त्यज द्वैधं च मनसो निश्चितं वरवर्णिरि । वरानने मया सार्धं मोदस्व वरमन्दिरे
हे सुंदर वर्णाच्या स्त्री, मनातील सगळे दुविधा सोडून दे; हे सुंदर मुखवाली, माझ्यासोबत या उत्तम महालात आनंद मान.
अमूल्यरत्नमालां च मणिराजविराजिताम् । भिक्षां कृत्वा च दास्यामि लक्ष्मीवक्षसि शोभिताम्
मी तुला भीक म्हणून अमूल्य रत्नांची माळ देईन, जी रत्नांचा राजा असलेल्या मण्याने सजलेली आहे आणि लक्ष्मीच्या वक्षस्थळी शोभते.
मणिं चानन्तशिरसः सर्वेषामतिदुर्लभम् । दुष्प्राप्यं त्रिषुलोकेषु तुभ्यं दास्यामि सुन्दरि
सर्वांसाठी अतिशय दुर्मिळ आणि तिन्ही लोकांत मिळवायला कठीण असा अनंताच्या मस्तकावरील मणी मी तुला देईन, हे सुंदरिनी.
मणिरत्नं कौस्तुभं च यो नारायणवक्षसि । भिक्षां कृत्वा तु दास्यामि कृत्वा नारायणव्रतम्
नारायणाच्या छातीवर शोभणारा कौस्तुभ मणि, नारायणव्रत केल्यावर मी तुला भीक म्हणून देईन.
चन्द्रशेखरमौलेश्च यदर्धं चन्द्रभूषणम् । जरामृत्युव्याधिहरं शक्तं क्रीडाकरं वरम्
चंद्रशेखराच्या मस्तकावरील अर्ध्या चंद्राचे भूषण, जे वृद्धत्व, मृत्यू आणि आजार दूर करते आणि खेळासाठी अत्यंत योग्य आहे, ते मी तुला देईन.
अतीव विश्वदुष्प्राप्यं विश्ववन्द्यं च सुन्दरम् । विश्वनाथव्रतं कृत्वा तुभ्यं दास्यामि निश्चितम्
विश्वनाथव्रत केल्यावर, मी तुला नक्कीच अत्यंत दुर्मिळ, सर्वांनी वंदनीय आणि सुंदर असे भूषण देईन.
दास्यामि ते श्रीसूर्यस्य मणिश्रेष्ठं स्यमन्तकम् । भक्त्या सूर्यव्रतं कृत्वा त्रिषु लोकेषु दुर्लभम्
मी तुला भक्तीने सूर्यव्रत करून, श्रीसूर्याचा श्रेष्ठ स्यमंतक मणि देईन, जो तिन्ही लोकांत मिळवायला कठीण आहे.
अष्टौ भारान्सुवर्णं च यश्च नित्यं प्रसूयते । जरासृत्युहरं चव परं क्रीडाकरं प्रिये
मी तुला आठ भार सोनं देईन, जे नेहमी उत्पन्न होतं, वृद्धत्व आणि मृत्यू दूर करतं आणि खेळासाठी अत्यंत योग्य आहे, हे प्रिये.
अमूल्यरत्ननिर्माणं पात्ररत्नं मनोहरम् । संततं मधृपूर्णं च दास्यामि मदनस्य च
मी तुला अमूल्य रत्नांनी बनवलेलं, मनाला भुरळ घालणारं, नेहमी मधाने भरलेलं आणि मदनाचं असं एक सुंदर भांडे देईन.
अमूल्यरत्ननिर्माणं सुर्यतुल्यं च तेजसा । नानचित्रविचित्राढ्यं निर्माणमीश्वरेच्छया
हे भांडे अमूल्य रत्नांनी तयार झालेलं आहे, सूर्यासारखं तेजस्वी आहे, विविध सुंदर नक्षीकामांनी सजलेलं आहे, आणि ते परमेश्वराच्या इच्छेने घडलेलं आहे.
