यती हंसी चारुणिश्च वोढुः पञ्चशिखस्तथा
यती, हंसी, चारुणी, आणि वोधु, तसेच पञ्चशिखा,
वचस्करो मरीचिर्मे अङ्गिराश्च भृगुस्तथा
वाचस्कर, मरीचि, अंगिरस आणि भृगु,
वसिष्ठो वशगः शश्वत्सर्वेषु च सुतेषु च
वसिष्ठ, वशग, शाश्वत आणि इतर सर्व मुले,
निबोध वत्स वक्ष्यामि वेदोक्तं वचनं शुभम्
ऐक बाळा, मी तुला वेदात सांगितलेले शुभ वचन सांगतो.
धर्मार्थकाममोक्षांश्च सर्वे वाञ्छन्ति पण्डिताः
सर्व विद्वान धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष यांची इच्छा करतात.
वेदप्रणिहितो धर्मो ह्यधर्मस्तद्विपर्य्ययः
धर्म वेदांनी निश्चित केलेला आहे; त्याचे विरुद्ध म्हणजे अधर्म.
समधीत्य ततो वेदान्ददाति गुरुदक्षिणाम्
जो वेद शिकून पूर्ण करतो, तो गुरुला गुरुदक्षिणा देतो.
सा साध्वी कुलजा या च पतिसेवासु तत्परा आकरे पद्मरागाणां जन्म काचमणेः कुतः ।। 1.24.
तीच सती आणि कुलीन स्त्री जी पतीसेवेत मन लावते; जसे पद्मरागाच्या खाणीत काच निर्माण होत नाही.
असद्वंशप्रसूता या पित्रोर्दोषेण नारद
नारद, जी स्त्री वाईट कुळात जन्मते ती वडिलांच्या दोषामुळे होते.
न वत्स दुष्टाः सर्वाश्च योषितः कमलाकलाः
नाही बाळा, सर्व स्त्रिया वाईट नसतात, कारण त्या कमळा देवीच्या अंश आहेत.
निर्गुणं स्वामिनं साध्वी सेवते च प्रशंसति
सती स्त्री निर्गुण असलेल्या आपल्या स्वामीची सेवा करते आणि त्याचे गुणगान करते.
साधुः सद्वंशजां कन्यां प्रयत्नेन परिग्रहेत्
सज्जन पुरुषाने प्रयत्नपूर्वक चांगल्या कुळातील कन्येला वधू म्हणून स्वीकारावे.
वरं हुतवहे वासः सर्पवक्त्रे च कण्टके
आगीमध्ये राहणं, सापाच्या तोंडात किंवा काट्यांवर राहणं हे जास्त चांगलं आहे.
मत्तोऽधीतस्त्वया वेदो मह्यं च गुरुदक्षिणाम्
तू माझ्याकडून वेद शिकला आहेस आणि मला गुरुदक्षिणाही दिली आहेस.
वत्स त्वं कुलजातां च पूर्वपत्नी च मालतीम्
बाळा, तू चांगल्या घराण्यात जन्मलेला आहेस आणि मालती ही तुझी पूर्वीची पत्नी आहे.
मनुवंशोद्भवस्येह सृंजयस्य गृहे सती
मालती ही मनुवंशात जन्मलेली असून, सृंजयाच्या घरी सतीसारखी आहे.
गृह्णीष्व परमां रत्नमालां च कमलाकलाम्
कमळासारखी माला ही श्रेष्ठ रत्न आहे, तिला पत्नी म्हणून स्वीकार.
आदौ भवेद्गृही लोको वानप्रस्थस्ततः परम् 1.24.
सुरुवातीला गृहस्थाश्रम घ्यावा, नंतर वानप्रस्थाचा मार्ग घ्यावा.
वैष्णवानां हरेरर्चा तपस्या च श्रुतौ श्रुता
वैष्णवांनी हरिची पूजा करावी आणि तप करावं, असं शास्त्रात सांगितलं आहे.
वैष्णव त्वं गृहे तिष्ठ कुरु कृष्णपदार्चनम्
हे वैष्णवा, घरात राहा आणि कृष्णाच्या पायांची पूजा कर.
नान्तर्बाह्ये हरिर्यस्य तस्य किं तपसाऽनघ
ज्याच्या आत-बाहेर हरि नाही, त्याला तप करण्याचा काय उपयोग, हे पापरहित?
यत्र तत्र कृतं कृष्णसेवनं परमं तपः
जिथे जिथे कृष्णाची सेवा होते, तिथेच खरं तप आहे.
गृही भव मुनिश्रेष्ठ गृहिणां सर्वदा सुखम्
मुनिश्रेष्ठा, गृहस्थ हो, कारण गृहस्थांना नेहमी सुख मिळतं.
तद्दर्शनमुपस्पर्शं वाञ्छन्त्येव मुमुक्षवः
मुक्तीची इच्छा असलेले लोक अशा गृहस्थांचं दर्शन किंवा स्पर्श करण्याची नेहमी इच्छा करतात.
ततः सुखतमं पुत्रदर्शनं स्पर्शनं मुने
म्हणून, मुनी, आपल्या मुलाचं दर्शन आणि स्पर्श करणं हेच सर्वात मोठं सुख आहे.
पुत्रप्रयोजना कान्ता शतकान्ताप्रियः सुतः
पत्नी मुलासाठी असते; आणि मुलगा शंभर पत्नींपेक्षा प्रिय असतो.
सर्वेभ्यो जयमन्विच्छेत्पुत्रादेकात्पराजयम्
सर्वांवर विजय मिळवावा, पण आपल्या मुलाकडून पराभव पत्करावा.
अतः प्रियतमे पुत्रे न्यसेदात्मपरं धनम् उवाच वचनं तातं नारदो ज्ञानिनां वरः ।। 1.24.
म्हणून, आपल्या सर्वात प्रिय मुलामध्येच आपलं सर्वात मोठं धन ठेवावं. असं नारद, ज्ञानी लोकांत श्रेष्ठ, वडिलांना म्हणाला.
नारद उवाच प्रवर्त्तयत्यसन्मार्गे स दयालुः कथं पिता
नारद म्हणाला: दयाळू वडील आपल्या मुलाला चुकीच्या मार्गावर कसा पाठवू शकतो?
जलबुद्बुदवत्सर्वं संसारमतिनश्वरम्
संपूर्ण संसार पाण्याच्या बुडबुड्यासारखा क्षणभंगुर आहे.