इत्युक्त्वा ब्राह्मणबटुः शरपत्रं पुरः स्थितम्
असं म्हणून त्या ब्राह्मण मुलाने समोर एक कोरडं पान ठेवलं.
दृष्ट्वा शुष्केन्धनो वह्निर्लेलिहानो भयानकः
कोरडं पान पाहून, अग्नी ज्वाळांनी चाटत भीतीदायकपणे त्याच्याकडे पाहू लागला.
न च दग्धं शुष्कपत्रं लोमैकं च शिशोस्तथा
तरीही कोरडं पान जळलं नाही, आणि त्या मुलाचं एकही केस जळला नाही.
कृत्वा वह्नेर्दर्पभङ्गमन्तर्धानं चकार सः
अग्नीचा गर्व मोडून तो अदृश्य झाला.
उक्तो वह्नेर्दर्पभङ्गः परं वै श्रोतुमिच्छसि
मी अग्नीचा गर्व मोडला कसा, हे सांगितलं आहे; आता तुला पुढचं ऐकायचं आहे.
श्रीराधिकोवाच कथापीयूषधारांते श्रुत्वा तृप्येत को भुवि
श्रीराधिका म्हणाली: अशी अमृतासारखी कथा ऐकून या जगात कोणाचं मन भरू शकतं?
श्रीनारायण उवाच कथां कथितुमारेभे श्रुत्वा रम्यां पुरातनीम्
श्रीनारायण म्हणाले: तुझ्या इच्छेनुसार मी ती रम्य आणि प्राचीन कथा सांगायला सुरुवात केली.
इति श्रीब्रह्मवैवर्ते महापुराणे श्रीकृष्णजन्मखण्डे नारायणनारदसंवादे अग्निदर्पमोचनं नामैकोनपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीब्रह्मवैवर्त महापुराणाच्या श्रीकृष्णजन्मखंडातील नारायण-नारद संवादात 'अग्नीचा गर्व मोड' नावाचा एकोणसाठावा अध्याय संपला.
दुर्वाससो दर्पभङ्गं कथयामि शृणु प्रिये
आता मी दुर्वासांचा गर्व मोड कसा झाला, ते सांगतो; ऐक प्रिय.
एकदा चाम्बरीषश्च कृत्वा च द्वादशीव्रतम्
एकदा अंबरिष राजाने द्वादशीचं व्रत केलं.
एतस्मिन्नन्तरे तत्र चाजगाम मुनिः स्वयम्
तेव्हाच तिथे तो ऋषी स्वतः आला.
मां भोजय महाभागेत्येवं स नृपमुक्तवान्
त्याने राजाला म्हटलं, 'हे महाभागा, मला जेवू घाल.'
सकेशं पायसं दृष्ट्वा राजानं शप्तुमुद्यतः
राजा केसांसकट पायस घेऊन बसलेला पाहून तो त्याला शाप द्यायला सज्ज झाला.
जटामध्यात्समुद्भूतो ज्वलदग्निशिखोपमः
त्याच्या जटांमधून जणू ज्वलंत अग्नीच्या ज्वालेसारखा एक पुरुष प्रकट झाला.
नृपश्रेष्ठं स राजानं कोपेन हन्तुमुद्यतः
तो संतापाने त्या राजांना, जे राजांमध्ये श्रेष्ठ होते, नष्ट करायला निघाला.
सस्मार च महाभीतो राजा मम पदाम्बुजम्
राजा फार घाबरून माझ्या चरणकमळांचा स्मरण करू लागला.
एतस्मिन्नन्तरे चक्रं दुर्निवार्यं सुदर्शनम्
त्याच वेळी, थांबवता न येणारा सुदर्शन चक्र तिथे प्रकट झाला.
आविर्बभूव सहसा सभामध्ये च घूर्णितम् 4.50.
ते अचानक सभेमध्ये प्रकट होऊन फिरू लागलं.
सशैल सागरां पृथ्वीं काञ्चनीं भूमिमुत्तमाम्
पर्वत, समुद्र आणि सोन्यासारखी सुंदर पृथ्वी—
धावन्तं मुक्तकेशं तं भीतं कातरमातुरम्
त्याने मोकळे केस असलेला, घाबरलेला, घाईघाईने पळणारा आणि व्याकुळ झालेला त्या ऋषीला पाहिलं.
कैलासं सप्तवर्गं च ब्रह्मलोकमनामयम्
त्याने कैलास, सात लोक आणि निर्मळ ब्रह्मलोक पाहिला.
पादपद्मे पतन्तं च ददर्श विप्रपुङ्गवम्
त्याने त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाला प्रभूच्या पायांवर पडताना पाहिलं.
नारायणवरेणैव बभूव विज्वरो द्विजः
नारायणाच्या कृपेनेच त्या ब्राह्मणाचा ताप पूर्णपणे गेला.
राजा मुनीन्द्रं संप्राप्य भोजयामास पायसम्
राजाने त्या श्रेष्ठ ऋषीला भेटून त्याला पायसाचा नैवेद्य दिला.
राजानमाशिषं कृत्वा भुक्त्वा विप्रो गृहं ययौ
राजाला आशीर्वाद देऊन आणि भोजन करून ब्राह्मण घरी गेला.
नश्यन्ति सर्वे प्रलये न मे भक्तः प्रणश्यति
सर्व काही प्रलयात नष्ट होते, पण माझा भक्त कधीच नष्ट होत नाही.
त्वं च लक्ष्मीर्महामाया सावित्री वा सरस्वती
तू लक्ष्मी आहेस, तूच महाशक्ती आहेस, सावत्री किंवा सरस्वतीसुद्धा आहेस.
गोपाङ्गनाश्च गोपाश्च सर्वे प्रियतमा मम 4.50.
सर्व गोपांगना आणि गोप हे माझ्या अत्यंत आवडत्या आहेत.
दत्त्वा सुदर्शनं चक्रं भक्तानां रक्षणाय च
मी सुदर्शन चक्र देऊन माझ्या भक्तांचे रक्षण करतो.
दुर्वाससो दर्पभङ्गः श्रुतो मत्तः सुरेश्वरि
दुर्वासांचा गर्व मी मोडला, हे तुला माहीत आहे, हे देवताधिपते.