स्वेच्छामयं गुणातीतं ज्योतीरूपं सनातनम् सर्वेषां दुर्लभां नीतिं नीतिशास्त्रविशारदः
तो आपल्या इच्छेने प्रकटलेला, गुणांच्या पलीकडचा, प्रकाशमय, सनातन, सर्वांना दुर्मिळ अशी नीती असलेला आणि नीतीशास्त्राचा जाणकार होता.
श्रीकृष्ण उवाच
श्रीकृष्ण म्हणाले:
आराध्यः कश्च का पूजा किं फलं पूजने भवेत्
कोणाची पूजा करावी, पूजा कशी असावी आणि त्या पूजेचे फळ काय मिळते?
देवे रुष्टे भवेत्किं वा पूजायाः प्रतिबन्धके 4.21.
देव रागावला तर पूजेत कोणती अडचण येते?
काचिद्ददात्यत्र फलं परत्रेह न काचन
इथे केलेली पूजा या जगात किंवा पुढील जन्मात काही फळ देते का, की नाही?
अवेदविहिता पूजा सर्वहानिकरण्डिका
वेदांनी सांगितलेली पूजा नसली तर ती सर्व प्रकारच्या हानीस कारणीभूत ठरते.
दृष्टो देवस्त्वया कस्मिन्पूजेयं चानुसारिणी
तू कोणता देव पाहिला आहेस आणि ही पूजा कोणासाठी करावी?
साक्षाद्भुङ्क्ते च यो देवः सुप्रशस्तं तदर्चनम्
ज्या पूजेत देव स्वतः प्रत्यक्षपणे अर्पण स्वीकारतो, ती पूजा अत्यंत प्रशंसनीय आहे.
ब्राह्मणे परितुष्टे च संतुष्टाः सर्वदेवताः
ब्राह्मण संतुष्ट झाला की सर्व देवता संतुष्ट होतात.
पूजिता ब्राह्मणा येन पूजिताः सर्वदेवताः
ज्याने ब्राह्मणांची पूजा केली, त्याने सर्व देवतांची पूजा केली असे समजावे.
भस्मीभूतं च नैवेद्यं पूजनं निष्फलं भवेत्
नैवेद्य जळून राख झाले, तर पूजा निष्फळ ठरते.
तुष्टो देवो वरं दत्त्वा प्रयाति च स्वमन्दिरम्
देवता संतुष्ट झाली की, वर देऊन आपल्या स्थानावर परत जाते.
दत्तापहारी देवस्वं भुक्त्वा च नरकं व्रजेत्
दिलेले किंवा देवतेचे वस्तू चोरून खाल्ल्यावर, तो नरकात जातो.
प्रशस्तं सर्वदेवेषु विष्णुनैवेद्यभोजनम् 4.21.
सर्व देवतांमध्ये, विष्णूला अर्पण केलेले अन्न सर्वात श्रेष्ठ मानले जाते.
सर्वेषां च क्रममिदं ब्राह्मणानां विशेषतः
हा क्रम सर्वांसाठी आहे, पण ब्राह्मणांसाठी तो विशेष महत्त्वाचा आहे.
भुक्त्वा विप्रमुखे देवास्तुष्टाः स्वर्गं प्रयान्ति च
ब्राह्मणाच्या उपस्थितीत देवांनी अन्न घेतले की, ते समाधानी होऊन स्वर्गात जातात.
प्रशस्तफलदातॄणामिह लोके परत्र च
ज्यांनी उत्तम फळे दिली, त्यांना या जगात आणि पुढच्या जन्मातही ती मिळतात.
सर्वेषां कर्मणां सारं विप्रतुष्टिश्च दक्षिणा
सर्व कर्मांचा सार म्हणजे ब्राह्मणाचे समाधान आणि दिलेली दक्षिणा.
पादेषु सर्वतीर्थानि पुण्यानि पादधूलिषु
सर्व तीर्थे पायांमध्ये आहेत आणि सर्व पुण्य पायांच्या धुळीत आहे.
तत्स्पर्शात्सर्वतीर्थेषु स्नानजन्यफलं लभेत्
त्या स्पर्शाने सर्व तीर्थांमध्ये स्नान केल्याचे फळ मिळते.
सप्तजन्मकृतात्पापान्मुच्यन्ते नात्र संशयः
सात जन्मांचे पाप यातून मुक्त होतात, यात काहीच शंका नाही.
स स्नातः सर्वतीर्थेषु सर्वपापात्प्रमुच्यते
ज्याने सर्व तीर्थांमध्ये स्नान केले, तो सर्व पापांतून मुक्त होतो.
दर्शनान्मुच्यते पापादिति वेदे निरूपितम्
फक्त दर्शनानेच पापातून मुक्ती मिळते, असे वेदात सांगितले आहे.
प्रियाः प्राणाधिका विष्णोर्ये विप्रा हरिसेविनः 4.21.
जे ब्राह्मण हरिची सेवा करतात, ते विष्णूला प्राणाहूनही प्रिय असतात.
येषां पादाब्जरजसा सद्यः पूता वसुन्धरा
ज्यांच्या कमळासारख्या पायांच्या धुळीने पृथ्वी क्षणात पवित्र होते.
तेषां च स्पर्शमात्रेण तीर्थपापं प्रणश्यति
फक्त त्यांच्या स्पर्शानेच तीर्थातील पाप नष्ट होते.
दर्शनात्स्पर्शनाच्चैव सर्वपापात्प्रमुच्यते
त्याच्या दर्शनाने किंवा स्पर्शाने सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते.
हरिदासस्य विप्रस्य तत्पुण्यं दर्शनाल्लभेत्
हरिभक्त ब्राह्मणाचे दर्शन घेतल्यावर त्याचे पुण्य मिळते.
उच्छिष्टभोजनात्तेषां हरेर्दास्यं लभेन्नरः
त्यांच्या उष्ट्या अन्नाचे सेवन केल्याने माणसाला श्रीहरीची सेवा मिळते.
पुरीषसदृशं वस्तु जलं मूत्रसमं भवेत्
एखादी वस्तू मलासारखी असते आणि पाणी मूत्रासारखे असते.