न हि कान्तात्परो देवो न हि कान्तात्परो गुरुः
प्रियकरापेक्षा मोठा देव नाही, आणि प्रियकरापेक्षा मोठा गुरुही नाही.
न हि कान्तात्परः प्राणा न हि कान्तात्परः स्त्रियाः 4.17.
स्त्रीसाठी प्रियकरापेक्षा महत्त्वाचे काहीच नाही, आणि प्रियकराशिवाय तिच्या प्राणांना काहीच अर्थ नाही.
यथैकपुत्रे मातुश्च यथा स्त्रीषु च कामिनाम्
जशी आईला एकुलत्या एक मुलाबद्दल ओढ असते, तशीच कामिनी स्त्रियांना असते.
यथा भयेषु भीतानां शास्त्रेषु विदुषां यथा
जशी भीतीने ग्रासलेल्या माणसांना संकटात भीती वाटते, आणि जशी विद्वानांना शास्त्रात आसक्ती असते.
यथा जारे पुंश्चलीनां साध्वीनां च तथा प्रिये
जशी परस्त्रीला आपल्या प्रियकरावर प्रेम असते, तशीच पतिव्रता स्त्रीलाही आपल्या पतीवर असते.
मरणं जीवनं तासां जीवनं मरणाधिकम् अन्यशोकनिमग्नानां कालेन पानभोजनात्
त्यांच्यासाठी मृत्यू आणि जीवन सारखेच असते; दुसऱ्याच्या दुःखात बुडालेल्यांना जीवन मृत्यूपेक्षा मोठे वाटते, आणि काळानुसार जेवणखाणाने ते कमी होते.
विपरीतः कान्तशोको वर्द्धते भक्षणादहो
पण प्रियकराच्या विरहाचे दुःख मात्र जेवणखाणाने उलट वाढतच जाते.
इतरे भोगदेहान्ते साध्वी जन्मनि जन्मनि
इतर स्त्रिया भोग आणि देह संपल्यावर प्रत्येक जन्मात सद्गुणीच राहतात.
त्वां शप्त्वाऽहं त्वयि विभो पश्य दास्यामि स्त्रीवधम् हितं पीयूषसदृशं भयसंविग्नमानसः
हे प्रभो, मी तुला शाप दिल्यावर तुला स्त्रीच्या दुःखाचा अनुभव दाखवीन, जे अमृतासारखे हितकारक असले तरी मनात भीती निर्माण करते.
ब्रह्मोवाच वत्से मुक्तिं न दास्यामि स्वामिनं च त्वया विना
ब्रह्मा म्हणाले: बाळा, मी तुझ्या पतीशिवाय तुला मुक्ती देणार नाही.
मुक्तं कर्तुं त्वया सार्द्धं साम्प्रतं नाहमीश्वरः
आता या क्षणी मी तुला तुझ्या पतीसह मुक्त करू शकत नाही.
निर्वाणतां समाप्नोति भोगी भोगविकृन्तने 4.17.
भोग संपल्यावर भोग करणारा निर्वाणाला पोहोचतो.
ततस्तु युवयोर्जन्म भविता भारते सति
मग तुमचं जन्म भारतात होईल.
जीवन्मुक्तौ तया सार्द्धं गोलोकं च गमिष्यथः
तुम्ही दोघं तिच्यासोबत, जिवंतपणीच मुक्त होऊन, गोलोकात जाल.
साध्वी वै सत्त्वयुक्ता च मा मां शप्तुं त्वमर्हसि
ती खरंच सती आणि सद्गुणी आहे; म्हणून तू मला शाप देऊ नकोस.
वाञ्छन्ति हरिदास्यं च दुर्लभं न च निर्वृतिम्
ते हरिची सेवा मिळावी अशी इच्छा करतात, जी फार दुर्मिळ आहे; केवळ समाधान नव्हे.
ययतुस्तौ तं प्रणम्य जगाम स्वालयं विधिः
त्यांनी त्याला वंदन करून, दोघं निघून गेले आणि विधी आपल्या घरी परतला.
परं पुण्यप्रदं दिव्यं ब्रह्मादीनां च वाञ्छितम्
हे परम पुण्य देणारं, दिव्य आहे आणि ब्रह्मादिकांनाही हवहवसं वाटतं.
पद्मावत्याश्च जठरे सुरभानस्य रेतसा
पद्मावतीच्या पोटी, सुरभानच्या वीर्याने,
ववृधेऽनुदिनं तत्र व्रजगेहे व्रजाधिपः
त्या व्रजातील घरात, व्रजाचा राजा दिवसेंदिवस वाढत गेला.
नन्ददबन्धुर्वदान्यश्च रूपवान्गुणवान्सुधीः
तो नंदाचा मित्र, दानशूर, देखणा, गुणी आणि बुद्धिमान होता.
जातिस्मरा महासाध्वी सुन्दरी कमलाकला 4.17.
ती पूर्वजन्म आठवणारी, अतिशय सती, सुंदर आणि लक्ष्मीचा अंश होती.
स तां संप्राप्य यागान्ते यज्ञकुण्डसमुत्थिताम्
त्याने यज्ञाच्या शेवटी, यज्ञकुंडातून प्रकट झालेली ती मिळवली.
तेजसा प्रज्वलन्तीं च प्रतप्तकनकप्रभाम्
ती तेजाने झळकत होती, तापलेल्या सोन्यासारखी चमकत होती.
मालावती स्तनं दत्त्वा तां पुपोष प्रहर्षिता
मालावतीने तिला आपला स्तन देऊन, आनंदाने तिचं पोषण केलं.
नामरक्षणकाले च वाग्बभूवाशरीरिणी
नाव ठेवताना, आकाशवाणी झाली.
इत्येवं वचनं श्रुत्वा तच्चकार महीपतिः
हे शब्द ऐकून, राजाने तसंच केलं.
सर्वेभ्यो भोजयामास चकार सुमहोत्सवम्
त्याने सर्वांना जेवू घातलं आणि मोठा उत्सव केला.
अतीव सुन्दर श्यामा मुनिमानसमोहिनी
ती अतिशय सुंदर, श्यामवर्णाची आणि ऋषींच्या मनाला मोह पाडणारी होती.
ईषद्धास्यप्रसन्नास्या प्रफुल्लपद्मलोचना
तिच्या चेहऱ्यावर हलकंसं हास्य आणि प्रसन्नता होती, डोळे उमललेल्या कमळासारखे होते.