विनाशः सापराधस्य धर्मो नष्टश्च धर्मिणः । तेनाधर्मेण शक्रस्य ब्रह्महत्या बभूव ह
अपराध्याचा विनाश होतो आणि धर्मात्म्याचा धर्मही नष्ट होतो; त्यामुळे अधर्माने इंद्राला ब्रह्महत्येचे पाप लागले.
भीतस्त्यक्त्वा स्वराज्यं च प्रययौ सरोवरम् । सरसः बद्मसूत्रे च निवासं च चकार सः
भयाने त्याने स्वराज्य सोडले आणि एका सरोवराकडे गेला; तिथे सरोवरातील कमळाच्या दांड्यावर त्याने निवास केला.
गन्तुं न शक्ता हन्या च पुण्यं विष्णुसरोवरम् । श्रेष्ठं भरतवर्षेच तपःस्थानं तपस्विनाम्
इतरत्र जाऊ शकत नव्हता, म्हणून तो विष्णूच्या पवित्र सरोवरात लपला, जे भारतभूमीत सर्वात श्रेष्ठ आहे, तपस्व्यांसाठी तपाचे स्थान.
तदेव पुष्करं तीर्थं प्रवदन्ति पुराविदः । राज्यभ्रष्टं हरीं दृष्ट्वा हरिभक्तो नराधिपः
पुराणविद्यांनी त्या पुष्कराला तीर्थ म्हणून ओळखतात; देवांचा राजा राज्यभ्रष्ट झाल्याचे पाहून, हरिभक्त मनुष्यराज—
बलाज्जहार तद्राज्यं नहुषो नाम धार्मिकः । दृष्ट्वा शचीं वरारोहा मनपत्यां च सुन्दरीम्
बलाने धर्मात्मा नहुष नावाच्या राजाने ते राज्य घेतले; शचीला, सुंदर रूपाची आणि पतीशिवायही आकर्षक, पाहून—
स्वर्गगङ्गं च गच्छन्तीं हृदयेन विदूयता । नवयौवनसंपन्नां रत्नालंकारभूषिताम्
ती स्वर्गगंगेच्या दिशेने जात होती, तिचं हृदय दुखावलेलं होतं, नवयौवनाने संपन्न आणि रत्नांनी सजलेली होती—
सुकोमलं तां सुदतीं वदन्तीं च महासतीम् । मूर्च्छां संप्राप राजान्द्रः कामेन यौवनेन च
ती अतिशय कोमल, सुंदर दातांची, मधुर बोलणारी, महान सती; राजा नहुष काम आणि यौवनाने भारावून, बेशुद्ध झाला.
नहुष उवाच थातुर्गतिर्विचित्राऽहोन बौध्या च सतामपि
नहुष म्हणाला: हे ज्ञानी, भाग्याचा मार्ग किती विचित्र आहे, अगदी सत्पुरुषांसाठीही.
ईदृशी स्त्री भगाङ्गस्य लुब्धस्य परयोषिति । ईदृशी सुन्दरी यस्य परभार्यासु तन्मनः
ज्याच्या मनाला दुसऱ्यांच्या स्त्रियांमध्येच आकर्षण वाटतं, आणि जो पुरुष वासनेने भरलेला आहे, अशी सुंदर स्त्री त्याचीच असते.
अस्या अग्रे च का रम्भा कोर्वशी का तिलोत्तमा। का वा मेना घृताची वा रत्नमाला कलावती
हिच्यासमोर कोण ती कामदेवाची पत्नी? कोण ती रंभा? कोण ती उर्वशी? कोण ती तिलोत्तमा? कोण मेना किंवा घृताची? कोण रत्नमाला किंवा कलावती?
कालिका सुन्दरी भद्रावती चम्पावती तथा । एदाश्चाप्सरसश्चान्याः कलां नार्हन्ति षोडशीम्
काळिका, सुंदरि, भद्रावती, चंपावती, आणि इतर सर्व अप्सरा — यांच्यापैकी एकही हिच्या सौंदर्याच्या सोळाव्या भागालाही पोहोचू शकत नाही.
इमां विहाय मूढोऽन्यां कथं गच्छति मन्दधीः । अस्माकं योबितोऽस्याश्च चेटितुल्याश्च निश्चितम्
अशी स्त्री सोडून, मूर्ख आणि मंदबुद्धी पुरुष दुसरीकडे कसा जातो? आमच्या आणि हिच्या स्त्रिया या सगळ्या दासीसमानच आहेत, हे नक्की.
मां भजस्व वरारोहे सुप्रीत भव किंकरम् । यथा राधा च गोलोके कृष्णवक्षसि राजते
सुंदर मुखवाली, तू माझी भक्ती कर, प्रसन्न हो आणि मला आपला सेवक मान, जशी राधा गोलोकात श्रीकृष्णाच्या छातीवर शोभते.
वैकुण्ठोरसि वैकुण्ठे यथा लक्ष्मीः सरस्वती । ब्रह्मलोके च ब्रह्माणी यथैव ब्रह्मवक्षसि
जशी लक्ष्मी आणि सरस्वती वैकुंठात विष्णूच्या छातीवर वास करतात, आणि ब्रह्माणी ब्रह्मलोकात ब्रह्माच्या छातीवर असते.
यथा मूर्तिर्महासाध्वी धर्मवक्षःस्थलस्थिता । पातालतललक्ष्मीर्वा यथैवाऽनन्तवक्षसि
जशी महान पतिव्रता धर्माच्या छातीवर वास करते, किंवा पाताळातील लक्ष्मी अनंताच्या छातीवर असते.
