विधिद्वारा दर्पभङ्गं भवतश्च चकार सः । भवानासीन्नारदश्च पुरा पुत्रः प्रजापतेः
ब्रह्मदेवाच्या माध्यमातून त्याने तुझा अहंकार मोडला; पूर्वी तू आणि नारद हे प्रजापतीचे पुत्र होता.
गन्धर्वश्च पितुः शापाच्छूद्रीपुत्रस्ततः क्रमात् । ततः पुनर्नारदश्च प्रसादादधुना विभोः
पित्याच्या शापामुळे तू प्रथम गंधर्व झालास, नंतर शूद्र स्त्रीचा पुत्र झालास; त्यानंतर प्रभूच्या कृपेने पुन्हा नारद झालास.
मम साध्यं विश्वमिति कामदर्पो बभूव ह । तं प्रमतं हरद्वारा भस्मसाच्च चकार सः
‘संपूर्ण विश्व मी साध्य करू शकतो’ असा गर्व त्याला झाला होता; त्या गर्विष्ठाला शंकराने आपल्या मार्गाने भस्म केले.
पुनः कृत्वा प्रसादं तं जीवयामास लीलया । ऐकान्तिकं च तद्भक्तं स च नास्त्रं करोति हि
मग त्याच्यावर कृपा करून शंकराने त्याला सहजपणे पुन्हा जिवंत केले; तो भक्त एकनिष्ठ झाला आणि शस्त्राचा वापर करणे सोडून दिले.
चकार दर्पभङ्गं च दर्पिणो लक्ष्मणस्य च । रणे शंकरशूलेन रावणप्रेरितेन च
रणांगणात रावणाने पाठवलेल्या शंकराच्या त्रिशूळाने त्याने गर्विष्ठ लक्ष्मणाचा गर्व मोडला.
पुनस्तं जीवयामास रामस्य स्तवनेन च । स्वयं विस्मृतविष्णोश्च ब्रह्मशापेन नारद
पुन्हा रामाच्या स्तुतीने त्याला जिवंत केले; ब्रह्माच्या शापामुळे नारदाने स्वतः विष्णूला विसरले.
चकार दर्पभङ्गं च कार्तवीर्यार्जुनस्य च । जामदग्न्यस्य शस्त्रेणामोघेन पर्शुना पुरा
जमदग्नीच्या पुत्र परशुरामाच्या अमोघ परशूने त्याने कर्तवीर्य अर्जुनाचा गर्व मोडला.
विप्रपुत्रस्य मरणे हरणे कृष्णयोषिताम् । कर्णेन सार्धं समरे पार्थदर्पं बभञ्ज सः
ब्राह्मणपुत्राच्या मृत्यूवेळी आणि कृष्णाच्या स्त्रियांचे हरण झाल्यावर, कर्णासोबत युद्धात त्याने अर्जुनाचा गर्व मोडला.
बाणस्य चोषाहरणे चिच्छेद च भुजान्विभुः । भृगोश्च दक्षयज्ञे च दर्पभङ्गं चकार सः
बाणासुराने उषेचे हरण केले तेव्हा प्रभूने बाणासुराचे हात छाटले; आणि दक्षयज्ञात भृगूचा गर्व मोडला.
पर्शुरामस्य रामस्य विवाहो पथि गच्छतः । बभञ्ज दर्पं समरे रामद्वारा पुरा विभुः
परशुराम आणि रामाच्या विवाहासाठी जात असताना, प्रभूने रामाच्या हातून परशुरामाचा गर्व युद्धात मोडला.
सुमेरोः शृङ्गभृङ्गं च वायुद्वारा चकार सः । समुद्राणां दर्पभङ्गं चकारागस्त्यभक्षणात्
सुमेरू पर्वताची शिखरे वाऱ्याच्या साहाय्याने त्याने मोडली; आणि अगस्त्याने समुद्र पिल्यामुळे समुद्रांचा गर्व मोडला.
अकाले सृष्टिहरणे तत्पुत्रमरणे पुरा । कोपयुक्तस्य वायोश्च दर्पभङ्गं चकार सः
अयोग्य वेळी सृष्टीचा नाश आणि पुत्राच्या मृत्यूमुळे, क्रोधी वायूचा गर्व त्याने मोडला.
उषाहरणयात्रायां द्वारकागमने हरेः । बाणस्य च गवां हेतोवंरुणं च शशाप सः
उषेच्या हरणासाठीच्या मोहिमेत आणि कृष्णाच्या द्वारकेला आगमनावेळी, गायींसाठी त्याने वरुण आणि बाणासुराला शाप दिला.
कलहे गङ्गया वाण्या नारायणाग्रतः । सरस्वतीं च तत्याज तस्या दर्पं बभञ्ज सः
गंगा आणि वाणीशी झालेल्या वादात, नारायणासमोर त्याने सरस्वतीला सोडले आणि तिचा गर्व मोडला.
दर्पयुक्तां च दुर्गां च त्यक्त्वा शंभुर्हिमालये । कामं च भस्मसात्कृत्वा तपसे च ययौ विभुः
गर्विष्ठ दुर्गेला सोडून शंकर हिमालयात गेला; कामदेवाला भस्म करून तो तपश्चर्येसाठी निघून गेला.
लज्जामवाप सा देवी तस्या दर्पं बभञ्ज सः । सा ययौ तपसे विष्णोः प्राप्तिहेतोः शिवस्य च
ती देवी लाजाळू झाली आणि त्याने तिचा गर्व मोडला; ती विष्णू आणि शंकराची प्राप्ती व्हावी म्हणून तपश्चर्या करायला निघाली.
