क्रीडास्थानात्समायान्तं शान्तं सुन्दरविग्रहम्
तो खेळाच्या जागेतून परत येताना शांत आणि सुंदर देहधारण करून दिसला.
सद्रत्नसारभूषाभिर्भूषितं कौस्तुभेन च
त्याच्या अंगावर उत्तम रत्नांची आणि कौस्तुभ मणीची शोभा होती.
शरन्मध्याह्नपद्मास्यं पश्यन्तं रत्नदर्पणे
त्याचा चेहरा शरद ऋतूतील मध्यान्ही फुललेल्या कमळासारखा होता आणि तो रत्नमय आरशात पाहत होता.
शशाङ्केन यथाऽऽकाशं भालमध्यविराजितम् 4.21.
त्याचे कपाळ आकाशात चंद्र उजळतो तसे मधोमध उजळून निघाले होते.
बकपङ्क्त्या यथाऽऽकाशं शारदीयं सुनिर्मलम्
शरद ऋतूतील निर्मळ आकाशात बगळ्यांची रांग जशी दिसते, तसा तो निर्मळ आणि स्वच्छ भासत होता.
विभान्तं विद्युता शश्वन्नवनिं नीरदं यथा
नव्या ढगावर वीज चमकते तसे तो सतत तेजाने उजळून निघाला होता.
यथेन्द्रधनुषा भाति विभातं भगणैर्नभः
इंद्रधनुष्याच्या रंगांनी आकाश जसे उजळते, तसे तो तेजस्वी दिसत होता.
शरत्प्रफुल्लपद्मं च द्युमणेः किरणैर्यथा
शरद ऋतूतील पूर्ण फुललेल्या कमळावर सूर्यकिरणांची जशी शोभा असते, तशी त्याची कांती होती.
प्रणम्य वासयामासू रत्नसिंहासने शुभे
त्याला वंदन करून, सुंदर रत्नांनी मढवलेल्या सिंहासनावर बसवले.
यथा बभौ शरच्चन्द्रो ज्योतिषामन्तरे च खे
तो आकाशातील तार्यांमध्ये शरद ऋतूतील चंद्रासारखा तेजस्वी दिसत होता.
स्वेच्छामयं गुणातीतं ज्योतीरूपं सनातनम् सर्वेषां दुर्लभां नीतिं नीतिशास्त्रविशारदः
तो आपल्या इच्छेने प्रकटलेला, गुणांच्या पलीकडचा, प्रकाशमय, सनातन, सर्वांना दुर्मिळ अशी नीती असलेला आणि नीतीशास्त्राचा जाणकार होता.
श्रीकृष्ण उवाच
श्रीकृष्ण म्हणाले:
आराध्यः कश्च का पूजा किं फलं पूजने भवेत्
कोणाची पूजा करावी, पूजा कशी असावी आणि त्या पूजेचे फळ काय मिळते?
देवे रुष्टे भवेत्किं वा पूजायाः प्रतिबन्धके 4.21.
देव रागावला तर पूजेत कोणती अडचण येते?
काचिद्ददात्यत्र फलं परत्रेह न काचन
इथे केलेली पूजा या जगात किंवा पुढील जन्मात काही फळ देते का, की नाही?
अवेदविहिता पूजा सर्वहानिकरण्डिका
वेदांनी सांगितलेली पूजा नसली तर ती सर्व प्रकारच्या हानीस कारणीभूत ठरते.
दृष्टो देवस्त्वया कस्मिन्पूजेयं चानुसारिणी
तू कोणता देव पाहिला आहेस आणि ही पूजा कोणासाठी करावी?
साक्षाद्भुङ्क्ते च यो देवः सुप्रशस्तं तदर्चनम्
ज्या पूजेत देव स्वतः प्रत्यक्षपणे अर्पण स्वीकारतो, ती पूजा अत्यंत प्रशंसनीय आहे.
ब्राह्मणे परितुष्टे च संतुष्टाः सर्वदेवताः
ब्राह्मण संतुष्ट झाला की सर्व देवता संतुष्ट होतात.
पूजिता ब्राह्मणा येन पूजिताः सर्वदेवताः
ज्याने ब्राह्मणांची पूजा केली, त्याने सर्व देवतांची पूजा केली असे समजावे.
भस्मीभूतं च नैवेद्यं पूजनं निष्फलं भवेत्
नैवेद्य जळून राख झाले, तर पूजा निष्फळ ठरते.
तुष्टो देवो वरं दत्त्वा प्रयाति च स्वमन्दिरम्
देवता संतुष्ट झाली की, वर देऊन आपल्या स्थानावर परत जाते.
दत्तापहारी देवस्वं भुक्त्वा च नरकं व्रजेत्
दिलेले किंवा देवतेचे वस्तू चोरून खाल्ल्यावर, तो नरकात जातो.
प्रशस्तं सर्वदेवेषु विष्णुनैवेद्यभोजनम् 4.21.
सर्व देवतांमध्ये, विष्णूला अर्पण केलेले अन्न सर्वात श्रेष्ठ मानले जाते.
सर्वेषां च क्रममिदं ब्राह्मणानां विशेषतः
हा क्रम सर्वांसाठी आहे, पण ब्राह्मणांसाठी तो विशेष महत्त्वाचा आहे.
भुक्त्वा विप्रमुखे देवास्तुष्टाः स्वर्गं प्रयान्ति च
ब्राह्मणाच्या उपस्थितीत देवांनी अन्न घेतले की, ते समाधानी होऊन स्वर्गात जातात.
प्रशस्तफलदातॄणामिह लोके परत्र च
ज्यांनी उत्तम फळे दिली, त्यांना या जगात आणि पुढच्या जन्मातही ती मिळतात.
सर्वेषां कर्मणां सारं विप्रतुष्टिश्च दक्षिणा
सर्व कर्मांचा सार म्हणजे ब्राह्मणाचे समाधान आणि दिलेली दक्षिणा.
पादेषु सर्वतीर्थानि पुण्यानि पादधूलिषु
सर्व तीर्थे पायांमध्ये आहेत आणि सर्व पुण्य पायांच्या धुळीत आहे.
तत्स्पर्शात्सर्वतीर्थेषु स्नानजन्यफलं लभेत्
त्या स्पर्शाने सर्व तीर्थांमध्ये स्नान केल्याचे फळ मिळते.