निर्मलं मण्डलाकारं सणिराजविराजितम् । हस्तलक्षपरिमितं चतुरस्रं च सुन्दरि
हे भांडे अगदी स्वच्छ, गोलाकार असून, सुंदर रेषांनी सजवलेलं आहे, हाताच्या खुणांनी मोजता येईल असं आणि चौकोनी आकाराचं आहे, हे सुंदरिनी.
पद्मापद्मासनं श्रेष्ठं प्रेष्ठं तस्या सुदुर्लभम् । ध्रुवं तुम्यं प्रदास्यामि कृत्वा पद्मालयाव्रतम्
मी तुला पद्मालयेचं व्रत करून, अतिशय दुर्मिळ, श्रेष्ठ आणि प्रिय असं कमळासन नक्कीच देईन.
इत्येवमुक्त्वा नहुषः कृत्वा वर्त्मनिरौधनम् । पुनः पपात चरणे महेन्द्राण्या मुहुर्मुहुः
असं म्हणून, नहुषाने वाट अडवली आणि पुन्हा पुन्हा महेंद्राणीच्या पायांवर पडला.
नृपस्य वचनं श्रुत्वा शुष्ककण्ठौष्ठतालुका । तमुवाच महेन्द्राणी स्मारं स्मारं गुरुं हरिम्
राजाच्या शब्दांनी तिचा घसा, ओठ आणि तालू कोरडा पडला, तेव्हा महेंद्राणीने आपला गुरु हरि यांचा आठवण काढत त्याला उत्तर दिलं.
शच्युवाच अचेतनस्य मूढस्य कार्याकार्यमजानतः । श्रोष्याम्यद्य कतिविधां कथां कामातुरस्य च
शची म्हणाली: या वेडसर, मूढ, काय करावं आणि काय करू नये हे न कळणाऱ्या, कामाने ग्रासलेल्या माणसाकडून आज मला किती प्रकारच्या गोष्टी ऐकाव्या लागणार आहेत?
मधुमत्तः सुरासत्तः काममत्तो दिचेतनः । मृत्युं न गणचेत्कामी कामेन हृतमानसः
मधाने, मद्याने आणि कामाने वेडावलेला, शुद्धी हरपलेला असा माणूस, ज्याचं मन वासनेने हरपलं आहे, त्याला मृत्यूचंही भान राहत नाही.
त्यज मामध हे मत्त मातृतुल्यां रजक्वलाम् । ऋतोः प्रथामो दिवसो ह्यद्य हे नृप मे ध्रुवम्
अरे वेड्या, माझ्याविषयीचं तुझं आकर्षण सोड, मी आईसारखी आणि सध्या अशुद्ध आहे; आज माझ्या ऋतूचं पहिलं दिवस आहे, हे नक्की.
प्रथमे दिवसे स्त्री च चाण्डाली सा रजस्वला । द्वितीये दिवसे म्लेच्छा तृतीये रजकी तथा
पहिल्या दिवशी स्त्री ही चांडाळी आणि रजस्वला असते; दुसऱ्या दिवशी ती म्लेच्छासारखी असते; तिसऱ्या दिवशी ती धुणी करणाऱ्या स्त्रीसारखी असते.
शुद्धा भर्तुश्चतुर्येऽह्नि न शुद्धा दैवपै ययौः । असच्छूद्रासमा सा च तद्दिने च परं प्रति
चौथ्या दिवशी ती पतीसाठी शुद्ध असते, पण देवकार्याला शुद्ध नसते; त्या दिवशी ती इतरांसाठी शूद्र नसलेल्या स्त्रीसारखी मानली जाते.
प्रथमे दिवसे कान्तां यो हि गच्छेद्रजस्वलाम् । ब्रह्महत्याचतुर्थाशं लभते नात्र संशयः
जो पुरुष पहिल्या दिवशी रजस्वला स्त्रीकडे जातो, त्याला ब्राह्मणहत्येच्या पापाचा चौथ्या भाग मिळतो—यात शंका नाही.
