अतीव निर्जनं रम्यं वायुना सुरभीकृतम्
ती जागा फारच एकांत, रम्य आणि वाऱ्यामुळे सुगंधित झाली होती.
पुष्पतल्पसमाकीर्णे परपुष्टरुतश्रुते
फुलांच्या गादींनी आच्छादलेली, आणि इतर पक्ष्यांचे मधुर आवाज ऐकू येत होते.
कृष्णसंभोगमात्रेण सुखसंमूर्च्छिता च सा
केवळ कृष्णाच्या सहवासाने ती आनंदाने पूर्णपणे हरखून गेली.
तस्थतुस्तत्र संयुक्तौ राधारासेश्वरौ मुने
तेथे, हे मुनी, राधा आणि कृष्ण हे रासलीलेचे स्वामी एकत्र उभे होते.
इत्येवं मङ्गलं कर्म यः शृणोति समाहितः
जो कोणी हे मंगल कार्य लक्षपूर्वक ऐकतो—
महाशोकार्णवे मग्नो भेदे पुत्रकलत्रयोः
पुत्र आणि पत्नी यांच्या वियोगाने जरी तो मोठ्या दुःखाच्या समुद्रात बुडाला असेल—
सूत उवाच पुनः संप्रष्टुमारेभे देवर्षिः कौतुकान्वितः
सूतम्हणाले: पुन्हा त्या दिव्य ऋषींनी उत्कंठेने विचारायला सुरुवात केली.
नारद उवाच कां कथां कथयामास कथ्यतां करुणानिधे
नारदम्हणाले: त्यांनी कोणती कथा सांगितली? दयासागर, ती कृपया सांग.
उवास मलयद्रोणीं वटमूले मनोहरे
तो मनोहर मलय पर्वताच्या दरीत, वडाच्या झाडाखाली राहिला.
राधा तं परिपप्रच्छ सस्मितं सुमनोहरम्
स्मितहास्याने, सुंदर राधेने त्याला विचारले.
श्रुतं यशः शूलभृतो दर्पभङ्गश्च दैवतः
त्रिशूळधारी महादेवाचे यश आणि त्या देवतेचा गर्वभंग आपण ऐकला आहे.
अधुना श्रोतुमिच्छामि दर्पभङ्गं हरेर्हरे
आता मला हरिचा गर्वभंग कसा झाला, ते ऐकायचे आहे, हे हरे.
श्रीकृष्ण उवाच कर्णपीयूषमतुलं सुन्दरं शृणु सुन्दरि
श्रीकृष्ण म्हणाले: हे सुंदरि, कानांना अमृतासारखी आणि अनुपम अशी ही कथा ऐक.
पुरा शतमखो दर्पात्कृत्वा शतमखान्मुदा
पूर्वी, इंद्राने गर्वाने आणि आनंदाने शंभर यज्ञ केले.
दिनेदिने तदैश्वर्यं वर्द्धते तपसां फलात्
दिवसेंदिवस त्याचे ऐश्वर्य तपस्येच्या फळामुळे वाढत गेले.
स जजाप महामन्त्रं पुष्करे शतवत्सरम्
त्याने पुष्कर येथे शंभर वर्षे महा-मंत्राचा जप केला.
ब्रह्मस्वरूपां प्रकृतिं संपन्मूढो न मन्यते ।।4.47.
मोहामुळे, ब्रह्मस्वरूप असलेल्या प्रकृतीला त्याने ओळखले नाही.
एकदा प्रकृतेः शापाद्धतबुद्धिः स्वसंसदि
एकदा प्रकृतीच्या शापामुळे, त्याचे बुद्धीभान हरपले आणि आपल्या सभेतच तो गोंधळला.
बृहस्पतिस्ततः कोपान्नोवास गृहमाययौ
बृहस्पती रागाने उठून आपल्या घरी गेला.
उवाच मनसा दीनो यातु संपद्धरेरिति
मनाने दुःखी होत त्याने म्हटले, 'ती संपत्ती हरिला जाऊ दे.'
इत्युक्त्वा वेगतः पीठाज्जगाम तारकान्तिकम्
असं म्हणून तो झटकन उठून ताऱकाजवळ गेला.
सर्वं निवेदनं कृत्वा रुरोदोच्चैर्मुहुर्मुहुः
सर्व सांगून तो मोठ्याने पुन्हा पुन्हा रडू लागला.
वत्स गच्छ गृहं नैव गुरुं द्रक्ष्यसि साम्प्रतम्
मुला, घरी जा; या वेळी तुला गुरु दिसणार नाही.
अधुना कर्मणां भोगं भुङ्क्ष्व मूढ दुराशय
आता, मूर्खा, व्यर्थ आशा धरू नकोस, आपल्या कर्माचे फळ भोग.
सुदिनं दुर्दिनं शक्र कारणं सुखदुःखयोः
शक्रा, चांगले दिवस आणि वाईट दिवस यामुळेच सुख-दुःख येते.
जगाम शक्रः स्नानार्थं स्वर्णदीं सुमनोहराम्
शक्र सुंदर सोन्याच्या नदीवर स्नानासाठी गेला.
सस्मितां सकटाक्षां तामहल्यां गौतमप्रियाम् 4.47.
तेथे त्याने हसणारी, कटाक्ष टाकणारी, गौतमाची प्रिय अहल्या पाहिली.
स तस्याः शक्रः संपश्यन्मुमोह काममोहितः
शक्र तिला पाहून काममोहित होऊन भान हरपला.
मूर्तिं विधाय तद्भर्तुस्तत्समीपं जगाम ह
तिच्या नवऱ्याचा रूप घेऊन तो तिच्या जवळ गेला.
चकार विविधं तत्र शृंगारं सुमनोहरम्
तेथे त्याने अनेक सुंदर प्रेमाचे प्रकार केले.