आगमिष्यति देवो यो नारायणसहायवान् 4.41.
जो देव नारायणासोबत आहे, तो लवकरच येईल.
योगींद्राणां वरेण्यं तं ज्ञानिनां च गुरोर्गुरुम्
तो योग्यांमध्ये श्रेष्ठ आहे, ज्ञानींचा गुरु आणि सर्व गुरूंचा गुरु आहे.
वरं ददौ शिवायै स शिवश्च तपसः स्थले
शिवाने तपाच्या स्थळी शिवेला तिच्या इच्छेचा वर दिला.
ब्रह्मादिस्तंबपर्यतं सर्वं नश्वरमस्थिरम्
ब्रह्मादि पासून गवताच्या पात्यापर्यंत सर्व काही नाशवंत आणि अस्थिर आहे.
एको महेंद्रः शैलानां पक्षांश्चिच्छेद लीलया
शैलांचा एक मोठा अधिपती सहजपणे त्यांची पंखे छाटून टाकतो.
के वा शैलेषु योद्धारः सुरैः सह हिमालय
हिमालय, देवांबरोबर लढू शकेल असा शैलांमध्ये कोण योद्धा आहे?
एकार्थे यदि शैलेन्द्र सर्वसंपद्विनश्यति
शैलराजा, एखाद्या एकाच कारणासाठी सर्व संपत्ती नष्ट झाली, तरी—
शरणागतरक्षार्थं प्राणांश्च दातुमर्हति
शरण आलेल्यांचे रक्षण करण्यासाठी आपले प्राणही द्यायला हवे.
दत्त्वा विप्राय स्वसुतामनरण्यो नृपेश्वर
राजा अनरण्याने आपल्या कन्येला ब्राह्मणाला दिले.
तमाशु बोधयामासुर्नीतिशास्त्रविदो जनाः
नंतर नीतीशास्त्र जाणणाऱ्या लोकांनी त्याला लगेच समजावले.
त्वमेव शैलराजेंद्र सुतां दत्त्वा शिवाय च 4.41.
शैलराजा, तूच स्वतः आपल्या कन्येला शिवाला दिल्यावर—
वसिष्ठस्य वचः श्रुत्वा प्रहस्य पर्वतेश्वरः
वसिष्ठांचे शब्द ऐकून पर्वतराजाने हसून उत्तर दिले.
हिमालय उवाच सुतां दत्त्वा स च कथमरक्षत्सर्वसंपदम्
हिमालय म्हणाला: कन्या दिल्यावर त्याने आपली सर्व संपत्ती कशी राखली?
वसिष्ठ उवाच चिंरजीवी धर्मशीलो वैष्णवो विजितेंद्रियः
वसिष्ठ म्हणाले: तो दीर्घायुषी, धर्मनिष्ठ, विष्णुभक्त आणि इंद्रियांवर विजय मिळवणारा होता.
स्वायंभुवो मनुः पूर्वं ब्रह्मपुत्रोऽतिधार्मिकः
पूर्वी ब्रह्मपुत्र स्वायंभुव मनू अतिशय धर्मपरायण होता.
ततो जगाम वैकुण्ठं सहितः शतरूपया
नंतर तो शतरूपेसह वैकुंठात गेला.
एकादशो मनुश्रेष्ठो धर्मसावर्णिरुच्यते 4.41.
एकादश मनुंचे श्रेष्ठ नाव धर्मसावर्णी असे आहे.
अपुत्रको नृपश्रेष्ठस्तपसे पुष्करं गतः ।। 4.41.
राजांचा सर्वांत श्रेष्ठ राजा, ज्याला पुत्र नव्हता, त्याने तपासाठी पुष्कर येथे गेला.
ततः सुभग्नचित्तः सञ्चिन्तयन्दारसंग्रहम्
तेव्हा त्याचे मन फारच अस्वस्थ झाले आणि त्याने पत्नी मिळवण्याचा विचार केला.
ददर्श पद्मां युवती पद्मामिव मनोरमाम् 4.41.
त्याने एक तरुणी पाहिली, जी कमळासारखी सुंदर आणि मनमोहक होती.
महिषीं च नृपसुतान्कन्यकानीतिमुत्तमाम्
राणी, राजाचे पुत्र आणि राजकन्या, हे सर्व उत्तम वागणुकीचे होते.
सुतां दत्त्वा च मुनये रक्षस्व सर्वसंपदम् 4.41.
आपली कन्या त्या ऋषीला दिल्यावर त्याने सांगितले, 'सर्व संपत्तीचे रक्षण कर.'
राजा सर्वान्परित्यज्य जगाम तपसे शुचा
राजाने सर्व काही सोडून दिले आणि दुःखात तपासाठी निघून गेला.
गोलोकनाथं संसेव्य गोलोकं च जगाम ह पुत्रवत्पालयामास प्रजाः सर्वा महीतले
त्याने गोलोकनाथाची सेवा केली आणि मग तो गोलोकात गेला. पृथ्वीवरील सर्व प्रजेला त्याने स्वतःच्या मुलांसारखे जपले.
वसिष्ठ उवाच कर्मणा मनसा वाचा लक्ष्मीर्नारायणं यथा
वसिष्ठ म्हणाले: लक्ष्मीने आपल्या कृतीने, मनाने आणि वाणीने नारायणाची सेवा केली.
एकदा स्वर्णदीं स्नातुं गच्छंतीं सस्मितां सतीम्
एकदा, ती सद्गुणी आणि हसतमुख लक्ष्मी सुवर्णनदीत स्नानासाठी गेली.
चारुरत्नरथस्थश्च रत्नालंकारभूषितः
तो सुंदर रत्नांनी सजवलेल्या रथात बसला होता.
दृष्ट्वा तां सुन्दरीं रम्यामुवाच मायया विभुः
ती सुंदर आणि रम्य स्त्री पाहून प्रभूने मायेमुळे तिला संबोधले.
धर्म उवाच अतीव यौवनस्थे च कामिनि स्थिरयौवने
धर्म म्हणाले: तू तरुण वयात आहेस आणि तुझे तारुण्य स्थिर आहे.
जरातुरस्य वृद्धस्य समीपे त्वं न राजसे
एक वृद्ध, अशक्त माणसाजवळ तू शोभत नाहीस.