का कस्य पत्नी कः कान्तः कस्या वा भुवनत्रये
कोण कुणाची पत्नी? तिन्ही लोकांत कोण कुणाचा प्रिय आहे?
मिथ्या पत्नी तवेयं च क्षणात्तेन गताधुना 4.24.
ही जी तू पत्नी म्हणतोस, ती फक्त भास आहे; क्षणातच ती तुझ्यापासून दूर गेली.
एकानंशा च भगिनी वसुदेवसुता हरेः
ती एक अंशरूप, वसुदेवाची मुलगी आणि हरिची बहीण आहे.
कल्पे कल्पे सुन्दरी सा तव पत्नी भविष्यति
प्रत्येक युगात ती सुंदर स्त्री तुझी पत्नी होईल.
कन्दली कदलीजातिर्भविष्यति महीतले
पृथ्वीवर ती कदली, म्हणजे केळीच्या जातीची, जन्म घेईल.
कल्पान्तरे शान्तरूपा तव पत्नी भविष्य ति
दुसऱ्या युगात शांत रूप घेऊन ती तुझी पत्नी होईल.
इत्येवमुक्त्वा शीघ्रं च विप्ररूपी जनार्दनः
असं म्हणून, जनार्दन ब्राह्मणाचं रूप घेऊन लगेच निघून गेला.
मुनिः सर्वभ्रमं त्यक्त्वा तपस्यायां मनो दधे
त्या ऋषीने सर्व संभ्रम सोडून तपश्चर्येत मन लावलं.
दैत्यस्तालवनं गत्वा बभूव गर्दभाकृतिः
तो दैत्य तालवनात गेला आणि गाढवाचं रूप घेतलं.
दैत्येन्द्रो विष्णुचक्रेण प्राणांस्त्यक्त्वा सुवाञ्छितम्
दैत्यांचा राजा विष्णूच्या चक्राने घायाळ होऊन, आपल्या इच्छेप्रमाणे प्राण सोडून गेला.
काले तिलोत्तमा भूत्वा जगाम स्वालयं पुनः
काळानुसार, ती तिलोत्तमा होऊन पुन्हा आपल्या घरी परत गेली.
इत्येवं कथितं श्रुत्वा श्रीकृष्णाख्यानमुत्तमम् 4.24.
असं हे श्रीकृष्णाचं उत्तम चरित्र ऐकलं.
विशेषतस्तव मुखे ह्यतीव सुमनोहरम्
विशेष म्हणजे, तुझं मुख फारच मनोहारी आहे.
मृतायां मुनिकन्यायां शापाद्दुर्वाससो मुनेः
त्या ऋषीच्या कन्येचं मरण हे दुर्वास ऋषींच्या शापामुळे झालं.
पपात धौतमूर्ध्वाच्च धार्यमाणं च वायुना
वारा वर उचललेलं, स्वच्छ झालेलं ते वस्त्र खाली पडलं.
पृथिव्यां पतिते वस्त्रे तपस्त्यक्त्वा मुनीश्वरः
ते वस्त्र जमिनीवर पडल्यावर, त्या मोठ्या ऋषीनं आपली तपश्चर्या सोडली.
जगाम शोकाविष्टोऽपि तूर्णं जामातुराश्रमम्
दुःखानं भरूनही, तो पटकन आपल्या जावयाच्या आश्रमाकडे गेला.
गत्वाऽऽलयसमीपं च विप्रः कातरमानसः
तो ब्राह्मण घराजवळ पोहोचला, तेव्हा त्याचं मन घाबरून गेलं.
श्वशरस्य स्वरं ज्ञात्वा दुर्वासा भयविह्वलः
श्वशुराचा आवाज ओळखून, दुर्वासांना भीतीनं घेरलं.
प्रणम्य श्वशुरं शोकाद्विललाप भृशं पुनः
त्यांनी श्वशुरांना वंदन केलं आणि दु:खानं पुन्हा जोरात रडू लागले.
श्रुत्वा वार्तां शुचाऽऽविष्टः पपात धरणीतले
ती बातमी ऐकून, शोकानं भरून तो जमिनीवर कोसळला.
मृतं दृष्ट्वा स दुर्वासा मुने मनसि संकटम् 4.25.
मृत शरीर पाहून, दुर्वास ऋषींच्या मनात मोठं दुःख दाटलं.
संप्राप्य चेतनां शीघ्रमुवाच तं पुरः स्थितम्
शुद्धीवर येताच, त्यानं समोर उभ्या असलेल्या व्यक्तीला बोलावलं.
महाशोकादश्रुपूर्णं रक्तपङ्कजलोचनम्
मोठ्या शोकानं त्याचे डोळे पाण्यानं भरले आणि लालसर झाले होते.
और्व उवाच स्वल्पदोषे बहुतरः कृतो दण्डस्त्वया कथम्
और्व म्हणाले, "अगदी छोट्या चुकीसाठी तू इतकी मोठी शिक्षा दिलीस, हे कसं योग्य?"
त्वज्जन्म शंकरांशेन शिष्यस्तस्य जगद्गुरोः
तुझं जन्म शंकराच्या अंशातून झालं आहे, आणि तू जगाच्या गुरूचा शिष्य आहेस.
अनसूया महासाध्वी कमलांशा तव प्रसूः
अनसूया ही महान सती, कमळाच्या अंशातून जन्मलेली, तुझी आई आहे.
गुणवाञ्जनको यस्य माता गुणवती सती
ज्याची आई सती आणि गुणवान आहे, आणि वडीलही सद्गुणी आहेत.
मम प्राणाधिका कन्या मुदा त्वयि समर्पिता
माझी मुलगी, जी मला प्राणाहूनही प्रिय आहे, मी आनंदानं तुला दिली.
वाग्दुष्टायाश्च दण्डो हि परित्यागः श्रुतौ श्रुतः
शास्त्रात असं ऐकलं आहे की, वाईट बोलणाऱ्या स्त्रीला शिक्षा म्हणजे तिचा त्याग करावा.