क्षुधि जाज्वल्यमानायामाहाराभाव एव च
जेव्हा भूक खूप लागलेली असते आणि खायला काहीच नसतं,
तालबिल्वफलं भुक्त्वा जलपानं च तत्क्षणम्
ताड किंवा बेलफळ खाल्ल्यावर लगेच पाणी प्यायल्यावर,
तप्तोदकं च शिरसि भाद्रे तिक्तं विशेषतः 1.16.
किंवा भाद्र महिन्यात डोक्यावर गरम पाणी ओतल्यावर, किंवा काहीतरी कडू खाल्ल्यावर,
सशर्करं च धान्याकं पिष्टं शीतोदकान्वितम्
किंवा साखर, धणे आणि थंड पाणी एकत्र घेतल्यावर,
बिल्वतालफलं पक्वं सर्वमैक्षवमेव च
किंवा पिकलेलं बेल किंवा ताडफळ, आणि ऊसापासून बनवलेली सगळी पदार्थ खाल्ल्यावर,
पित्तक्षयकरं सद्यो बलपुष्टिप्रदं परम्
हे सगळं लगेच पित्त कमी करतं आणि शरीराला ताकद व पोषण देतं.
भोजनानन्तरं स्नानं जलपानं विना तृषा
जेवण झाल्यावर लगेच आंघोळ करणं, किंवा तहान न लागता पाणी पिणं,
पर्य्युषितान्नं च तक्रं च पक्वं रम्भाफलं दधि
शिळं अन्न, ताक, पिकलेलं केळं आणि दही,
नारिकेलोदकं रूक्षस्नानं पर्युषिते जले
नारळाचं पाणी, थंड पाण्याने आंघोळ करणं आणि शिळं पाणी,
खातस्नानं च वर्षासु मूलकं श्लेष्मकारकम्
पावसाळ्यात जेवणानंतर आंघोळ करणं आणि मुळा खाणं यामुळे कफ वाढतो.
वह्निस्वेदं भ्रष्टभङ्गं पक्वतैलविशेषकम्
पुन्हा गरम केलेला, बिघडलेला किंवा खास प्रकारच्या शिजवलेल्या तेलात केलेला पदार्थ,
पिण्डारकमपक्वं च रम्भा फलमपक्वकम्
कच्चे पिंड किंवा कच्चे केळ्याचे फळ,
सघृतं रोचनाचूर्णं सघृतं शुष्कशर्करम् 1.16.
तुपात मिसळलेला रोचना चूर्ण आणि तुपासह सुकलेली साखर,
द्रव्याण्येतानि गान्धर्वि सद्यः श्लेष्महराणि च
गांधर्वी, हे सर्व पदार्थ त्वरित कफ कमी करतात.
भोजनानन्तरं सद्यो गमनं धावनं तथा
भोजनानंतर लगेच चालणे किंवा धावणे,
वृद्धस्त्रीगमनं चैव मनःसन्ताप एव च
वृद्ध स्त्रीशी संग किंवा मनाचा त्रास,
कटु वाक्यं भयं शोकः केवलं वायुकारणम्
कडवट बोलणे, भीती आणि दुःख हे फक्त वायूचे कारण आहेत.
पक्वं रम्भाफलं चैव सबीजं शर्करोदकम्
पिकलेले केळ्याचे फळ, बिया घातलेले साखरपाणी,
माहिषं दधि मिष्टं च केवलं वा सशर्करम्
म्हशीचे दही, गोड किंवा फक्त साखर घातलेले,
पक्वतैलविशेषं च तिलतैलं च केवलम्
खास प्रकारचे शिजवलेले तेल आणि शुद्ध तीळतेल,
शीतलोष्णोदकस्नानं सुस्निग्धचन्दनद्रवम्
थंड किंवा गरम पाण्याने स्नान, तसेच भरपूर चोळलेले चंदनाचे द्रव,
एतत्ते कथितं वत्से सद्योवायुप्रणाशनम्
हे सर्व मी तुला सांगितले, हे लगेच वायू दूर करणारे आहे, बाळा.
व्याधिसंघश्च कथितस्तन्त्राणि विविधानि च 1.16.
रोगांचा समूह आणि विविध उपायसुद्धा सांगितले आहेत.
तन्त्राण्येतानि सर्वाणि व्याधिक्षयकराणि च
हे सर्व उपाय रोग आणि त्यांचा नाश करणारे आहेत.
न शक्तः कथितुं साध्वि यथार्थं वत्सरेण च
सद्गुणी, हे सर्व अगदी वर्षभर सांगितले तरी पूर्णपणे सांगता येणार नाही.
केन रोगेण त्वत्कान्तो मृतः कथय शोभने
तुझ्या प्रियाला कोणत्या रोगाने मृत्यू आला, हे सांग, सुंदरिनी.
सौतिरुवाच कथां कथितुमारेभे सा गान्धर्वी प्रहर्षिता
सौतिने सांगितले: आनंदी झालेली गांधर्वी कथा सांगू लागली.
मालावत्युवाच सभायां लज्जितः कान्तो मम विप्र निशामय
मालावती म्हणाली: ब्राह्मण, ऐक—माझा प्रिय सभेत लाजला होता.
सर्वं श्रुतमपूर्वं च शुभाख्यानं मनोहरम्
हे सर्व मी ऐकलं—हे शुभ आणि मनाला आनंद देणारं कथानक, यापूर्वी कधीही सांगितलं नव्हतं.
अधुना मत्प्राणकान्तं देहि देहि विचक्षण
आता, हे ज्ञानी, माझ्या प्राणप्रियाला मला दे, मला दे, अशी मी विनंती करते!