केचिद्गोपालबालाश्च चक्रुश्च तन्निवारणम्
काही गवळण आणि गवळण्या त्यांना थांबवायचा प्रयत्न करू लागले.
तेषां केचिज्ज्ञानवन्तो रक्षां चक्रुः प्रयत्नतः 4.19.
त्यांच्यातले काही ज्ञानी लोक मन लावून त्यांची काळजी घेऊ लागले.
केचिद्वक्तुं प्रवृत्तिं च प्रययुर्नन्दसन्निधिम्
काही जण घडलेली घटना सांगायला नंदाच्या जवळ गेले.
इत्यूचुः किं करिष्यामः कुतोऽस्माकं गतो हरिः
ते म्हणाले, "आता आपण काय करू? हरि आपल्यापासून कुठे गेला?"
हे बन्धो दर्शनं देहीत्यूचुः प्राणाः प्रयान्ति हि
"अरे सखा, आम्हाला दर्शन दे, नाहीतर आमचे प्राणच निघून जातील," असे ते म्हणाले.
संप्रापुरतिलोलाश्च रुदन्तः शोकविह्वलाः
शोकाने व्याकुळ होऊन, रडत-रडत ते सर्व थरथरत पुढे आले.
गोपान्गोपालिकाश्चैव रक्तपङ्कजलोचनाः
गोप आणि गोपिका, त्यांचे डोळे रडून लाल झाले होते.
कलिन्दनन्दिनीतीरं रुरुदुर्बालकैर्युताः
ते सर्व बाळांसह काळिंदीच्या काठी रडू लागले.
ह्रदं विशन्तीमम्बां तां केचिच्चक्रुर्निवारणम्
आई सरोवरात शिरू नये म्हणून काही जण तिला थांबवायचा प्रयत्न करू लागले.
केचिद्विललपुस्तत्र मूर्च्छां प्रापुश्च केचन
काही जण तिथे हंबरडा फोडू लागले, तर काही बेशुद्ध पडले.
मूर्च्छां च प्राप सा शोकान्मृतेव च सरित्तटे
ती सुद्धा शोकाने नदीच्या काठी बेशुद्ध पडली, जणू काही मेलीच.
भूयोऽपि रोदनं कृत्वा भूयो मूर्च्छामवाप ह 4.19.
ती पुन्हा रडली आणि पुन्हा बेशुद्ध पडली.
गोपाश्च गोपिकाश्चैव राधिकामतिमूर्च्छिताम् सर्वांश्च बोधयामास बलश्च ज्ञानिनां वरः
गोप, गोपिका आणि अतिशय बेशुद्ध झालेली राधिका—या सर्वांना बलराम, ज्ञानी लोकांमध्ये श्रेष्ठ, शुद्धीवर आणले.
श्रीबलदेव उवाच
श्रीबलराम म्हणाले:
हे नन्द ज्ञानिनां श्रेष्ठ गर्गवाक्यस्मृतिं कुरु
हे नंदा, ज्ञानी लोकांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, गर्गांनी सांगितलेले शब्द आठव.
विधातुः संविधातुश्च भुवि कस्मात्पराजयः
सृष्टीकर्ता आणि नियती ठरवणाऱ्याला या पृथ्वीवर पराभव कसा होईल?
विद्यमानोऽप्यविदृश्यः संयोगो योगिनामपि
तो जरी इथे असला, तरी दिसत नाही; त्याचं मिलन योगींनाही क्वचितच साधता येतं.
नाग्निग्रस्तो न हिंस्यश्चापीदमाध्यात्मिका विदुः
त्याला अग्नी जाळू शकत नाही, कुणीही त्याला इजा करू शकत नाही; हे ज्ञानी लोक आत्म्याचं स्वरूप समजतात.
ज्योतिःस्वरूपस्य विभोर्नाद्यन्तमध्यमात्मनः
ज्याचं स्वरूप प्रकाश आहे, अशा प्रभूच्या आत्म्याला सुरुवात, शेवट किंवा मधला भाग असं काहीच नाही.
यन्नाभिपद्मजो ब्रह्मा तस्येशस्य ह्रदे विपत्
ज्याच्या नाभीच्या कमळातून ब्रह्मा जन्मला, आणि ज्याच्या प्रभुत्वाच्या सरोवरात तो पडला.
न तथाऽपि तदीशं तं ग्रस्तुं सर्पः क्षमो भवेत् 4.19.
तरीही त्या प्रभूला तो सर्प गिळू शकला नाही.
निगूढं योगिनां सारं संशयच्छेदकारणम्
योग्यांसाठी हे सार गुप्त असतं, आणि तेच शंका दूर करण्याचं कारण आहे.
तत्याज शोकं नन्दश्च व्रजश्च व्रजयोषितः
नंदा, व्रजवासी आणि व्रजातील स्त्रिया यांनी दुःख सोडून दिलं.
बन्धुविच्छेदविषये प्रबोधे न स्थितं मनः
नातेवाईकांच्या विरहाबद्दल समजूनही त्यांचं मन स्थिर राहिलं नाही.
ददृशुस्तं सुप्रसन्ना व्रजाश्च व्रजयोषितः
व्रजवासी आणि व्रजातील स्त्रिया आनंदाने त्याला पाहू लागल्या.
अस्निग्धवस्त्रमस्निग्धमलुप्तचन्दनाञ्जनम्
त्याचं वस्त्र स्वच्छ होतं, आणि त्याच्या अंगावरचं चंदन व काजळही मुळीच फिकट झालं नव्हतं.
मयूरपिच्छचूडं च वंशीवदनमच्युतम्
त्याच्या शिरावर मोरपीसाचं मुकुट होतं, हातात वंशी होती, आणि तो कधीही बदलत नाही.
चुचुम्ब वदनाम्भोजं प्रसन्नवदनेक्षणा
आनंदी चेहऱ्यांनी आणि प्रसन्न डोळ्यांनी त्यांनी त्याचं कमळासारखं मुख प्रेमाने चुंबन घेतलं.
निमेषरहिताः सर्वे ददृशुः श्रीमुखं हरेः
सर्वांनी, डोळ्यांची पापणी न लवता, श्रीहरीचं सुंदर मुख पाहिलं.
दावाग्निर्वेष्टयामास तैः सर्वैः सह गोकुलम् 4.19.
त्या सर्वांसह दावानळानं गोळकुलाला वेढून टाकायला सुरुवात केली.