तुष्टाव शंकरं सूर्यो लज्जितोऽपि भयेन च । कृत्वा तमाशिषं तुष्टो ययौ गेहं कृपानिधिः
लाजलेला आणि घाबरलेला सूर्य शंकराची स्तुती करू लागला; त्याने शंकराकडून आशीर्वाद घेतला आणि दयाळू शंकराने आनंदाने त्याला घरी पाठवले.
विभुर्गरुत्मतो दर्पं बभञ्ज लीलया पुरा । निःश्वासैः प्रेरितस्यापि शिवस्य वृषभस्य च
शिव आणि त्यांच्या वृषभाच्या श्वासाने चालवला गेला असतानाही, प्रभूने एकदा गरुडाचा गर्व सहजपणे मोडला.
आगच्छन्तं च वैकुण्ठं पृष्ठे कृत्वा शिवं पुरा । द्रष्टुं समागतं भक्त्या देवं नारायणं परम्
एकदा शिवाला मागे ठेवून तो वैकुंठात आला, भक्तीने एकत्र जमलेल्या परम नारायणाचे दर्शन घेण्यासाठी.
वह्निर्दपीं भृगोः शापात्सर्वभक्षो बभूव ह । गुरोः स्वभार्याहिरणाद्दर्पश्चूर्णो बभूव ह
अग्नीला भृगूच्या शापामुळे सर्वभक्षक व्हावे लागले; गुरूच्या पत्नी हिरण्यधाचा गर्वही चुरडला गेला.
दुर्वाससो दर्पभङ्गो बभूव ह्यम्बरीषतः । सुदर्शनेन चक्रेण विष्णोर्दुर्विषहेण च
अंबरिषाने, विष्णूच्या दुर्धर सुदर्शन चक्राने, दुर्वासांचा गर्व मोडला.
जयस्य विजयस्यापि दर्पभङ्गं चकार सः । वैकुण्ठात्पतितस्यापि ब्रह्मशापच्छलेन च
जय आणि विजय यांचा गर्वही त्याने मोडला, जे ब्रह्माच्या शापाच्या निमित्ताने वैकुंठातून खाली आले होते.
नृसिंहेण हतः सोऽपि हिरण्यकशिपुर्यथा । सूकरेण हिरण्याक्षो लीलया च रसातले
नृसिंहाने हिरण्यकशिपूचा वध केला; तसेच वराहाने सहजपणे रसातळात हिरण्याक्षाचा पराभव केला.
रावणः कुम्भकर्णश्च निहतौ रामबाणतः । जन्मान्तरे च लङ्कायां ब्रह्मणा प्रार्थितस्य च
रावण आणि कुंभकर्ण रामाच्या बाणांनी मारले गेले; दुसऱ्या जन्मात लंकेत, ब्रह्माच्या विनंतीवरून.
शिशुपालो हि निहतः कृष्णबाणेन लीलया । दन्तवक्रश्च सहसा परिपूर्णेऽत्र जन्मनि
शिशुपाल कृष्णाच्या बाणाने सहज मारला गेला; दंतवक्रही या जन्माच्या शेवटी अचानक मारला गेला.
सुराणां दर्पभङ्गं च दैत्यद्वारा चकार ह । असुराणां सुरद्वारा विरोधेन परस्परम्
त्याने देवांचा गर्व दैत्यांच्या हातून, आणि दैत्यांचा गर्व देवांच्या हातून, एकमेकांतील संघर्षातून मोडला.
विधिद्वारा दर्पभङ्गं भवतश्च चकार सः । भवानासीन्नारदश्च पुरा पुत्रः प्रजापतेः
ब्रह्मदेवाच्या माध्यमातून त्याने तुझा अहंकार मोडला; पूर्वी तू आणि नारद हे प्रजापतीचे पुत्र होता.
गन्धर्वश्च पितुः शापाच्छूद्रीपुत्रस्ततः क्रमात् । ततः पुनर्नारदश्च प्रसादादधुना विभोः
पित्याच्या शापामुळे तू प्रथम गंधर्व झालास, नंतर शूद्र स्त्रीचा पुत्र झालास; त्यानंतर प्रभूच्या कृपेने पुन्हा नारद झालास.
मम साध्यं विश्वमिति कामदर्पो बभूव ह । तं प्रमतं हरद्वारा भस्मसाच्च चकार सः
‘संपूर्ण विश्व मी साध्य करू शकतो’ असा गर्व त्याला झाला होता; त्या गर्विष्ठाला शंकराने आपल्या मार्गाने भस्म केले.
पुनः कृत्वा प्रसादं तं जीवयामास लीलया । ऐकान्तिकं च तद्भक्तं स च नास्त्रं करोति हि
मग त्याच्यावर कृपा करून शंकराने त्याला सहजपणे पुन्हा जिवंत केले; तो भक्त एकनिष्ठ झाला आणि शस्त्राचा वापर करणे सोडून दिले.
चकार दर्पभङ्गं च दर्पिणो लक्ष्मणस्य च । रणे शंकरशूलेन रावणप्रेरितेन च
रणांगणात रावणाने पाठवलेल्या शंकराच्या त्रिशूळाने त्याने गर्विष्ठ लक्ष्मणाचा गर्व मोडला.