भारते सुचिरं तप्त्वा देवी वीष्णोर्वरेण च । चकार स्वामिनं शंभुं भगवन्तं सनातनम्
भारतात दीर्घ काळ तपश्चर्या करून, विष्णूच्या वराने तिने शंकराला आपला सनातन स्वामी केले.
महासौभाग्ययुक्ता सा बभूव शंकरप्रिया । विश्वेषु सर्वदेवीषु पूज्या वन्द्या स्तुता सुरैः
ती मोठ्या सौभाग्याने युक्त झाली आणि शंकराची प्रिय बनली; सर्व विश्वातील देवींमध्ये ती देवतांकडून पूज्य, वंदनीय आणि स्तुत्य आहे.
दर्पयुक्ता महालक्ष्मीर्बभूव सा महामुने । पराभूता पुरा देवी जयेन विजयेन च
अहंकाराने भरलेली महालक्ष्मी अशी झाली, हे महर्षे; पूर्वी जय आणि विजय यांनी त्या देवीला पराभूत केले होते.
प्रविशन्तीं विभोर्द्वारं दत्तवा भक्ताय वाञ्छितम् । निवारिता सा द्वाराच्च तेन दौवारिकेण वै
ती भगवंताच्या दारात शिरत असताना, भक्ताला त्याची इच्छा दिल्यानंतर, त्या द्वारपालाने तिला दारातच थांबवले.
यदात्मनस्तिरस्कारं साभिमाना महासती । स्मृत्वा हरेः पादपद्मं देहं त्यक्तुं समुद्यता
ती महान आणि सती स्त्री, मनात अभिमान घेऊन, स्वतःचा अपमान आठवून, हरीच्या चरणकमलांचा स्मरण करून देह सोडायचा निर्धार करू लागली.
तदा ब्रह्मा महेशश्च विष्णुर्धर्मश्च भास्करः । चन्द्रश्च कामदेवश्च वैश्वानरो धनेश्वरः
तेव्हा ब्रह्मा, महेश, विष्णू, धर्म, भास्कर, चंद्र, कामदेव, वैश्वानर आणि धनाधिपती,
ऋषयो मुनयश्चैव मनवो विघ्ननाशकाः । महेन्द्रो वरुणश्चैव जगत्प्राणो हुताशनः
ऋषी, मुनी, मनु, विघ्नांचा नाश करणारे, महेंद्र, वरुण, जगाचा प्राण आणि अग्निदेव,
समाययूरुदन्तस्ते पद्मायाः पुरतः पुरा । तुष्टुवुश्च महालक्ष्मीं मूलप्रकृतिमीश्वरीम्
हे सर्व, दात थरथरत, पूर्वी पद्मेच्या (लक्ष्मीच्या) समोर आले आणि महालक्ष्मी, आदिशक्ती, ईश्वरी यांची स्तुती करू लागले.
देवा ऊचुः क्षमस्व भगवत्यम्ब क्षमाशीले परात्परे । शुद्धसत्त्वस्वरुपे च कोपादिपरिवर्जिते
देव म्हणाले: हे भगवती, हे आई, क्षमा कर. क्षमाशील, परात्पर, शुद्ध सत्त्वस्वरूप आणि क्रोधादी दोषांपासून मुक्त असलेल्या तुला आम्ही वंदन करतो.
उपमे सर्वसाध्वीनां देवीनां देवपूजिते । त्वया विना जगत्सर्व मृततुल्यं च निष्फलम्
सर्व सती स्त्रियांच्या तुलनेत तुझी सर कुणीच नाही, देवांनी पूजलेली देवी, तुझ्याशिवाय हे जग मृतासारखं आणि निष्फळ आहे.
सर्वसंपत्स्वरुपा त्वं सर्वेषां सर्वरूपिणी । रासेश्वर्यधिदेवी त्वं त्वत्कलाः सर्वयोषितः
तू सर्व संपत्तींची मूर्ती आहेस, सर्व रूपांची अधिष्ठात्री आहेस; रासोत्सवाची अधिदेवी आहेस, सर्व स्त्रिया तुझ्या अंशातून जन्मलेल्या आहेत.
कैलासे पार्वती त्वं च क्षीरोदे सिन्धुकन्यका । स्वर्गे च स्वर्गलक्ष्मीस्त्वं मर्त्यलक्ष्मीश्च भूतले
कैलासावर तू पार्वती आहेस, क्षीरसागरात समुद्रकन्या आहेस; स्वर्गात स्वर्गलक्ष्मी आहेस आणि पृथ्वीवर मर्त्यांची लक्ष्मी आहेस.
वैकुण्ठे च महालक्ष्मीर्देवदेवी सरस्वती । गङ्गा च तुलसी त्वं च वृन्दा वृन्दावने वने
वैकुंठात तू महालक्ष्मी आहेस, देवांची देवी, सरस्वती आहेस; गंगा, तुळस आणि वृंदावनात वृंदा आहेस.
कृष्णप्राणाधिदेवी त्वं गोलोके राधिका स्वयम् । रासे रासेश्वरी त्वं च वृन्दा वृन्दावने वने
कृष्णाच्या प्राणांची अधिदेवी तू आहेस, गोलोकात तूच राधिके; प्रत्येक रासात तू रासेश्वरी आहेस आणि वृंदावनात वृंदा आहेस.