नारायण उवाच कारणं कारणानां च कर्म तत्कर्मकारणम् ।। 1.3.
नारायण म्हणाले: सर्व कारणांचे कारण आणि त्या कर्माचे कारण असलेले कर्म.
तपस्तत्फलदं शश्वत्तपस्वीशं च तापसम्
तप, त्याचे शाश्वत फळ, तपस्वींचा स्वामी आणि स्वतः तपस्वी.
निष्कामं कामरूपं च कामघ्नं कामकारणम्
निष्काम, पण इच्छारूप, इच्छा नष्ट करणारा आणि इच्छेचे मूळ.
वेदरूपं वेदभवं वेदोक्तफलदं फलम्
वेदरूप, वेदांचा उद्गम, वेदांनी सांगितलेले फळ आणि तेच फळ.
इत्युक्त्वा भक्तियुक्तश्च स उवास तदाज्ञया
असे सांगून, भक्तिभावाने भरून, तो त्या आज्ञेने तिथेच राहिला.
नारायणकृतं स्तोत्रं यः पठेत्सुसमाहितः
जो कोणी नारायणाने रचलेले स्तोत्र एकाग्रतेने म्हणतो—
पुत्रार्थी लभते पुत्रं भार्य्यार्थी लभते प्रियाम्
पुत्राची इच्छा करणाऱ्याला पुत्र मिळतो; पत्नीची इच्छा करणाऱ्याला प्रिय पत्नी मिळते.
कारागारे विपद्ग्रस्तः स्तोत्रेणानेन मुच्यते
ज्याला कारागृहात किंवा संकटात अडकले आहे, त्याला या स्तोत्रामुळे मुक्ती मिळते.
सौतिरुवाच शुद्धस्फटिकसङ्काशः पञ्चवक्त्रो दिगम्बरः
सौतिने सांगितले : तो स्वच्छ स्फटिकासारखा उजळ दिसत होता, त्याला पाच तोंडे होती आणि तो दिशाच वस्त्र म्हणून परिधान करून उभा होता.
तप्तकाञ्चनवर्णाभ जटाभारधरो वरः
त्याचे रूप तापलेल्या सोन्यासारखे तेजस्वी होते, त्याच्या डोक्यावर जटांचा भार होता आणि तो अतिशय श्रेष्ठ दिसत होता.
त्रिशूलपट्टिशधरो जपमालाकरः परः 1.3.
त्याच्या हातात त्रिशूल आणि भाला होता, तो जपमाळही धरून होता आणि तो सर्वश्रेष्ठ होता.
मृत्योर्मृत्युरीश्वरश्च मृत्युर्मृत्युञ्जयः शिवः
तो मृत्यूच्याही मृत्यूला हरवणारा, सर्वांचा ईश्वर, मृत्यूवर विजय मिळवणारा, शिव आहे.
पूर्णचन्द्रप्रभामृष्टमुखदृश्यो मनोहरः
त्याचे तोंड आणि नजर पूर्ण चंद्रासारखी तेजस्वी व मोहक होती.
श्रीकृष्पुरतः स्थित्वा तुष्टाव तं पुटाञ्जलिः
श्रीकृष्णासमोर उभा राहून, त्याने हात जोडून त्याचे स्तवन केले.
महादेव उवाच प्रवरं जयदानां च वन्दे तमपराजितम्
महादेव म्हणाले : विजय आणि वर देणाऱ्या त्या अजिंक्याला मी वंदन करतो.
विश्वं विश्वेश्वरेशं च विश्वेशं विश्वकारणम्
तोच हे विश्व आहे, विश्वाच्या सर्व प्रभूंचा प्रभू आहे, विश्वाचा स्वामी आणि विश्वाचा कारण आहे.
विश्वरक्षाकारणं च विश्वघ्नं विश्वजं परम्
तो विश्वाच्या रक्षणाचे कारण आहे, विश्वाचा संहार करणारा आणि विश्वातून प्रकटलेला सर्वोच्च आहे.
तेजःस्वरूपं तेजोदं सर्वतेजस्विनां वरम् नारायणं च संभाष्य स उवास तदाज्ञया
त्याचे स्वरूपच तेज आहे, तो तेज देणारा आहे, सर्व तेजस्वींमध्ये श्रेष्ठ आहे; नारायणाशी बोलून, तो त्याच्या आज्ञेने तिथेच राहिला.
इति शम्भुकृतं स्तोत्रं यो जनः संयतः पठेत्
जो कोणी संयमाने शंभूने रचलेले हे स्तोत्र पठण करतो—
सन्ततं वर्द्धते मित्रं धनमैश्वर्य्यमेव च
—त्याचे मित्र, धन आणि ऐश्वर्य सतत वाढत जाते.
इति ब्रह्मवैवर्ते शम्भुकृतं श्रीकृष्णस्तोत्रम् आविर्वभूव तत्पश्चात्कृष्णस्य नाभिपङ्कजात् 1.3.
ब्रह्मवैवर्त पुराणात शंभूने रचलेले श्रीकृष्णाचे स्तोत्र असे प्रकट झाले आणि त्यानंतर कृष्णाच्या नाभीच्या कमळातून—
शुक्लवासाः शुक्लदन्तः शुक्लकेशश्चतुर्मुखः
पांढऱ्या वस्त्रात, पांढऱ्या दातांनी, पांढऱ्या केसांनी आणि चार तोंडांनी तो प्रकट झाला.
तपसां फलदाता च प्रदाता सर्वसम्पदाम्
तो तपस्येचे फळ देणारा आणि सर्व संपत्ती देणारा आहे.
धाता चतुर्णां वेदानां ज्ञाता वेदप्रसूपतिः ३३ श्रीकृष्णपुरतः स्थित्वा तुष्टाव तं पुटाञ्जलिः
तो चार वेदांचा निर्माता, वेदांचा जाणणारा आणि वेदांच्या उत्पत्तीचा स्वामी आहे; श्रीकृष्णासमोर उभा राहून, त्याने हात जोडून त्याचे स्तवन केले.
अव्यक्तमव्ययं व्यक्तं गोपवेषविधायिनम्
तो अव्यक्त, अविनाशी, व्यक्त आहे आणि गवळ्याचा वेश घेतो.
किशोरवयसं शान्तं गोपीकान्तं मनोहरम्
तो किशोरवयाचा, शांत, गोपिकांचा प्रिय आणि मन मोहून टाकणारा आहे.
वृन्दावनवनाभ्यर्णे रासमण्डलसंस्थितम्
वृंदावनाच्या जवलच्या रासमंडळात तो स्थित होता.
इत्येवमुक्त्वा तं नत्वा रत्नसिंहासने वरम्
असं म्हणून, त्याला वंदन करून, रत्नांच्या सिंहासनावर त्याने वर दिला.
इति ब्रह्मकृतं स्तोत्रं प्रातरुत्थाय यः पठेत्
जो कोणी ब्रह्माने रचलेलं हे स्तोत्र सकाळी उठल्यावर वाचतो,
भक्तिर्भवति गोविन्दे श्रीपुत्रपौत्रवर्द्धिनी 1.3.
त्याला गोविंदावर भक्ती प्राप्त होते आणि त्याच्या मुलाबाळांचं आणि नातवंडांचं कल्याण वाढतं.