुडतो.
शाश्वत्पिबति शान्तिश्च विष्णुभक्तिरसामृतम् । जन्ममृत्युजराव्याधिशोकसंतापनाशनम्
जो विष्णूभक्तीचं अमृत, म्हणजेच शांतीचं नेहमीचं पान करतो, त्याचं जन्म, मृत्यू, वार्धक्य, आजार, दुःख आणि यातना या सगळ्यांचा नाश होतो.
अथ षष्टितमोऽध्यायः नारायण उवाच शाचोस्तोत्रं समाकर्ण्य परितुष्टो बृहस्पतिः । उवाच मधुरं शान्तः कान्तामिन्द्रस्य नारद
नारायण म्हणाले— त्या शोकगीताचं स्तोत्र ऐकून बृहस्पती अत्यंत संतुष्ट झाले; शांतपणे, गोड शब्दांत त्यांनी इंद्राची प्रियसी, हे नारद, हिला संबोधून बोलले.
बृहस्पतिरुवाच त्यज वत्से भयं सर्व भयं किं ते मयि स्थिते । यथा कचस्य पत्नी मे तथा त्वमपि शोभने
बृहस्पती म्हणाले— मुली, सगळं भीती बाजूला ठेव. मी असताना तुला कशाची भीती? जशी कचा माझी पत्नी होती, तशीच तूही, हे सुंदरि, माझी पत्नी होशील.
यथा पुत्रश्तथा शिष्यो न भेदः पुत्रशिष्ययोः । तर्पणे पितृदाने च पालने परितोषणो
जसा मुलगा, तसाच शिष्य—मुलगा आणि शिष्य यात काहीच फरक नाही. पितरांना पाणी देताना, दान देताना, काळजी घेताना आणि समाधान देताना ते दोघेही सारखेच आहेत.
यथाऽग्निदाता पुत्रश्च तथा शिष्यश्च निश्चितम् । इतीदं कण्वशाखायामुवाच कमलोद्भवः
जसा अग्नी देणारा मुलगा, तसाच शिष्यही नक्कीच असतो. असं कमलातून जन्मलेल्या ब्रह्मदेवांनी कण्व शाखेत सांगितलं आहे.
पिता माता गुरुर्भार्या शिशुश्चानाथबान्धवाः । एते पुंसां नित्यपोष्या इत्याह कमलोद्भवः
वडील, आई, गुरु, पत्नी, मुलं आणि अनाथ नातेवाईक—हे सर्व पुरुषांनी नेहमी सांभाळावेत, असं कमलातून जन्मलेल्या ब्रह्मदेवांनी सांगितलं आहे.
यश्चैतांश्च न पुष्णाति भस्मान्तं तस्य सूतकम् । दैवे पित्र्ये न कर्मार्हः मोऽपीत्याह महेश्वरः
जो हे सर्व लोक सांभाळत नाही, त्याचं अपवित्रपण मृत्यूपर्यंत टिकतं; तो ना देवकार्याला, ना पितरकार्याला, अगदी जेवायलाही पात्र राहत नाही, असं महेश्वरांनी सांगितलं आहे.
कुरुते नरबुर्द्धि च मातरं पितरं गुरुम् । अयशस्तस्य सर्वत्र विध्न एव पदे पदे
जो पुरुष आपल्या आई-वडिलांची किंवा गुरूची उपेक्षा करतो, त्याला सर्वत्र अपमान सहन करावा लागतो आणि प्रत्येक पावलावर अडचणी येतात.
संपन्मत्तो यः करोति स्वगुरोश्च पराभवम् । अचिनात्सर्वनाशाश्च भवेत्तस्य सुनिश्चितम्
जो धनाच्या गर्वाने आपल्या गुरूचं अपमान किंवा अधःपतन करतो, त्याचा स्वतःचाच संपूर्ण नाश होतो, हे निश्चित आहे.
