सर्वेषामाश्रमाणां च प्रधानः पुण्यवान्गृही
सर्व आश्रमांमध्ये पुण्यवान गृहस्थच श्रेष्ठ मानला जातो.
पितरः पूर्वकाले च तिथिकाले च देवताः
पूर्वीच्या काळात पितर आणि तिथीच्या वेळी देवता,
नित्यं नैमित्तिकं काम्यं कुर्वन्ति गृहिणः सदा 1.23.
गृहस्थ नेहमी नित्य, नैमित्तिक आणि काम्य कर्मे करीत असतो.
जीवन्मुक्तो गृहस्थश्च स्वधर्मपरिपालकः
जो गृहस्थ जिवंतपणी मुक्त झाला आहे, तो आपल्या धर्माचे रक्षण करणारा असतो.
यशस्वी कीर्तिमान्यो हि मृतो जीवति सन्ततम्
तो यशस्वी आणि कीर्तिमान असतो; मृत्यूनंतरही त्याचे नाव सतत जिवंत राहते.
ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा नारदो मुनिसत्तमः
ब्रह्मदेवाचे वचन ऐकून, श्रेष्ठ मुनी नारद
नारद उवाच हानिर्बभूव दैवेन महती वाऽयशस्करी
नारद म्हणाले: दैवाने मोठी हानी झाली आणि खूप अपयश आले.
मया प्राप्तं च त्वच्छापाद्गान्धर्वं शौद्रमेव च
तुझ्या शापामुळे मला गंधर्व आणि शूद्र जन्म मिळाला.
बभूव शापो मुक्तो मे काले ते भविता विधे
माझा शाप आता संपला आहे; तुझ्या काळात तो पूर्ण होईल, हे विधाता.
स पिता स गुरुर्बन्धुः स पुत्रः समधीश्वरः
तोच वडील, तोच गुरु, तोच बंधू, तोच पुत्र आणि तोच ध्यानाचा स्वामी आहे.
असद्वर्त्मनि चाज्ञानाद्गच्छन्ति यदि बालकाः
मुलं अज्ञानामुळे चुकीच्या मार्गावर गेली,
कारयित्वा कृष्णपादे भक्तित्यागं च यः पिता
जो वडील त्यांना कृष्णाच्या पायाशी समर्पित करतो आणि आसक्ती सोडतो,
दारग्रहो हि दुःखाय केवलं न सुखाय च 1.23.
पत्नी घेणे हे केवळ दुःखासाठीच आहे, सुखासाठी नाही.
योषितस्त्रिविधा ब्रह्मन्गृहिणां मूढचेतसाम्
ब्रह्मदेवा, गृहस्थांमध्ये ज्यांचे मन अज्ञानाने भरले आहे, त्यांच्यासाठी स्त्रिया तीन प्रकारच्या असतात.
परलोकभिया साध्वी तथेह यशसाऽऽत्मनः
पारलौकिक भीतीने सती स्त्री वागते; तसेच या जगात स्वतःच्या कीर्तीकरिता.
भोग्या भोगार्थिनी शश्वत्कामस्नेहेन केवलम्
ती भोग्य आहे आणि भोगाची इच्छा बाळगणारी आहे; नेहमीच केवळ इच्छा आणि प्रेमाने प्रेरित असते.
वस्त्रालंकारसम्भोगसुस्निग्धाहारमुत्तमम्
सुंदर वस्त्र, दागिने, सुखसोयी आणि उत्तम, पौष्टिक जेवण.
कुलाङ्गारसमा नारी कुलटा कुलनाशिनी
घराण्याला काळिमा फासणारी स्त्री ही वाईट वागणारी असून, ती आपल्या कुळाचा नाश करणारी असते.
सदा पुंयोगमाशंसुर्मनसा मदनातुरा
ती नेहमी पुरुषांच्या संगासाठी आतुर असते, तिचे मन कामवासनेने ग्रासलेले असते.
जारार्थे स्वपतिं तात हन्तुमिच्छति पुंश्चली
पित्यांनो, परपुरुषासाठी वाईट स्त्री आपल्या नवऱ्याचा जीव घ्यायलाही मागेपुढे पाहत नाही.
कथिता योषितः सर्वा उत्तमाधममध्यमाः
सर्व प्रकारच्या स्त्रिया सांगितल्या, उत्तम, मध्यम आणि नीच.
हृदयं क्षुरधाराभं शरत्पद्मोत्सवं मुखम्
तिचे हृदय उस्तरीच्या धारेसारखे कठोर, पण चेहरा शरद ऋतूतील कमळासारखा सुंदर.
प्रकोपे विषतुल्यं च विश्वासे सर्वनाशनम् 1.23.
रागावली तर ती विषासारखी, आणि विश्वास दिला तर सर्वनाश करणारी.
सदा तासामविनयः प्रबलं साहसं परम्
त्यांच्यात नेहमीच शिस्त नसते आणि त्यांचे धाडस फार मोठे असते.
पुंसश्चाष्टगुणः कामः शश्वत्कामो जगद्गुरो
जगाच्या गुरू, पुरुषाचा काम आठ प्रकारचा असतो आणि तो नेहमीच असतो.
कोपः पुंसः षड्गुणश्च व्यवसायश्च निश्चितम्
पुरुषाचा राग सहा प्रकारचा असतो आणि त्याचा निर्धार पक्का असतो.
का क्रीडा किं सुखं पुंसो विण्मूत्रमलवेश्मनि
मलमूत्र आणि घाण भरलेल्या घरात पुरुषाला काय खेळ, काय सुख मिळणार?
धनक्षयोऽतिप्रीतौ चात्यासक्तौ च वपुःक्षयः सर्वनाशश्च विश्वासे ब्रह्मन्नारीषु किं सुखम्
अती प्रेमामुळे धनाचा नाश होतो, अती आसक्तीमुळे रूपाचा नाश होतो, आणि विश्वास ठेवला तर सर्वनाश होतो. ब्रह्मन्, स्त्रियांमध्ये काय सुख आहे?
यावद्धनी च तेजस्वी सश्रीको योग्यतापरः
तोपर्यंतच पुरुष सुखी, तेजस्वी, भाग्यवान आणि योग्यतेने युक्त असतो, जोपर्यंत त्याच्याकडे धन असते.
रोगिणं निर्द्धनं वृद्धं योषिद्वै प्रेक्षतेऽप्रियम्
रुग्ण, गरीब किंवा म्हाताऱ्या पुरुषाकडे स्त्री कधीच आवडीनं पाहत नाही.