स पुमान्न रि कर्मार्हों दैवे पित्र्ये च कर्मणि । अधमः स च सर्वेषां निन्दितश्च यशस्करः
असा पुरुष कोणत्याही देवकार्य किंवा पितृकार्याला पात्र राहत नाही; तो सर्वांत नीच, निंदनीय आणि अपयश मिळवणारा ठरतो.
द्वितीये दिवसे नारीं यो व्रजेच्च रजस्वलाम् । कामतः परिपूर्णाञ्च गोहत्यां लभते ध्रुवम्
जो पुरुष दुसऱ्या दिवशी, वासनेने रजस्वला स्त्रीकडे जातो, त्याला गोहत्येचं पाप नक्कीच लागते.
आजीवनं नाधिकारी पितृविप्रसुरार्चने । अमनुष्योऽयशस्यः स्यादित्याङ्गिरसभाषितम्
असा पुरुष आजन्म पितर, ब्राह्मण किंवा देवांची पूजा करण्यास पात्र राहत नाही; तो अपयशी आणि निंदनीय ठरतो, असं अङ्गिरसांनी सांगितलं आहे.
दृतीये दिवसे जायां यो हि गच्छेद्रजस्वलाम् । स मूढो भ्रूणहत्यां च लभते नात्र संशयाः
जो पुरुष तिसऱ्या दिवशी रजस्वला पत्नीशी संबंध ठेवतो, तो मूढ पुरुष भ्रूणहत्येचं पाप नक्कीच मिळवतो.
पूर्ववत्पतितः सोऽपि न चार्हः सर्वकर्मसु । असच्छूद्रा चतुर्थेऽह्नि न गच्छेत्तां विचक्षणः
पूर्वीप्रमाणेच तो पतित ठरतो आणि कोणत्याही कर्माला पात्र राहत नाही; चौथ्या दिवशी ती स्त्री शूद्र नसलेल्यासारखी असल्याने, सुज्ञ पुरुषाने तिच्याजवळ जाऊ नये.
ऋतावतीते दिवसे गमनं च करिष्यसि । शच्याश्च वचनं श्रुत्वा प्रहस्य नहुषस्तया
ऋतू संपल्यानंतरच संबंध ठेवावेत; शचीचं हे बोलणं ऐकून नहुषाने हसून उत्तर दिलं.
उवाच मधुरं शान्तः शक्रकान्तां च सुव्रताम् । देवपत्नी सदा शुद्धा तन्न्यूनं मानवं प्रति
तो शांत आणि मधुर बोलला, इंद्राची पतिव्रता पत्नी शचीशी. देवपत्नी नेहमीच पवित्र असते, आणि या बाबतीत ती कोणत्याही मानव स्त्रीपेक्षा कमी नाही.
शयने भोजने देवी नाशुद्धा मानवं प्रति । रजस्वलायाः संभोगे कर्मक्षेत्रे च भारते
हे भारत, झोपताना किंवा जेवताना देवी मानवाच्या दृष्टीने अपवित्र होत नाही. फक्त रजस्वला स्त्रीसोबत संग करताना किंवा कर्मभूमीतच अपवित्रता येते.
त्वयोक्तं च भवेत्पा पं नात्र दु (स्व)र्गे च सुन्दरि । कर्मक्षेत्रेऽपि तत्कर्म यद्वेदोक्तं शुभाशुभम्
सुंदरी, तू जे पाप म्हटलं आहेस, ते स्वर्गात लागू पडत नाही. कर्मभूमीतही, जे काही कर्म आहे ते वेदाप्रमाणेच शुभ किंवा अशुभ असतं.
न भवेद्वैष्णवानां च ज्वलतां ब्रह्मतेजसा । यथा प्रदीप्ते वह्नौ च शुष्काणि च तृणानि च
ब्रह्मतेजाने प्रज्वलित असलेल्या वैष्णवांसाठी पाप राहत नाही, जसं प्रज्वलित अग्नीत सुकं गवत जळून जातं.