पतिव्रते समुत्तिष्ठ कथं मां नाद्य सेवसे
पतिव्रते, उठ, आज तू मला का सेवा करत नाहीस?
इत्युक्त्वा मृतदेहं च प्रियाया विरहातुरः
असं म्हणून, प्रियेसोबतच्या विरहाने व्याकुळ होऊन, त्याने तिच्या मृत देहाजवळ गेला.
अधरे चाधरं दत्त्वा वक्षो वक्षसि शङ्करः
शंकराने तिच्या ओठांवर आपले ओठ ठेवले आणि छातीवर आपली छाती टेकवली.
पुनः स चेतनां प्राप्य वेगादुत्थाय शोकतः
पुन्हा शुद्धीवर येऊन, तो दुःखाने वेगाने उठला.
सप्तद्वीपसप्तसिन्धुं लोकालोकं च काञ्चनम्
सातही द्वीप, सातही समुद्र आणि सुवर्ण लोकालोक पर्वतावर,
शतशृङ्गगिरेः पार्श्वे जम्बुद्वीपे च भारते 4.43.
शंभर शिखर असलेल्या पर्वताच्या कडेला, जंबूद्वीपात, भारतात,
रुरोदोच्चैः स्वयं कृत्वा सति साध्वीत्युदीर्य च
त्याने स्वतः मोठ्याने रडत, 'सती! सध्वी!' असे हाक मारली.
तन्नेत्रं च सरो नाम मुनीनां तपसः स्थलम्
ते ठिकाण सरो नावाचं सरोवर झालं, जिथे ऋषी तप करत.
यत्र स्नात्वा पुनर्जन्म नराणां न भवेद्गिरे
जिथे स्नान केल्यावर, पर्वता, माणसांना पुन्हा जन्म घ्यावा लागत नाही.
त्यक्त्वा तां मानवीं मूर्तिं नरा यान्ति हरेः पदम्
ती मानवी देह सोडून, माणसं हरिच्या धामाला पोहोचतात.
पूर्णमब्दं महायोगी विरहातुरमानसः
एक पूर्ण वर्ष, तो महान योगी विरहाने व्याकुळ मनाने राहिला.
बभूव सिद्धपीठानां समूहो वाञ्छितप्रदः
तेथे सिद्धपीठांचा समूह निर्माण झाला, जो सर्व इच्छा पूर्ण करणारा आहे.
अस्थिमालां विनिर्माय चकार कण्ठभूषणम्
त्याने हाडांची माळ तयार केली आणि ती आपल्या गळ्यात घातली.
सति प्राणेश्वरीत्युक्त्वा पुनर्मूर्च्छामवाप सः
त्याने 'सती, प्राणांची मालकीण' असे म्हणून पुन्हा शुद्ध हरपला.
स्वात्मारामः पूर्णकामो निश्चेष्टो विरहज्वरात्
स्वतःमध्ये रमलेला, सर्व इच्छा पूर्ण झालेला, विरहाच्या तापाने तो निश्चेष्ट पडला.
दृष्ट्वा देवाः समाजग्मुर्विस्मिताः शिवसन्निधिम् 4.43.
हे पाहून देव सगळे आश्चर्यचकित होऊन शंकराच्या समोर जमले.
रत्नयानेनाजगाम पद्मार्चितपदाम्बुजः
रत्नांनी मढवलेल्या रथात, ज्याचे चरण कमळ पद्मेने पूजले होते, तो आला.
ईषद्धास्यप्रसन्नास्यो वनमालाविभूषितः
त्याच्या मुखावर हलकासा हसू आणि वनफुलांची माळ शोभत होती.
समूषुरीशसदसि लक्ष्मीकान्त प्रणम्य ते रुदन्तं बोधयामास ज्ञानीशो ज्ञानिनां गुरुम्
ईश्वरांच्या सभेत लक्ष्मीचा प्रियकर तुझ्या पाया पडला आणि रडणाऱ्या ज्ञानेश्वर, ज्ञानींच्या गुरूला समजावू लागला.
श्रीभगवानुवाच
श्रीभगवान म्हणाले:
हितमध्यात्मसारं च दुःखशोकनिकृन्तनम्
मी तुला हितकारक, आत्म्याचा सार, दुःख आणि शोक दूर करणारे सांगतो.
तथापि बोधयामि त्वां सर्वज्ञं वेधसो विधिम्
तरीही, सर्वज्ञा, विश्वनिर्माता, मी तुला समजावतो.
व्यवहारोऽस्ति लोकेषु सर्वः सर्वपरस्परम् .
सर्व जगांत सर्वांचे परस्पर व्यवहार असतात.
विष्णुमाया बलवती गुणयुक्तं प्रबाधते
विष्णूची माया फार बलवान आहे; गुणांनी युक्त होऊन ती सर्वांना व्यापते.
तत्रातीते कुतस्तानि सुदिने च समागते
गेल्या गोष्टी कुठे आहेत, आणि शुभ दिवस आला की काय होते?
सर्वाण्येतानि गण्यन्ते स्वप्नानीव विपश्चितः 4.43.
ज्ञानी लोक या सर्व गोष्टी स्वप्नासारख्या मानतात.
चेतनां कुरु भद्रं ते सतीं प्राप्स्यसि निश्चितम्
आपली चेतना जागी कर; नक्कीच तुला सती पुन्हा मिळेल.
तेजः सूर्यं महीं गन्धो तथा त्वां च सती शिव
सूर्याचे तेज, पृथ्वी, सुगंध आणि तू, सती, हे सर्व शंकरा.
नेत्राण्युन्मीलनं कृत्वा त्रिनेत्रः श्रूयतामिति कस्त्वं तेजःस्वरूपोऽसि क इमे तव सन्निधौ
डोळे उघडून त्रिनेत्र म्हणाला, 'ऐका: तू कोण आहेस, ज्याचे स्वरूप तेज आहे? आणि हे तुझ्या सोबत कोण आहेत?'
किन्नाम भवतश्चैषां कानि नामानि का सती
तुमचे आणि यांचे नावे काय आहेत? सती कोण आहे?