शौनक उवाच जातः केन प्रकारेण तद्भवान्वक्तुमर्हति
शौनक म्हणाले: तो कशा प्रकारे जन्मला, ते आपण आम्हाला सांगावे.
सौतिरुवाच कलावती तस्य पत्नी वन्ध्या चापि पतिव्रता
सूती म्हणाले: कलावती ही त्याची पत्नी होती, ती मुलाबाळांना वंचित होती, पण पतीपरायण होती.
स्वामिदोषेण सा वन्ध्या काले च भर्तुराज्ञया
पतीच्या दोषामुळे ती वंध्या होती; आणि नंतर, पतीच्या आज्ञेने—
ध्यायमानं च श्रीकृष्णं ज्वलन्तं ब्रह्मतेजसा
ती श्रीकृष्णाचे ध्यान करू लागली, जो ब्रह्मतेजाने तेजस्वी होता.
ग्रीष्ममध्याह्नमार्तण्डप्रभातुल्येन तेजसा
उन्हाळ्याच्या मध्यान्हाच्या सूर्याइतकी तेजस्वी कांती तिच्या अंगात होती.
ध्यानान्ते च मुनिश्रेष्ठः परः कृष्णपरायणः
ध्यान संपल्यावर, कृष्णभक्तीत पूर्णपणे रंगलेल्या श्रेष्ठ ऋषीने
चारुचम्पकवर्णाभां शरत्पङ्कजलोचनाम्
चमेलीच्या फुलासारखी सुंदर कांती आणि शरद ऋतूतील कमळासारखी डोळे असलेली स्त्री पाहिली,
बृहन्नितम्बभारार्त्तां पीनश्रोणिपयोधराम्
जिच्या रुंद कंबरेचा भार तिला जाणवत होता, तिच्या नितंब आणि स्तन भरदार होते,
मोहितां मुनिरूपेण कामबाणप्रपीडिताम्
ती ऋषीच्या रूपात मोहून गेली होती, वासनेच्या बाणांनी व्याकुळ झाली होती,
सिन्दूरबिन्दुभूषाढ्यां सुचारुकज्जलोज्ज्वलाम् 1.20.
तिच्या कपाळावर कुंकवाचा ठिपका होता आणि डोळ्यांत सुंदर काळा काजळ लावलेला चमकत होता.
मुनिः पप्रच्छ दृष्ट्वा तां का त्वं कामिनि निर्जने
त्या ऋषीने तिला पाहून विचारले, 'हे कामिनी, या एकाकी ठिकाणी तू कोण आहेस?'
मुनेश्च वचनं श्रुत्वा कम्पिता च कलावती
ऋषींचे शब्द ऐकून कलावती थरथर कापू लागली,
कलावत्युवाच पुत्रार्थिनी चागताऽहं त्वन्मूलं भर्तुराज्ञया
कलावती म्हणाली, 'माझ्या पतीच्या आज्ञेने, पुत्रप्राप्तीसाठी मी तुझ्या पायाशी आले आहे.'
वीर्य्याधानं कुरु मयि स्त्री नोपेक्ष्या ह्युपस्थिता
'माझ्यात बीजदान कर, कारण जी स्त्री आली आहे तिला दुर्लक्ष करू नये.'
वृषलीवचनं श्रुत्वा चुकोप मुनिसत्तमः
त्या नीच जातीच्या स्त्रीचे बोल ऐकून श्रेष्ठ ऋषी रागावला.
काश्यप उवाच तं सा त्यजति मूढं च वेदवाद इति ध्रुवम्
कश्यप म्हणाले, 'ती त्याला सोडते आणि तो मूढ होतो; हेच वेदांचे शिकवण आहे.'
न त्वं द्रुमिलभोगार्हा पुनरेव भविष्यसि
'तुला पुन्हा कधीच द्रुमिलाचा सुख उपभोगता येणार नाही.'
यः शूद्रपत्नीं गृह्णाति ब्राह्मणो ज्ञानदुर्बलः
'जो ब्राह्मण अज्ञानामुळे शूद्र पत्नी घेतो,'
पितृश्राद्धे च यज्ञे च शिलास्पर्शे सुरार्चने
'पितृश्राद्ध, यज्ञ, दगडाला स्पर्श, किंवा देवपूजेत,'
कुम्भीपाकं स्वयं याति पातयित्वा च पूरुषान् 1.20.
'तो स्वतः कुंभिपाक नरकात जातो आणि इतरांनाही तिथे पाडतो.'
तत्तर्पणं मूत्रमेव पिण्डं सद्यः पुरीषकम्
'ते तर्पण मूत्र होते आणि पिंड लगेचच मल बनते,'
तदिष्टदेवो गृह्णाति न नैवेद्यं न तज्जलम्
'इष्टदेव ते स्वीकारतो, पण नैवेद्य किंवा ते पाणी घेत नाही.'
कुम्भीपाके पच्यते स शक्रान्तं यावदेव हि
तो मनुष्य कुंभिपाक नरकात इतका काळ शिजत राहतो, जितका काळ इंद्राचं राज्य असतं.
पत्रोच्छिष्टं च यो भुङ्क्ते शूद्राणां ब्राह्मणाधमः
जो ब्राह्मण आपल्या पत्नीने उरलेलं अन्न खातो, तो खालच्या दर्जाचा ब्राह्मण समजला जातो, शूद्रासारखा.
शूद्रो वा यदि गृह्णाति ब्राह्मणीं ज्ञानदुर्बलः
जर एखादा शूद्र, ज्याचं ज्ञान कमी आहे, ब्राह्मण स्त्रीला स्वीकारतो,
अष्टादशेन्द्रावच्छिन्नं कालं च कालसूत्रके
तर त्याला अठरा इंद्रांच्या काळापर्यंत काळसूत्र नरकात ठेवण्यात येतं.
ततश्चण्डालयोनौ च लब्ध्वा जन्म च ब्राह्मणी
आणि नंतर ती ब्राह्मण स्त्री चांडाळांच्या कुळात जन्म घेते.
इत्युक्त्वा च मुनिश्रेष्ठो विरराम च शौनक
असं सांगून श्रेष्ठ ऋषी शौनक गप्प बसला.
एतस्मिन्नन्तरे तेन पथा याति च मेनका
इतक्यात त्या वाटेने मेनका पुढे चालत गेली.
ऋतुस्नाता च वृषली पीत्वा तत्र क्षणं मुदा 1.20.
ऋतुस्नान केलेली वृषळी तिथे आनंदाने क्षणभर पाणी प्याली.