शान्तं त्रैलोक्यकान्तं च प्रसन्नवदनेक्षणम्
शांत, त्रैलोक्याला प्रिय, आणि प्रसन्न हास्याने पाहणारे होते.
चिक्षेपास्त्रं दुर्निवार्यममोघं शंकरे मुदा
आनंदाने त्याने शंकरावर थांबवता न येणारे, अचूक अस्त्र सोडले.
आकाश इव निर्लिप्ते निर्लिप्ते परमात्मनि
आकाशासारखा स्पर्शरहित, आणि परमात्म्यासारखा अलिप्त.
चकम्पे पुरतः स्थित्वा दृष्ट्वा मृत्युंजयं विभुम्
समोर उभा राहून, मृत्यूंवर विजय मिळवणाऱ्या प्रभूला पाहून तो थरथरला.
चक्रुः स्तुतिं च स्तोत्रेण शंकरं त्रिदशेश्वरम् ।।4.39.५०. स्तुतिं कुर्वत्सु देवेषु स वह्निः शंभुसंभवः
सर्व देवांनी स्तोत्रांनी शंकराची स्तुती केली. देव स्तुती करत असताना, शंभूपासून उत्पन्न झालेली ती ज्वाळा,
जज्वालोर्ध्वशिखो दीप्तः प्रलयाग्निशिखोपमः भ्रामंभ्रामं च परितः पपात मदनोपरि
ती प्रलयाग्नीच्या ज्वाळेसारखी तेजस्वी होऊन वर उडाली, सर्वत्र फिरली आणि कामदेवावर पडली.
बभूव भस्मसात्कामः क्षणेन हरकोपतः
हराच्या रागामुळे क्षणातच कामदेव राख झाला.
विललाप बहुतरं हरस्य पुरतो रतिः
रतीने हरासमोर फार रडले.
रतिमूचुः सुराः सर्वे रुरुदुश्च मुहुर्मुहुः
सर्व देवांनी रतीचे सांत्वन केले आणि पुन्हा पुन्हा रडले.
वयं तं जीवयिष्यामो लभिष्यसि प्रियं पुनः
आम्ही त्याला पुन्हा जिवंत करू; तुला तुझा प्रिय पुन्हा मिळेल.
दृष्ट्वा रतेर्विलापं च मूर्च्छां संप्राप पार्वती
रतीचं दुःख पाहून पार्वती बेशुद्ध पडली.
रुदन्तीं पार्वतीं त्यक्त्वा स्वस्थानं प्रययौ शिवः
रडणारी पार्वती मागे ठेवून शिव आपल्या स्थानावर गेला.
रूपयौवनयोर्गर्वं तत्याज शैलकन्यका
शैलराजकन्येने आपल्या सौंदर्याचा आणि तारुण्याचा अभिमान सोडला.
सुराश्च रतिमाश्वास्य सर्वे जग्मुः स्वमन्दिरम् 4.39.
देवतांनी रतीला धीर देऊन आपापल्या घरी परत गेले.
स्तुत्वा रुदित्वा शोकेन भयेन कामकामिनी
स्तुती करून, रडून, दुःख आणि भीतीने व्याकुळ झालेली ती कामिनी—
न जगाम पितुर्गेहं पार्वती सा तु लज्जया
पार्वती लाजेने वडिलांच्या घरी गेली नाही.
प्रजग्मुः सहचारिण्यस्तत्पश्चाच्छोकविह्वलाः
तिच्या सख्या दुःखाने व्याकुळ होऊन नंतर निघून गेल्या.
सुचिरं च तपस्तप्त्वा सा संप्राप त्रिलोचनम्
खूप काळ कठोर तप करून तिने त्रिनयनाला प्राप्त केलं.
इत्येवं कथितं सर्वं पार्वतीदर्पमोक्षणम्
अशी ही पार्वतीच्या अभिमानातून मुक्त होण्याची सर्व कथा सांगितली.
श्रीराधिकोवाच सुन्दरं श्रुतिपीयूषं निगूढं ज्ञानकारणम्
श्रीराधिकेने म्हटलं: हे सुंदर, वेदांप्रमाणे मधुर, गूढ आणि ज्ञान देणारं आहे.
न विशेषं समासं च श्रुतं न व्यासमीप्सितम्
मला त्यातील भेद, सारांश किंवा व्यासाचा हेतू ऐकायला मिळाला नाही.
किं किं तपः कठोरं च चकार पार्वती स्वयम्
पार्वतीने स्वतः कोणती कठोर तपश्चर्या केली?
रतिः केन प्रकारेण जीवयामास मन्मथम्
रतीने कोणत्या प्रकारे मनमथाला पुन्हा जिवंत केलं?
तयो रहसि संभोगं पापिनां पापमोचनम्
त्यांचा गुप्त संग पापींच्या पापांचा नाश करणारा आहे.
दम्पतीविरहोक्तिश्च कर्णज्वाला च योषितः
पती-पत्नीच्या विरहातील शब्द, आणि स्त्रियांच्या कानात उठणारी जळजळ—
अग्निज्वाला विषज्वाला क्षमा सोढुं च योषितः
अग्नीची ज्वाळा, विषाची जळजळ—हे सगळं स्त्रिया कसं सहन करतात?
राधिकावचनं श्रुत्वा विस्मितश्चकिताननः
राधिकेचं बोलणं ऐकून तो आश्चर्यचकित झाला, त्याच्या चेहऱ्यावर विस्मय उमटला.
दम्पतीविरहोक्तिं च यां राधा श्रोतुमक्षमा
पती-पत्नीच्या विरहातील जी वचने राधेला ऐकवत नव्हती.
इत्येवं मानसे कृत्वा मायेशो माययाऽन्वितः 4.40.
अशा प्रकारे मनाशी ठरवून, मायेश्वर श्रीकृष्ण आपल्या मायेबरोबर पुढे गेले.
श्रीकृष्ण उवाच प्राणाधिदेवि प्राणेशि प्राणाधारे मनोहरे
श्रीकृष्ण म्हणाले — प्राणांची अधिष्ठात्री देवी, प्राणांची स्वामिनी, प्राणधारक, मन मोहून टाकणारी देवी,