रत्नस्यन्दनमारुह्य रत्नसारपरिच्छदम्
रत्नांनी सजवलेल्या रथावर, मौल्यवान रत्नांच्या शोभेने नटून,
शतशृङ्गे सुवसने मलये गन्धमादने
शंभर शिखरांच्या पर्वतावर, सुंदर वस्त्रांनी सजून, मलय आणि गंधमादन या डोंगरांमध्ये,
पुलिन्दे च कलिन्दे च पुंड्रे पिंडारकेंऽधके
पुलिंद, कालिंद, पुण्ड्र, पिंडारक आणि अंधक या प्रदेशांत,
निकटेऽस्तगिरेः पार्श्ववटमूले मनोहरे
पश्चिम पर्वताजवळ, सुंदर वडाच्या मुळाशी.
नानास्थानेषु रहसि पशुपक्षिविवर्जिते
जनावरं आणि पक्षी नसलेल्या, वेगवेगळ्या एकांत ठिकाणी,
यत्रयत्र शिवं नीत्वा बभ्राम धरणीतलम्
शिव जिथे जिथे तिला घेऊन गेला, तिथे तिथे ते दोघं पृथ्वीवर भटकत होते.
कृत्वा विहारं सुचिरं न पूर्णं मानसं तयोः
खूप काळ आनंद घेतला तरी, त्यांचं मन पूर्णपणे तृप्त झालं नाही.
मायातीतोऽतिमायेशो मायासक्तः स्वमायया
तो माया ओलांडणारा आणि सर्वश्रेष्ठ मायाचा स्वामी, ती स्वतःच्या मायेमुळे गुंतलेली,
शक्तिशक्तिमतोस्तत्र न बभूव परिश्रमः 4.46.
शक्ती आणि शक्तिमान यांच्या मध्ये कधीच थकवा जाणवला नाही.
सुखसंसक्तमनसोः पुलकाञ्चितगात्रयोः
आनंदात रंगलेली मनं, अंगावर रोमांच उभे राहिलेले शरीर,
नग्नयोः सुखसंभोगाद्रतिशास्त्रविधिज्ञयोः
दोघंही नग्न, सुखाच्या मिलनात मग्न, प्रेमकलेत निपुण,
चन्दनागुरुकस्तूरीसिन्दूरबिन्दुलिप्तयोः
चंदन, अगर, कस्तुरी आणि कुंकवाच्या ठिपक्यांनी अंग माखलेलं,
वसनानां नूपुराणां कङ्कणानां च सुन्दरि
वस्त्र, पैंजण आणि कंकण यांचा, हे सुंदरिनी,
पुष्पतल्पं दलितयोर्बाष्पोत्कर्षं च बिभ्रतोः
फुलांच्या पलंगावर एकत्र झोपले असता, त्यांचे डोळे पाणावले.
भारेण विश्वंभरयोर्भाराक्रान्ता वसुन्धरा
विश्वाचे पालन करणारे दोघं जण, त्यांच्या वजनाने पृथ्वी भारावली होती.
तयोर्भरभराक्रान्तधरायाश्च भरेण च
त्या दोघांच्या भाराने आणि पृथ्वीच्या ओझ्याने,
कच्छपस्य भरेणैव सर्वाधारा समीरणाः
कच्छपाच्या भारामुळे सर्व आधार आणि वारे दाबले गेले.
सर्वं निवेदनं चक्रुर्नारायणपदाम्बुजे 4.46.
ते दोघं सर्व काही नारायणाच्या कमळपादांवर अर्पण करतात.
श्रीनारायण उवाच कालप्रयुक्तं कार्यं च सिद्धं तत्समयोचितम्
श्रीनारायण म्हणाले — काळाच्या प्रेरणेने जे कार्य होतं, ते त्या वेळेला पूर्ण झालं आहे.
पूर्णे वर्षसहस्रे च स्वेच्छया विरमिष्यति
एक हजार वर्ष पूर्ण झाल्यावर, तो स्वतःच्या इच्छेने थांबेल.
स्त्रीपुंसो रतिविच्छेदमुपायेन करोति यः
जो कोणी स्त्री-पुरुषांच्या संगाचा कोणत्याही प्रकारे भंग करतो,
यात्यन्ते कालसूत्रे च वर्षलक्षं स पातकी
काळाचा धागा संपला की, जो असे करतो तो लाखो वर्षे पापी ठरतो.
रम्भायुक्तं शक्रमिमं चकार विरतं रतौ
रंभेसोबत असलेल्या इंद्राला त्याने संगापासून परावृत्त केलं.
पुनरन्यां स संप्राप्य निषेव्य शूलपाणिनम्
पुन्हा दुसरी स्त्री मिळवून, आणि शूलधारी शंकराची सेवा करून,
रोहिणीसहितं चन्द्रं चकार विरतं रतौ
रोहिणीसोबत असलेल्या चंद्रालाही त्याने संगापासून परावृत्त केलं.
पुनः शिवं समाराध्य प्राप्याहल्यां च पुष्करे
पुन्हा शंकराची पूजा करून, पुष्कर येथे अहल्येला मिळवून,
मुनिः स्वभार्यासंसक्ते दिवसे निर्जने वने
तो ऋषी, आपल्या पत्नीवर प्रेम करणारा, एकांत वनात त्या दिवशी होता.
बभूव पुत्रविच्छेदस्तस्य कल्पान्तरे पुनः 4.46.
कल्पाच्या शेवटी त्याला पुन्हा पुत्रवियोग सहन करावा लागला.
हरिश्चन्द्रो हालिकं च वृषल्या सह संयुतम्
हरिश्चंद्र, नीच जातीच्या स्त्रीसोबत आणि हालिकासोबत एकत्र होता.
भ्रष्टः श्रीराज्यवित्तेभ्यस्तं चकारावलीलया
नियतीच्या खेळाने त्याच्याकडून राज्य, संपत्ती आणि ऐश्वर्य हिरावून घेतलं गेलं.