त्वामेवं विमुखं कृत्वा यामि चन्द्रान्तिकं यदि
मी तुला सोडून असा तोंड फिरवून चंद्राजवळ गेले, तर—
अवमन्य स्त्रियं मूढो यो याति पुरुषाधमः
जो मूर्ख स्त्रीचा अपमान करून निघून जातो, तो पुरुषांमध्ये सगळ्यात नीच आहे.
तिलोत्तमावचः श्रुत्वा जहास बलिनन्दनः 4.23.
तिलोत्तमाचे बोल ऐकून बळीचा मुलगा हसला.
भावं विज्ञाय भावज्ञः कामशास्त्रविशारदः
तिच्या भावना ओळखून, प्रेमशास्त्रात पारंगत असलेला तो तिचा हेतू समजला.
जगाम च तया सार्धं गन्धमादनगह्ररम्
तो तिच्यासोबत गंधमादनाच्या गुहेत गेला.
संस्थाप्य रत्नदीपांश्च धूपं च सुमनोहरम्
त्याने रत्नांच्या दिव्यांची आणि सुगंधी धुपाची सुंदर मांडणी केली.
नानाप्रकारशृङ्गारं चकार काममोहितः
कामाने मोहित होऊन त्याने अनेक प्रकारचे प्रेमाचे खेळ केले.
विपरीतरतौ तुष्टा बभूव रसिकेश्वरी
त्यांच्या उलट संगामात रसाची राणी तृप्त झाली.
तिलोत्तमा कामभावाद्बलिपुत्रमुवाच ह
तिलोत्तमा, मनात इच्छा जागृत होऊन, बलीच्या पुत्राशी बोलली.
तिलोत्तमोवाच एवंभूतं शुभदिनं कदा मे भविता पुनः
तिलोत्तमा म्हणाली, "असं शुभदिवस पुन्हा केव्हा माझ्या आयुष्यात येईल?"
अयि किं रूपमाश्चर्यं गुणो वा तव दानव
अगं, दानवा, तुझं हे सौंदर्य आणि गुण किती अद्भुत आहेत!
मां विस्मरसि कालेन पुरुषः षट्पदो यथा
तू मला काळानुसार विसरतोस, जसं एखादा पुरुष मधमाशीला विसरतो.
सत्संगमः शुभदिने पुण्यात्पुण्यवतां भवेत् 4.23.
शुभदिवशी सज्जनांची संगत हा पुण्यवानांनाच मिळतो.
पीयूषभोजनात्स्वर्गवासादपि च दुर्लभः
ती संगत अमृतपान किंवा स्वर्गवासापेक्षाही दुर्मिळ असते.
क्षणं तिष्ठ महाराज पुनरालिंगनं कुरु
राजा, एक क्षण थांब, पुन्हा मला मिठीत घे.
इत्येवमुक्त्वा कुलटा कृत्वा वक्षसि सादरम्
असं म्हणत ती स्त्री त्याला आपुलकीने छातीशी धरते.
कुलटालिंगनालापात्सोऽतिकामी बभूव ह
त्या स्त्रीच्या मिठीत आणि बोलण्यामुळे तो फारच कामुक झाला.
पुनश्चकार शृंगारमसुरोऽष्टविधं मुने
मुनिवर, त्या दानवाने पुन्हा आठ प्रकारचे शृंगार केले.
नखदन्तकरैः क्रीडां चकार विविधां पुनः मुनेर्दुर्वाससस्तेन ध्यानभङ्गो बभूव ह
त्याने नखांनी आणि दातांनी वेगवेगळ्या खेळात रमला; त्यामुळे दुर्वास ऋषींचं ध्यान भंग झालं.
अदृष्टस्य तयोस्तत्र वल्मीकाच्छादितस्य च
तिथे, दोघंही इतरांच्या नजरेपासून लपलेले आणि वाळवीच्या घरट्याने झाकलेले होते.
ध्यायतश्चरणांभोजं कृष्णस्य परमात्मनः कामात्मनोर्न हि ज्ञानं कामेन हतचेतसोः
कृष्ण परमात्म्याच्या चरणकमळांचे ध्यान करत असताना, ज्यांच्या मनावर वासना जिंकते, त्यांना ज्ञान राहत नाही.
सहसा चेतनां प्राप्य प्रज्वलन्ब्रह्मतेजसा
अचानक चेतना परत येऊन, ब्रह्मतेजाने उजळून निघाले.
दिवानिशं न जानन्तौ संयुक्तौ काममोहितौ 4.23.
वासनेच्या मोहात दोघेही एकत्र रमले होते, त्यांना दिवस-रात्र कळतच नव्हते.
उवाच तौ विहारान्ते रक्तपङ्कजलोचनः
त्यांच्या क्रीडेच्या शेवटी, कमळासारख्या लाल डोळ्यांनी तो त्यांना बोलला.
दुर्वासा उवाच भक्तप्रधानस्य बलेः पुत्रः पशुसमप्रभः
दुर्वास म्हणाले, "भक्तिप्रधान बलीचा पुत्र पशूसारखा तेजस्वी आहे."
देवो वा मानवो वाऽपि दैत्यगन्धर्वराक्षसाः
तो देव असो, माणूस असो, दैत्य, गंधर्व किंवा राक्षस असो—
ज्ञानलज्जाविहीना च खरजातिर्विशेषतः
ज्ञान आणि लाज ज्यांच्यात नाही, विशेषतः गाढवांच्या जातीमध्ये हे अधिक दिसते.
तिलोत्तमे त्वमुत्तिष्ठ लज्जाहीना च पुंश्चली
पण तु, तिलोत्तमा, उठ — तु लाज नसलेली आणि चंचल वागणारी आहेस.
इत्येवमुक्त्वा स मुनिस्तस्थौ तत्र रुषा ज्वलन्
असं म्हणून तो ऋषी तिथेच रागाने उभा राहिला.
साहसिक उवाच हुताशनस्त्वं सूर्यश्च सृष्टिस्थित्यन्तकारकः
साहसिक म्हणाला — तु अग्नी आहेस, तु सूर्य आहेस, सृष्टी, स्थिती आणि संहार करणारा आहेस.