पुनस्तं जीवयामास रामस्य स्तवनेन च । स्वयं विस्मृतविष्णोश्च ब्रह्मशापेन नारद
पुन्हा रामाच्या स्तुतीने त्याला जिवंत केले; ब्रह्माच्या शापामुळे नारदाने स्वतः विष्णूला विसरले.
चकार दर्पभङ्गं च कार्तवीर्यार्जुनस्य च । जामदग्न्यस्य शस्त्रेणामोघेन पर्शुना पुरा
जमदग्नीच्या पुत्र परशुरामाच्या अमोघ परशूने त्याने कर्तवीर्य अर्जुनाचा गर्व मोडला.
विप्रपुत्रस्य मरणे हरणे कृष्णयोषिताम् । कर्णेन सार्धं समरे पार्थदर्पं बभञ्ज सः
ब्राह्मणपुत्राच्या मृत्यूवेळी आणि कृष्णाच्या स्त्रियांचे हरण झाल्यावर, कर्णासोबत युद्धात त्याने अर्जुनाचा गर्व मोडला.
बाणस्य चोषाहरणे चिच्छेद च भुजान्विभुः । भृगोश्च दक्षयज्ञे च दर्पभङ्गं चकार सः
बाणासुराने उषेचे हरण केले तेव्हा प्रभूने बाणासुराचे हात छाटले; आणि दक्षयज्ञात भृगूचा गर्व मोडला.
पर्शुरामस्य रामस्य विवाहो पथि गच्छतः । बभञ्ज दर्पं समरे रामद्वारा पुरा विभुः
परशुराम आणि रामाच्या विवाहासाठी जात असताना, प्रभूने रामाच्या हातून परशुरामाचा गर्व युद्धात मोडला.
सुमेरोः शृङ्गभृङ्गं च वायुद्वारा चकार सः । समुद्राणां दर्पभङ्गं चकारागस्त्यभक्षणात्
सुमेरू पर्वताची शिखरे वाऱ्याच्या साहाय्याने त्याने मोडली; आणि अगस्त्याने समुद्र पिल्यामुळे समुद्रांचा गर्व मोडला.
अकाले सृष्टिहरणे तत्पुत्रमरणे पुरा । कोपयुक्तस्य वायोश्च दर्पभङ्गं चकार सः
अयोग्य वेळी सृष्टीचा नाश आणि पुत्राच्या मृत्यूमुळे, क्रोधी वायूचा गर्व त्याने मोडला.
उषाहरणयात्रायां द्वारकागमने हरेः । बाणस्य च गवां हेतोवंरुणं च शशाप सः
उषेच्या हरणासाठीच्या मोहिमेत आणि कृष्णाच्या द्वारकेला आगमनावेळी, गायींसाठी त्याने वरुण आणि बाणासुराला शाप दिला.
कलहे गङ्गया वाण्या नारायणाग्रतः । सरस्वतीं च तत्याज तस्या दर्पं बभञ्ज सः
गंगा आणि वाणीशी झालेल्या वादात, नारायणासमोर त्याने सरस्वतीला सोडले आणि तिचा गर्व मोडला.
दर्पयुक्तां च दुर्गां च त्यक्त्वा शंभुर्हिमालये । कामं च भस्मसात्कृत्वा तपसे च ययौ विभुः
गर्विष्ठ दुर्गेला सोडून शंकर हिमालयात गेला; कामदेवाला भस्म करून तो तपश्चर्येसाठी निघून गेला.
लज्जामवाप सा देवी तस्या दर्पं बभञ्ज सः । सा ययौ तपसे विष्णोः प्राप्तिहेतोः शिवस्य च
ती देवी लाजाळू झाली आणि त्याने तिचा गर्व मोडला; ती विष्णू आणि शंकराची प्राप्ती व्हावी म्हणून तपश्चर्या करायला निघाली.
भारते सुचिरं तप्त्वा देवी वीष्णोर्वरेण च । चकार स्वामिनं शंभुं भगवन्तं सनातनम्
भारतात दीर्घ काळ तपश्चर्या करून, विष्णूच्या वराने तिने शंकराला आपला सनातन स्वामी केले.
महासौभाग्ययुक्ता सा बभूव शंकरप्रिया । विश्वेषु सर्वदेवीषु पूज्या वन्द्या स्तुता सुरैः
ती मोठ्या सौभाग्याने युक्त झाली आणि शंकराची प्रिय बनली; सर्व विश्वातील देवींमध्ये ती देवतांकडून पूज्य, वंदनीय आणि स्तुत्य आहे.
दर्पयुक्ता महालक्ष्मीर्बभूव सा महामुने । पराभूता पुरा देवी जयेन विजयेन च
अहंकाराने भरलेली महालक्ष्मी अशी झाली, हे महर्षे; पूर्वी जय आणि विजय यांनी त्या देवीला पराभूत केले होते.
प्रविशन्तीं विभोर्द्वारं दत्तवा भक्ताय वाञ्छितम् । निवारिता सा द्वाराच्च तेन दौवारिकेण वै
ती भगवंताच्या दारात शिरत असताना, भक्ताला त्याची इच्छा दिल्यानंतर, त्या द्वारपालाने तिला दारातच थांबवले.