कपाटस्तम्भसोपानसहितैः प्रस्तरैर्वरैः
त्या नगरात उत्तम दगड, दरवाजे, खांब आणि पायऱ्या लावलेल्या होत्या.
शैलजाश्मविनिर्माणवेदिप्रांगणसंयुतम्
तेथे डोंगरातील दगडांनी बांधलेल्या वेदिका आणि अंगणांनी शोभा आली होती.
यथोचितबृहत्क्षुद्रद्वारद्वयसमन्वितम्
त्या नगरात योग्य त्या ठिकाणी मोठी आणि लहान अशी दोन्ही दरवाजे होते.
सोपानैर्गन्धसाराणां स्तम्भैः शंकुविनिर्मितैः 4.17.
तेथे सुगंधी वस्तूंच्या पायऱ्या आणि शंकूसारख्या खांबांनी शोभा आली होती.
वज्रसारविनिर्माणप्राकारैः परिशोभितम् वृषभान्वालयं रम्यं कर्तुमारब्धवान्पुनः
वज्रासारख्या भिंतींनी सजवलेले, त्याने पुन्हा वृषभानूचे रमणीय आवार बांधायला सुरुवात केली.
प्राकारपरिखायुक्तं चतुर्द्वारान्वितं परम्
त्या ठिकाणी भक्कम भिंती, खंदक आणि चार सुंदर दरवाजे होते.
रत्नसारविकारैश्च तूलिकानिकरैर्वरैः
रत्नांच्या भिंतींनी आणि सुंदर तुळशीच्या रांगांनी ते नगर सजले होते.
लोहसारकपाटैश्च शोभितं चित्रकृत्रिमैः
कला-कुशलतेने बनवलेल्या लोखंडी दरवाजांनी ते नगर शोभून गेले होते.
तदाश्रमैकदेशे च निर्जनेऽतिमनोहरे
त्या आश्रमाच्या एका भागात, एकांत आणि अतिशय मनोहारी जागी,
संभोगार्थं कलावत्याः स्वामिना सह कौतुकात्
स्वामीसोबत, कलावतीसाठी, आनंद घेण्यासाठी आणि कुतूहलाने तेथे गेले.
युक्तं नवभिरारोहैरिन्द्रनीलविनिर्मितैः अत्युच्छ्रितं मनोरम्यं सर्वतोऽपि विलक्षणम्
नऊ मजल्यांनी सजवलेले, निळ्या नीलमणींनी घडवलेले, अत्यंत उंच आणि मनोहारी, सर्व बाजूंनी वेगळेपण असलेले असे ते सुंदर होते.
नारद उवाच यत्नतो यद्गृहं रम्यं निर्ममे सुरकारुणा
नारद म्हणाले: मोठ्या प्रयत्नाने त्या देवशिल्पकाराने ते रम्य घर बांधले.
श्रीकृष्णार्द्धांशसंभूता तेन तुल्या च तेजसा यस्यां च सुदृढां भक्तिं सन्तो वाञ्छंति सन्ततम् ।। 4.17.
श्रीकृष्णाच्या अर्ध्या अंशातून जन्मलेली, तेजात त्याच्यासारखीच, जिच्यावर दृढ भक्ती करायला सत्पुरुष नेहमीच इच्छितात.
नारद उवाच मानवः केन पुण्येन कथमाप सुदुर्लभाम्
नारद म्हणाले: कोणत्या पुण्यामुळे माणसाला ती अत्यंत दुर्मिळ कृपा मिळाली?
वृषभानुर्व्रजपतिः पुराऽऽसीत्को महानहो
वृषभानू हा व्रजाचा राजा पूर्वी एक महान आत्मा होता.
सूत उवाच प्रहस्योवाच प्रीत्या तमितिहासं पुरातनम्
सूतमुनी म्हणाले: तो हसत हसत प्रेमाने ती जुनी कथा सांगू लागला.
नारायण उवाच
नारायण म्हणाले:
कलावती रत्नमाला मेनकाश्चातिदुर्लभाः
कलावती, रत्नमाला आणि मेनका या अत्यंत दुर्मिळ आहेत.
शैलाधिपं हरेरंशं मेनका सा हिमालयम्
मेनका ही पर्वतराजाची मुलगी असून, ती हरिचा अंश असलेला हिमालय आहे.
श्रीरामपत्नी श्रीः साक्षात्सीता सत्यपरायणा
श्रीरामाची पत्नी श्री म्हणजेच साक्षात सीता, सत्याला समर्पित.
कलावती सुचन्द्रं च मनुवंशसमुद्भवम्
कलावतीने सुचंद्राला जन्म दिला, जो मनुवंशातून आलेला आहे.
मन्ये गुणवतां श्रेष्ठमात्मानमतिसुन्दरम् 4.17.
तो गुणी लोकांमध्ये श्रेष्ठ आणि स्वतःमध्ये अतिशय सुंदर आहे असे मला वाटते.
सुकोमलाङ्गं ललितं शरच्चन्द्राधिकाननम्
त्याचे अंग अतिशय कोमल आणि मोहक आहे, त्याचे मुख शरद ऋतूतील चंद्रापेक्षा उजळ आहे.
कटाक्षैर्मोहितुं शक्ता मुनीन्द्राणां च मानसम्
तिच्या कटाक्षांनी ती मोठ्या मोठ्या ऋषींचे मनही मोहून टाकू शकते.
स्तनद्वयं सुकठिनमतिपीनोन्नतं मुने
मुनिवर, तिची दोन स्तनं मजबूत, अतिशय भरदार आणि उठावदार आहेत.
हस्तौ पादौ च रक्तौ च पक्वबिम्बफलाधरम्
तिचे हात आणि पाय लाल आहेत, आणि तिचे ओठ पिकलेल्या बिंब फळासारखे आहेत.
शरन्मध्याह्नपद्मानां प्रभामोचनलोचनम्
तिच्या डोळ्यांत शरद ऋतूच्या मध्यान्हीच्या कमळासारखी प्रभा आहे.
इतीव मत्वा दृष्ट्वा च कामबाणप्रपीडितः
असे पाहून आणि विचार करून तो कामबाणांनी व्याकुळ झाला.
क्रीडां चकार रहसि स्थानेस्थाने मनोहरे
त्याने रम्य, एकांत स्थळी ठिकठिकाणी आनंदाने खेळ केला.
चारुचम्पकपुष्पाणां तल्पे रतिसुखावहे
सुंदर चंपक फुलांच्या पलंगावर, प्रेमाचा आनंद अनुभवला.