हितमध्यात्मसारं च दुःखशोकनिकृन्तनम्
मी तुला हितकारक, आत्म्याचा सार, दुःख आणि शोक दूर करणारे सांगतो.
तथापि बोधयामि त्वां सर्वज्ञं वेधसो विधिम्
तरीही, सर्वज्ञा, विश्वनिर्माता, मी तुला समजावतो.
व्यवहारोऽस्ति लोकेषु सर्वः सर्वपरस्परम् .
सर्व जगांत सर्वांचे परस्पर व्यवहार असतात.
विष्णुमाया बलवती गुणयुक्तं प्रबाधते
विष्णूची माया फार बलवान आहे; गुणांनी युक्त होऊन ती सर्वांना व्यापते.
तत्रातीते कुतस्तानि सुदिने च समागते
गेल्या गोष्टी कुठे आहेत, आणि शुभ दिवस आला की काय होते?
सर्वाण्येतानि गण्यन्ते स्वप्नानीव विपश्चितः 4.43.
ज्ञानी लोक या सर्व गोष्टी स्वप्नासारख्या मानतात.
चेतनां कुरु भद्रं ते सतीं प्राप्स्यसि निश्चितम्
आपली चेतना जागी कर; नक्कीच तुला सती पुन्हा मिळेल.
तेजः सूर्यं महीं गन्धो तथा त्वां च सती शिव
सूर्याचे तेज, पृथ्वी, सुगंध आणि तू, सती, हे सर्व शंकरा.
नेत्राण्युन्मीलनं कृत्वा त्रिनेत्रः श्रूयतामिति कस्त्वं तेजःस्वरूपोऽसि क इमे तव सन्निधौ
डोळे उघडून त्रिनेत्र म्हणाला, 'ऐका: तू कोण आहेस, ज्याचे स्वरूप तेज आहे? आणि हे तुझ्या सोबत कोण आहेत?'
किन्नाम भवतश्चैषां कानि नामानि का सती
तुमचे आणि यांचे नावे काय आहेत? सती कोण आहे?
क्व यास्यसि क्व यास्यामि क्व गच्छन्त इमे वद
तू कुठे जाणार आहेस, मी कुठे जाऊ, आणि हे इतर कुठे चालले आहेत, मला सांग.
नेत्रनीरैस्त्रिनेत्रं तं रुदन्तं प्रसिषेच सः
त्याच्या तीन डोळ्यांतून वाहणाऱ्या अश्रूंनी रडणाऱ्या त्याला त्याने ओले केले.
बभूव सरसां श्रेष्ठं तीर्थं भुवनपावनम्
ते सरोवरांमध्ये श्रेष्ठ, जगाला पावन करणारे तीर्थ बनले.
स्थलं बभूव तपसां मुक्तिबीजं तपस्विनाम्
ते स्थान तपामुळे तपस्व्यांसाठी मुक्तीचे बीज झाले.
शृण्वतां सर्वदेवानां मुनीनामूर्ध्वरेतसाम् शृणु शंकर वक्ष्यामि ज्ञानानंद सनातन
सर्व देव आणि शुद्ध व्रत असलेल्या ऋषी यांच्या उपस्थितीत, शंकरा, ऐक, मी तुला ज्ञान, आनंद आणि सनातनत्व सांगतो.
ज्ञानं ज्ञाननिधे शोकाद्विस्मृतोऽसि परात्पर 4.43.
ज्ञानाचा खजिना असलेल्या, शोकामुळे तू ज्ञान विसरलास, सर्वोच्चांमध्येही श्रेष्ठ.
सर्वेषां प्राकृतानां च ते बीजे सुखदुःखयोः
सर्व सृष्टीतील बीजामध्ये तुझ्यासाठी सुखदुःख निर्माण होते.
राग ऐश्वर्यकामश्च विद्वेषश्च निरन्तरम्
आसक्ती, ऐश्वर्याची इच्छा आणि सतत द्वेष हे—
हतान्येतानि सर्वाणि हते बीजे महेश्वर
महेश्वर, बीज नष्ट झाले की ही सर्व नष्ट होतात.
तत्कर्म तपसा साध्यं कर्मणा च शुभाशुभम्
ते कर्म तपाने साध्य होते, आणि शुभ-अशुभ कर्मानेही.
संसर्गसाध्यो ऽध्यासश्च संसर्गः पुण्यतो भवेत्
संपर्कामुळे अध्यास साधता येतो, आणि पुण्यामुळे संपर्क निर्माण होतो.
मनः शंभो ममांशश्च सर्वेंद्रियपुरःसरम्
शंभो, मन माझा अंश आहे, आणि सर्व इंद्रियेही त्याच्यासोबत आहेत.
ब्रह्रैकं मूर्तिभेदस्तु गुणभेदेन संततम्
ब्रह्म एकच आहे; गुणांच्या भेदामुळे रूपांचा भेद सर्वत्र पसरलेला आहे.
मायाश्रितो यः सगुणो मायाऽतीतश्च निर्गुणः
जो मायेला आधार देतो तो सगुण असतो; मायेला ओलांडल्यावर तो निर्गुण होतो.
इच्छाशक्तिश्च प्रकृतिर्नित्या सर्वप्रसूः सदा
इच्छाशक्ती आणि प्रकृती या दोन्ही शाश्वत आहेत, नेहमी सर्व सृष्टीची जननी आहेत.
केचिद्वदन्ति द्विविधं ब्रह्म प्रकृतिपूर्वकम् 4.43.
काही जण म्हणतात की ब्रह्म द्वैती आहे, आणि त्यापूर्वी प्रकृती आहे.
तस्माद्भवति तौ द्वौ च तद्ब्रह्म सर्वकारणम्
म्हणून ते दोघे निर्माण होतात, आणि ते ब्रह्म सर्व कारणांचे कारण आहे.
इच्छाशक्तिश्च प्रकृतिः सर्वशक्तिप्रसूः .सदा
इच्छाशक्ती आणि प्रकृती या नेहमी सर्व शक्तींचे मूळ आहेत.
सर्वेश्वरः सर्वसाक्षी सर्वत्रास्ति फलप्रदः
सर्वांचा स्वामी, सर्वांचा साक्षी, सर्वत्र असतो आणि प्रत्येकाच्या कर्माचे फळ देतो.
नित्यं विनाशरहितं नश्वरं प्राकृतं सदा
तो कायमचा, कधीही नष्ट न होणारा आहे; पण नाश पावणारे नेहमीच प्रकृतीचे असतात.