मां च दृष्टवा सभामध्ये नोत्तसथौ पाकशासनः । तत्फलं भुज्यते साक्षात्सद्यः पश्य च सांप्रतम्
इंद्राने मला सभेत पाहूनही उठून नमस्कार केला नाही; त्याचं फळ त्याला आता लगेचच भोगावं लागतंय, ते तू साक्षात पाहा.
अहं करोमि मोक्षं च तव रक्षां सुनिश्चितम् । शासितुं रक्षितुं शक्तः स एव सुरुच्यते
मी तुला मुक्ती देईन आणि नक्कीच तुझी रक्षा करीन; जो शासन आणि रक्षण करू शकतो, तोच देवांमध्ये खरा मान मिळवतो.
न पश्यति सतीत्वं च हृच्छुद्धायाश्च योषितः । यन्मानसे विकल्पश्च तस्य धर्मश्च नश्यति
जो स्त्रीचं पतिव्रत्य आणि मनाची शुद्धता ओळखत नाही, त्याच्या मनात जो संशय येतो, त्याचा धर्म नष्ट होतो.
भविष्यति प्रभावस्ते दुर्गायाश्च समः सति । लक्ष्मीसमा प्रतिष्ठा च यशस्तद्यशसा समम्
तुझं सामर्थ्य दुर्गेसारखं होईल, प्रतिष्ठा लक्ष्मीप्रमाणे मिळेल आणि तुझं यशही तिच्याइतकंच मोठं असेल.
सौभाग्यं राधिकातुल्यं तत्समं प्रेमभर्तरि । तत्तुल्यं गौरवं मान्यं प्रीतिः प्राधान्यमीश्वरे
तुला राधिकेसारखं सौभाग्य लाभेल, पतीवरचं प्रेम तिच्यासारखंच असेल, तसंच गौरव, मान आणि ईश्वरापुढे सुद्धा तुझी प्रीती आणि महत्त्व तिच्यासारखंच राहील.
रोहिण्याश्च समापेक्षा पूज्या च भारतीसमा । शुद्धा निरुपमा शश्वत्सावित्रीसदृशी सदा
तुला रोहिणीसारखी मान्यता मिळेल, भारतीसारखी पूजा मिळेल, तू शुद्ध, अद्वितीय आणि सदा सावित्रीसारखी राहशील.
एतस्मिन्नन्तरे तत्र आगतो नहृषाच्चरः । उवाच वचनं भीतो वाक्पतेर्गोंचरे ततः
इतक्यात तिथे नहुषाचा दूत आला; तो घाबरून, गवळ्यांच्या ऋषीसमोर वाक्पतीला (बृहस्पतीला) म्हणाला.
दूत उवाच उत्तिष्ठ देवि शीघ्रं त्वं गच्छस्व नहुषं प्रति । क्रीडां कर्तु च रहसि रम्ये नन्दनकानने
दूत म्हणाला— देवी, पटकन उठ आणि नहुषाकडे जा; रमणीय नंदनवनात त्याच्यासोबत एकांतात खेळ कर.
दूतस्य वचनं श्रुतवा तमुवाच बृहस्पतिः । कम्पितावयवः कोपाद्रक्तपङ्कजलोचनः
दूताचं बोलणं ऐकून, बृहस्पती रागाने थरथरत, डोळे रक्ताळलेले, त्याला उत्तर देऊ लागले.
गुरुरुवाच नहुषं वद गत्वा त्वं शचीं चे द्भोक्तुमिच्छसि । अपूर्व यानमारुह्य निशायामागमिष्यसि
गुरु म्हणाले — तू जा आणि नहुषाला सांग, 'शचीला मिळवायचं असेल तर, तू रात्रीच्या वेळी एक अनोख्या वाहनावर बसून यावं लागेल.'
सप्तर्षीणां च स्कन्धे च दत्वा स्वशिविकां शुभाम् । तामारुह्य सुवेषश्च गमनं कर्तुमर्हसि
सप्तर्षींच्या खांद्यावर आपली सुंदर पालखी ठेव, ती पालखी चढ, छान पोशाख कर आणि मग प्रवासाला जा.