वटमूलाद्गते रुद्रे पार्वती तपसे ययौ
वटवृक्षाच्या मुळांखालून रुद्र निघून गेल्यावर, पार्वती तप करण्यासाठी निघाली.
गत्वा सा स्वर्णदीतीरं स्नात्वा त्रिषवणं मुदा
ती सुवर्णनदीच्या काठी गेली, आनंदाने दिवसातून तीन वेळा स्नान करू लागली.
वर्षमेकं च संपूर्णमनाहारा स्वभक्तितः
एक पूर्ण वर्ष तिने अन्न न घेता, फक्त आपल्या भक्तीत मग्न राहून उपवास केला.
ग्रीष्मे च परितो वह्निं प्रज्वलन्तं दिवानिशम् कृत्वा प्रतस्थौ तन्मध्ये संततं जपती मनुम्
उन्हाळ्यात तिने चहुबाजूंनी जळणाऱ्या अग्नीचे वळचण करून, दिवसरात्र त्या मध्ये उभी राहून, अखंडपणे आपला मंत्र जपत राहिली.
शश्वत्स्मशाने वर्षासु कृत्वा योगासनं शिवा
पावसाळ्यात, शिवा नेहमी स्मशानातच योगासन धरून बसायची.
शीते जलान्तरे शश्वत्प्रतस्थौ भक्तिपूर्वकम्
हिवाळ्यात, ती नेहमी भक्तिभावाने पाण्यात उभी राहत असे.
एवं कृत्वा परं वर्षमप्राप्य शंकरं सती
अशा प्रकारे आणखी एक वर्ष कठोर तप करूनही, सतींना शंकर मिळाले नाहीत.
तामग्निकुण्डं विशतीं तपसाऽतिकृशां सतीम्
तपामुळे खूप कृश झालेली सती, अग्निकुंडात प्रवेश करू लागली.
अतीव वामनो बालो विप्ररूपी स्वतेजसा 4.40.
तेव्हा एक फारच लहानसा, तेजस्वी ब्राह्मणवेषातील मुलगा तिथे प्रकट झाला.
शुक्लयज्ञोपवीती च शुक्लवासाश्च सस्मितः
त्याने पांढरे यज्ञोपवीत आणि पांढरे वस्त्र घातले होते, आणि चेहऱ्यावर मंद हास्य होते.
निर्जने बालकं दृष्ट्वा स्निग्धा सापि जगाद ह
त्या एकाकी ठिकाणी तो मुलगा दिसल्यावर, सतीने प्रेमाने त्याच्याशी बोलायला सुरुवात केली.
को भवानिति पप्रच्छ तं शिशुं पुरतः स्थितम्
समोर उभ्या असलेल्या त्या मुलाला तिने विचारले, 'तू कोण आहेस?'
श्रुत्वा शैलसुता प्रश्नं प्रहस्य परमेश्वरः
शैलपुत्रीचा हा प्रश्न ऐकून, परमेश्वर हसले.
शंकर उवाच का त्वं कान्ताऽतिकान्तारे तपश्चरसि सुन्दरि
शंकर म्हणाले — 'सुंदरी, या घनदाट अरण्यात तू कोण आहेस, आणि कोणासाठी हे कठोर तप करत आहेस?'
वद कस्य कुले जाता कस्य कन्या च काऽभिधा
'माझ्या घराण्याचं नाव काय? तू कुणाची मुलगी आहेस? तुझे नाव काय? हे सांग.'
अहो वा तपसां राशिः स्वयं मूर्तिमती सती
वा! किती मोठं तप! साक्षात सतीच माझ्यासमोर उभी आहे.
स्वयं तेजःस्वरूपा वा मूलप्रकृतिरीश्वरी
तू स्वतः तेजाचा मूर्तरूप आहेस का, की मूळ प्रकृती, सर्वांची अधिष्ठात्री देवी आहेस का?
किं वा त्रिलोके लक्ष्मीस्त्वं संपद्रूपा सनातनी
की तू त्रैलोक्यात लक्ष्मी आहेस, सनातन समृद्धीचे मूर्तिमंत रूप आहेस का?
किं वाम्बिका त्वं देवानां स्वयं मूर्तिमती सती 4.40.
की तू अंबिका आहेस, देवतांची प्रत्यक्ष मूर्ती, आणि सती म्हणून अस्तित्वात आहेस का?
रागाधिष्ठातृदेवी वा स्वयं साक्षात्सरस्वती
की तू रागाची अधिष्ठात्री देवी आहेस, की प्रत्यक्ष सरस्वती आहेस का?
एतासु मध्ये का वा त्वं नाहं तर्कितुमीश्वरः
यापैकी तू नेमकी कोण आहेस, हे मला समजत नाही, हे देवी.
सति त्वयि प्रसन्नायां प्रसन्नः परमेश्वरः
जेव्हा तू प्रसन्न होतेस, तेव्हा परमेश्वरही प्रसन्न होतो.
तुष्टे नारायणे देवे शश्वत्तुष्टं जगत्त्रयम्
जेव्हा नारायण देव समाधानी असतो, तेव्हा तीनही लोक नेहमीच सुखी राहतात.
शिशोस्तद्वचनं श्रुत्वा प्रहस्य परमेश्वरी
त्या मुलाच्या शब्दांनी परमेश्वरी आनंदाने हसली.
पार्वत्युवाच जन्म मे भारते वर्षे साम्प्रतं शैलकन्यका
पार्वती म्हणाली : माझा जन्म आता भारत देशात, शैलराजाची कन्या म्हणून झाला आहे.
पूर्वं जन्म दक्षगेहे सती शंकरकामिनी
पूर्वजन्मी मी दक्षाच्या घरी सती म्हणून, शंकराची इच्छा बाळगणारी होते.
अत्र जन्मनि पुण्येन सम्प्राप्ते शंकरे द्विज
या जन्मात पुण्यामुळे मला शंकर प्राप्त झाला, हे द्विजा.
प्रयाते शंकरे तापाद्व्रीडयाऽहं पितुर्गृहात्
शंकर निघून गेल्यावर, दुःख आणि लाजेमुळे मी वडिलांच्या घरातून निघून गेले.
तपः कृत्वा कठोरं च सुचिरं प्राणवल्लभम् 4.40.
माझ्या प्रियकरासाठी मी कठोर आणि दीर्घ काळ तप केला.
गच्छ त्वं प्रविशाम्यग्नौ प्रलयाग्निशिखोपमे
त्याने सांगितले, 'जा, मी प्रलयाच्या अग्निसारख्या ज्वालांत प्रवेश करतो.'