भवान्साधुर्महाभागः पुराणेषु पुराणवित्
आपण साधू, अत्यंत भाग्यवान आणि पुराणांचे जाणकार आहात.
श्रीकृष्णे निश्चला भक्तिर्यतो भवति शाश्वती
आपल्यामुळे श्रीकृष्णावर अढळ आणि शाश्वत भक्ती निर्माण होते.
गरीयसी या साक्षाच्च कर्ममूलनिकृन्तनी
ती भक्ती सर्वश्रेष्ठ आहे आणि कर्माचे मूळ थेट छाटणारी आहे.
भवदावाग्निदग्धानां पीयूष वृष्टिवर्षिणी
संसाराच्या अग्नीत होरपळलेल्या लोकांसाठी ती अमृताची वर्षा करते.
यत्रादौ सर्वबीजं च परं ब्रह्मनिरूपणम्
ज्याच्या प्रारंभात सर्वांचा मूळ बीज आणि सर्वोच्च ब्रह्माचे वर्णन आहे.
साकारं वा निराकारं परमात्मस्वरूपकम्
साकार असो किंवा निराकार, तेच परमात्म्याचे खरे स्वरूप आहे.
ध्यायन्ते वैष्णवाः किंवा शान्ताश्च योगिनस्तथा
हे वैष्णव आणि शांतचित्त योगी ध्यान करतात.
प्रकृतेश्च य आकारो यत्र वत्सनिरूपितः
प्रकृतीचे रूपसुद्धा येथे, हे ज्ञानी, स्पष्ट केले आहे.
गोलोकवर्णनं यत्र यत्र वैकुण्ठवर्णनम्
जिथे जिथे गोलोकाचं वर्णन आहे, आणि जिथे जिथे वैकुंठाचं वर्णन आहे,
अंशानां च कलानां च यत्र सौते निरूपणम् 1.1.
आणि जिथे सूतांनी अंश आणि कला यांचं सविस्तर स्पष्टीकरण दिलं आहे,
निगूढं जन्म येषां वा देवानां देवयोषिताम्
ज्या देवता आणि देवयानींच्या गुप्त जन्मांची कथा आहे,
के वांऽशाः प्रकृतेश्चापि कलाः का वा कलाकलाः
कोणते अंश आहेत, प्रकृतीच्या कोणत्या कला आहेत, आणि त्यांच्या उपकला कोणत्या आहेत,
दुर्गा सरस्वती लक्ष्मी सावित्रीणाञ्च वर्णनम्
दुर्गा, सरस्वती, लक्ष्मी आणि सावित्री यांचं वर्णन,
जीवकर्मविपाकश्च नरकाणाञ्च वर्णनम्
जीवांच्या कर्मांचे फळ आणि नरकांचे वर्णन,
येषाञ्च जीविनां यद्यत्स्थानं यत्र शुभाशुभम्
त्या जीवांना जे जे स्थान मिळतं, ते शुभ असो किंवा अशुभ,
जीविनां कर्मणो यस्माद्योयो रोगो भवेदिह
जीवांच्या कोणत्या कर्मामुळे इथे कोणता रोग उत्पन्न होतो,
मनसा तुलसी काली गङ्गा पृध्वी वसुन्धरा
मनात तुळस, काली, गंगा, पृथ्वी आणि वसुंधरा,
शालिग्रामशिलानाञ्च दानानाञ्च निरूपणम्
शाळिग्राम शिळांची आणि दानांची सविस्तर माहिती,
गणेश्वरस्य चरितं यत्र तज्जन्म कर्म च
जिथे गणेश्वराचं चरित्र, त्याचा जन्म आणि कर्म यांचं वर्णन आहे,
यदपूर्वमुपाख्यानमश्रुतं परमाद्भुतम् 1.1.
आणि जी पूर्वी कधीही ऐकली नाही, अशी अद्भुत कथा,
यत्र जन्म भ्रमो विश्वे पुण्यक्षेत्रे च भारते
जिथे विश्वात आणि भारतातील पुण्यभूमीत जन्म आणि भ्रमण यांचं वर्णन आहे,
जन्म कस्य गृहे लब्धं पुण्ये पुण्यवतो मुने
मुनिवर, कोणाचा जन्म कुठल्या घरात, पुण्यवान ठिकाणी झाला,
आविर्भूय च तद्गेहात्क्वागतः केन हेतुना
त्या घरातून प्रकट होऊन तो कुठे गेला आणि कोणत्या कारणासाठी,
भारावतरणं केन प्रार्थितो गोश्चकार सः
पृथ्वीवरील भार कमी करण्यासाठी कोणाच्या विनंतीने अवतार झाला आणि गायीसाठी त्याने काय केलं,
इतीदमन्यदाख्यानं पुराणं श्रुतिदुर्लभम्
अशी ही दुसरी एक प्राचीन कथा, जी वेदांमध्येही क्वचित ऐकायला मिळते,
स्वज्ञानाद्यन्मया पृष्टमपृष्टं वा शुभाशुभम्
माझ्या स्वतःच्या ज्ञानानुसार, मी जे काही शुभ किंवा अशुभ विचारलं किंवा न विचारलेलं आहे,
शिष्यपृष्टमपृष्टं वा व्याख्यानं कुरुते च यः
शिष्याने विचारलं असो किंवा न विचारता, जो कोणी शिष्याला अर्थ समजावून सांगतो,
सौतिरुवाच सिद्धक्षेत्रादागतोऽहं यामि नारायणाश्रमम्
सूती म्हणाले : मी सिद्ध क्षेत्रातून आलो आहे आणि आता नारायण आश्रमाकडे जात आहे.
दृष्ट्वा विप्रसमूहं च नमस्कर्तुमिहागतः
ब्राह्मणांचा समूह पाहून, मी त्यांना नमस्कार करण्यासाठी इथे आलो आहे.
देवं विप्रं गुरुं दृष्ट्वा न नमेद्यस्तु संभ्रमात् 1.1.
जो कोणी देव, ब्राह्मण किंवा गुरु यांना पाहूनही गोंधळामुळे नमस्कार करत नाही,