निश्चेष्टा सुखसंभोगान्निश्चेष्टस्त्रिदशाधिपः
देवतांचा स्वामी सुखात गुंग होऊन हालचाल न करता राहिला.
ददर्श गेहे मिथुनं मैथुने च रतिप्रिये
त्याने घरात एक युगुल प्रेमात मग्न पाहिले.
विज्ञानेनातिरोषेण बभञ्ज सुरतिक्षणम्
ज्ञान आणि प्रचंड रागाने त्याने त्या सुखाचा क्षण मोडून टाकला.
कालस्वरूपं त्रासेन दधार चरणाम्बुजम् उवाच नीतिवचनं गौतमः शरणागतम्
भीतीने त्याने काळाचं रूप घेतलं आणि चरणांवर मस्तक ठेवले; गौतमाने शरण आलेल्याला नीतीचे शब्द सांगितले.
प्रपौत्र जगतां स्रष्टुर्बुद्धिस्ते कथमीदृशी
जगाचा सृष्टीकर्ता ब्रह्माचा पणतू, तुझ्या मनाला असं कसं सुचलं?
कर्मसाध्यः स्वभावश्च कुलधर्मं प्रबाधते 4.47.
कर्माने घडणारा स्वभाव घराण्याच्या धर्मालाही मागे टाकतो.
योनीनां च सहस्रं च तव गात्रे भवत्विह
तुझ्या अंगावर इथे हजार योनी दिसतील.
ततः सूर्यं समाराध्य योनिश्चक्षुर्भविष्यति
मग सूर्याची भक्ती केल्यावर तुझी योनी डोळा बनेल.
मच्छापेन गुरोः कोपाद्भ्रष्टश्रीर्भव साम्प्रतम्
माझ्या आदेशाने आणि गुरूच्या रागामुळे आता तू लक्ष्मीपासून वंचित झाली आहेस.
तेजस्विनोऽतिबन्धोर्मे बंधुभेदभिया सुर
देवा, माझ्या प्रखर तेजामुळे आणि नात्यात फूट पडेल या भीतीने—
शुभाशुभं च यत्किंचित्सर्वं कर्मोद्भवं भवेत्
चांगले किंवा वाईट, जे काही आहे ते सगळे कर्मामुळेच होते.
चकाराराधनं भक्त्या नैष्कृत्यं च चकार ह
त्याने भक्तीने पूजा केली आणि प्रायश्चित्तही केले.
वनं गत्वा चिरं तिष्ठ विधाय मूर्तिमश्मनः अकामां चकमे शक्रः सर्वं जानाम्यहं प्रिये
वनात जाऊन, दगडाची मूर्ती घडवून, तिथे बराच काळ राहा; इंद्राने तिला इच्छा नसतानाही इच्छिले—प्रिय, मला सगळे माहीत आहे.
तथा च परभोग्या मे न भोग्या व्रजाधमे
म्हणून तू माझ्यासाठी नाहीस, दुसऱ्यांसाठी आहेस; जा, व्रजातील नीच व्यक्ती.
अहल्ये याति दैवेन तदुपायं निशामय
अहिल्या दैवाने निघून जाते; तो उपाय पाहा.
कामभोगेन त्याज्या सा कर्मभोगेन शुद्ध्यति 4.47.
कामभोगाने तिला सोडावे लागते; कर्मभोगाने ती शुद्ध होते.
षष्टिवर्षसहस्राणि कालसूत्रं प्रयाति सा
साठ हजार वर्षे ती काळाच्या प्रवाहात राहते.
स्वामिनो वचनात्सा तु प्रणम्य स्वामिनं भिया
स्वामीच्या आज्ञेने, भीतीने तिने स्वामीला वंदन केले.
षष्टिवर्षसहस्राणि भुक्त्वा भोगं मुनिप्रिया
साठ हजार वर्षे भोग उपभोगून, ऋषीची प्रियतमा—
त्रैलोक्यमोहनं रूपं विधाय मुनिकामिनी
तीने तीनही लोकांना मोहून टाकणारे रूप धारण केले, ऋषीची कामिनी—
अथ शक्रस्य वृत्तांतं परमं शृणु सुन्दरि
आता, सुंदरि, इंद्राची श्रेष्ठ कथा ऐक.
एकदा च गुरोः कोपात्प्रकृतेरवहेलनात्
एकदा गुरूच्या रागामुळे आणि स्वभावाचा अपमान केल्यामुळे—
शक्रस्त्यक्तगुरुर्दैवग्रस्तो दैत्यनिपीडितः
इंद्राने गुरूला सोडले, दैवाने ग्रासले, आणि दैत्यांनी त्रास दिला.
तदाज्ञया विश्वरूपं चकार च पुरोहितम्
त्या आज्ञेने त्याने विश्वरूपाला आपला पुरोहित केले.
दैत्यदौहित्रस्य भावं विज्ञाय च विचक्षणः
दैत्यकन्येच्या मनातील हेतू समजून, तो बुद्धिमान पुरुष सर्व काही ओळखून गेला.
विश्वरूपपिता त्वष्टा श्रुत्वा सद्यश्चुकोप ह 4.47.
विश्वरूपाचा वडील त्वष्टा हे ऐकताच क्षणातच प्रचंड संतापला.
यज्ञकुंडात्समुत्तस्थौ वृत्रो नाम महासुरः
यज्ञकुंडातून एक महाकाय असुर, वृत्र नावाचा, प्रकट झाला.
शक्रो महामुनेरस्थ्नां वज्रं कृत्वा सुदारुणम्
इंद्राने त्या महर्षीच्या हाडांपासून एक भयंकर वज्र तयार केला.
ब्रह्महत्या शुनासीरं दुद्राव हतचेतनम्
ब्रह्महत्या या पापाची मूर्ती, त्याला शुद्धी हरपलेल्या अवस्थेत पाठलाग करू लागली.
सप्ततालप्रमाणा सा शुष्ककण्ठोष्ठतालुका
ती सात ताडांच्या झाडाएवढी उंच होती, तिचे घसा, ओठ आणि तालू कोरडे पडले होते.