नारायण उवाच ख्यातं गौरीव्रतं नाम मार्गे मासि कृतं स्त्रिया
नारायण म्हणाले: माघ महिन्यात स्त्रीने केलेले गौरव्रत प्रसिद्ध आहे.
पुंसां च धर्मकामार्थमोक्षदं कृष्णभक्तिदम्
पुरुषांसाठीही हे व्रत धर्म, काम, अर्थ, मोक्ष आणि कृष्णभक्ती देते.
कामदं कामुकानां च फलं कान्तनिमित्तकम्
इच्छुकांना हे व्रत इच्छित फळ देते आणि प्रिय व्यक्तीसाठी त्याचा परिणाम मिळतो.
प्रातश्च मार्गसंक्रान्त्यां भक्त्या गत्वा सरित्तटम्
प्रातःकाळी, मार्गसंक्रांतीच्या वेळी, भक्तीभावाने नदीच्या काठी जावे.
देवषट्कं च संपूज्य कृत्वा चावाहनं घटे
सहा देवतांची पूजा करून, कलशात आवाहन करावे.
दुर्गां पंचोपचारैश्च संपूज्य व्रतमारभेत् चन्दनागुरुकस्तूरीकुङ्कुमैश्च सुसंस्कृताम्
दुर्गेची पाच उपचारांनी पूजा करावी आणि व्रत सुरू करावे. तिला चंदन, अगर, कस्तुरी, आणि केशर यांनी सुंदर सजवावे.
निर्माय बालुकानां च दुर्गां दशभुजां पराम्
वाळूतून दहा हातांची श्रेष्ठ दुर्गा घडवावी.
तां ध्यात्वाऽऽवाहयेद्देवीं ततो भूत्वा पुटाञ्जलिः
तिचे ध्यान करून, देवीचे आवाहन करावे आणि मग दोन्ही हात जोडून एकाग्र व्हावे.
हे गौरि शंकरार्धाङ्गि यथा त्वं शंकरप्रिया 4.27.
हे गौरी, शंकराच्या अर्धांगिनी, जशी तू शंकराला प्रिय आहेस—
इमं मन्त्रं पठित्वा तु ध्यायेद्देवीं जगत्प्रसूम्
हा मंत्र म्हणून, जगदजननी देवीचे ध्यान करावे.
शृणु नारद वक्ष्यामि मुनीन्द्राणां च दुर्लभम्
ऐक नारद, मी तुला ते सांगतो जे मोठ्या मोठ्या मुनींनाही दुर्लभ आहे.
शिवां शिवप्रियां शैवां शिववक्षःस्थलस्थिताम्
शिवा, शिवाची प्रिय, शिवभक्त, आणि शिवाच्या छातीवर वास करणारी आहे.
नवयौवनसंपन्नां रत्नाभरणभूषिताम् ।। रत्नकङ्कणकेयूररत्ननूपुरभूषिताम्।ा
ती नवतरुण होती, तिच्या अंगावर सुंदर रत्नांची दागिने झळकत होती. तिच्या हातात रत्नांचे कंकण, बांधावर केयूर आणि पायात रत्नमाळ घातली होती.
रत्नकुण्डलयुग्मेन गण्डस्थलविराजिताम्
तिच्या गालांवर रत्नांच्या कुंडलांची जोडी शोभून दिसत होती.
सिन्दूरतिलकं चारुकस्तूरीबिन्दुना सह
तिच्या कपाळावर सुंदर कुंकवाचा टिळा आणि सुगंधी कस्तुरीचा ठिपका होता.
मणीन्द्रसारसंसक्तरत्नमालासमुज्ज्वलाम्
तिच्या गळ्यात उत्तम रत्नांची माळ आणि बहुमूल्य मण्यांची माळ झळकत होती.
सुपीनकठिनश्रोणीं बिभ्रतीं च स्तनानताम्
तिच्या कंबरेवर सुडौल, घट्ट नितंब आणि उन्नत स्तन होते.
ब्रह्मादिभिः स्तूयमानां सूर्यकोटिसमप्रभाम्
ब्रह्मादिक देवांनी तिची स्तुती केली, तिचा तेज सूर्याच्या कोटीप्रमाणे उजळ होता.
मुक्तापङ्क्तिविनिन्द्यैकदन्तराजिविराजिताम् ।। 4.27.
ती एकदंत गजराजाने अलंकृत होती, ज्याच्या सोंडेवरील मुक्तांची माळ सर्वांनाच लाजवणारी होती.
ध्यात्वैवं मस्तके पुष्पं विन्यस्य च व्रती मुदा
अशी ध्यान करून, व्रतीने आनंदाने तिच्या डोक्यावर फुल ठेवले.
दत्त्वा षोडशोपचारान्प्रहृष्टं तत्र नित्यशः
त्याने तेथे रोज आनंदाने सोळा उपचारांनी पूजा केली.
पूर्वोक्तेनैव स्तोत्रेण स्तुत्वा च प्रणमेत्तदा
पूर्वी सांगितलेल्या स्तोत्राने तिची स्तुती करून, त्याने नमस्कार केला.
नारद उवाच अधुना श्रोतुमिच्छामि गौरीव्रतकथां शुभाम्
नारद म्हणाले: आता मला गौरीव्रताची पवित्र कथा ऐकायची आहे.
व्रतं केन कृतं पूर्वं भूमौ केन प्रकाशितम्
हे व्रत पूर्वी कोणी केले आणि पृथ्वीवर कोणी प्रकट केले?
श्रीनारायण उवाच तया कृतं व्रतमिदं महातीर्थे च पुष्करे
श्रीनारायण म्हणाले: हे व्रत तिने महातीर्थ पुष्कर येथे केले होते.
समाप्तिदिवसे साक्षाद्बभूव जगदम्बिका
व्रत पूर्ण झाल्यावर, साक्षात जगदंबा प्रकट झाली.
शातकुम्भविनिर्माणरथस्था परमेश्वरी
परमेश्वरी शुद्ध सोन्याच्या रथात उभी होती.
पार्वत्युवाच तव व्रतेन तुष्टाऽहं तुभ्यं दास्यामि वाञ्छितम्
पार्वती म्हणाली: तुझ्या व्रतामुळे मी तृप्त झाले आहे; तुला हवे ते वर मी देईन.
पार्वतीवचनं श्रुत्वा दृष्ट्वा तां हृष्टमानसाम् 4.27.
पार्वतीचे बोल ऐकून आणि तिला पाहून ती आनंदित झाली.
वेदवत्युवाच वरेऽन्यस्मिन्स्पृहा नास्ति दृढां भक्तिं च तत्पदे
वेदवती म्हणाली: मला दुसऱ्या कोणत्याही वराची इच्छा नाही; मला केवळ तिच्या चरणी दृढ भक्ती हवी आहे.