यथा पुष्टिर्गणेणे च देवसेना च कार्तिके
जशी पुष्टि गणेशाजवळ असते, आणि देवसेना कार्तिकेयाजवळ असते.
यथारतिःकामदेवे यथा संज्ञा दिनेश्क्रे । वायोःपत्नी यथा वायौ यथा चन्द्रे च रोहिणी
जशी रती कामदेवाजवळ असते, संज्ञा सूर्याजवळ, वायूची पत्नी वायूजवळ, आणि रोहिणी चंद्राजवळ असते.
यथाऽदितिर्देवमाता तव श्वश्रूश्च कश्यपे । यथा हिमालये मेना पितृकन्या च मानसी
जशी अदिती, देवांची माता, कश्यपाजवळ असते — जी तुझी सासू आहे; जशी मेना हिमालयाजवळ, आणि मानसि, त्याची कन्या.
लोपामुद्रा यथाऽगस्त्ये यथा तारा बृहस्पतौ । कर्दमे देवहूतिश्च वसिष्ठेऽरुन्धती यथा
जशी लोपाामुद्रा अगस्त्याजवळ, तारा बृहस्पतीजवळ, देवहूती कर्दमाजवळ, आणि अरुंधती वसिष्ठाजवळ असते.
मनौ च शतरुपेव दमयन्ती नले यथा । तथा भव त्वं सौभाग्या मम वक्षसि सुन्दरि
जशी शतरूपा मनुजवळ, आणि दमयंती नलाजवळ असते, तशीच तू, सुंदर भाग्यवती, माझ्या छातीवर वास कर.
लीलया च सहस्रेन्द्राञ्छेतुं शक्तोऽहमीश्वरः । नारी वाञ्छति जारं च स्वामिनो बलवत्तरम्
माझ्या लीलाखेळीत मी हजारो इंद्रांना सहज हरवू शकतो; पण स्त्रीला आपल्या पतीपेक्षा अधिक बलवान प्रियकरच आवडतो.
सुमेरुगिरिकूटे च दुर्गमेति रहःस्यले । अथवा मलये रम्ये रम्ये चन्दनवायुना
सुमेरू पर्वताच्या शिखरावर, अगदी दुर्गम आणि गुप्त ठिकाणी, किंवा रम्य मलय पर्वतावर, जिथे चंदनाचा वारा वाहतो.
विश्रम्भके सुरसने किंवा नन्दनकानने । निकटे शतश्रृङ्गस्य पुष्पभद्रानदीतटे
विश्रंभकात, सुरसनेत, किंवा नंदनवनात; शतशृंगाजवळ, पुष्पभद्रा नदीच्या काठावर.
गोदावरीतीरनीरे समीपे शीतवायुना । चम्पावतीनदीतीरे रम्ये चम्पककानने
गोदावरीच्या पाण्यात, थंड वाऱ्याच्या सान्निध्यात; चंपावती नदीच्या काठावर, सुंदर चंपकाच्या बनात.
श्मशानेऽतिश्मशाने च रम्येऽतिनिर्जने वने । शैले शैलेऽतिरहसि कंदरे कंदरे वने
श्मशानात, किंवा अगदी निर्जन आणि रम्य अशा वनात; प्रत्येक डोंगरावर, प्रत्येक गुप्त गुहेत.
द्वीपे द्वीपे दुर्गदुर्गै नद्यां नद्यां नदे नदे । समुद्रपुलिने रम्ये सर्वजन्तुविवर्जिते
प्रत्येक बेटावर, प्रत्येक किल्ल्यात, प्रत्येक नदीत, प्रत्येक नाल्यात, समुद्राच्या सुंदर किनाऱ्यावर, जिथे कोणतेही प्राणी नाहीत.
विदग्धाया विदग्धेन संगमो निर्जने सुखः । पुष्पचन्दनशय्यायां पुष्पचन्दनचर्चिते
चतुर स्त्री आणि चतुर पुरुष एकांतात एकत्र आले, फुलांनी आणि चंदनाने सजवलेल्या पलंगावर, दोघांच्या अंगाला फुलांचा आणि चंदनाचा लेप लावलेला असेल, तेव्हा तो संग सुखदायी असतो.
मां गृहीत्वी कुरु रतिं पुष्पचन्दनचर्चितम् । ब्रह्मणश्च वरैर्देवि जरामृत्युविवर्जितम्
माझ्या अंगाला फुलांचा आणि चंदनाचा लेप लावून, मला जवळ घे आणि माझ्याशी प्रेम कर. ब्रह्मदेवाच्या वरामुळे, हे देवी, मला म्हातारपण आणि मृत्यू नाही.
मां कुरुष्व पतिं भद्रे नित्यं सुस्थिरयौवनम् । सुवेषं सुन्दरं धीरं कामशास्त्रविशारदम्
माझ्या पतीरूपाने मला स्वीकार, हे शुभे, मी नेहमीच ताज्या तारुण्यात, सुंदर पोशाखात, देखणा, धीरगंभीर आणि प्रेमकलांचा जाणकार आहे.
शरत्पार्वणचन्द्रास्यं चन्द्रवंशसमुद्भवम् । आगतामृर्वशीं मह्यां त्यक्तवन्तं च याचातीम्
माझा चेहरा शरद ऋतूतील पौर्णिमेच्या चंद्रासारखा आहे, मी चंद्रवंशात जन्म घेतला आहे. माझ्याकडे आलेली उर्वशीला मी सोडले आणि जी माझ्यासाठी विनवणी करत होती तिलाही मी टाकून दिले.