ब्रह्मवैवर्तपुराणम्

सावित्रीने विचारले, "कोणत्या व्यक्ती कोणत्या नरकात जातात, आणि तेथे किती काळ राहतात?" तिने यमाला विनंती केली, "मी जे काही विचारले आहे, ते सर्व कृपया मला स्पष्ट करून सांग." नारायण म्हणाले: सावित्रीचे हे शब्द ऐकून यम आश्चर्यचकित झाला. तो हलके हसला आणि जीवांचे कर्मानुसार परिणाम सांगण्यास सुरुवात केली. यम म्हणाला, "हे ज्ञान प्राचीन ऋषी, योगी आणि खऱ्या ज्ञानी लोकांनी मिळवले आहे. सावित्रीला मिळालेल्या वरामुळे, तू सावित्रीचा एक अंश आहेस. जसे श्री लक्ष्मी श्रीपती विष्णूच्या मांडीवर असते, भवानी शिवाच्या छातीवर असते; धर्म धर्मराजाच्या छातीवर, शतरूपा मनुच्या सोबत; अदिती कश्यपाच्या, अहल्या गौतमाच्या; रती कामाच्या, स्वाहा अग्निदेवाच्या; वरुणानी वरुणाच्या, दक्षिणा यज्ञाच्या; तसाच तू, अत्यंत भाग्यवान आणि प्रिय सत्यवती, धन्य हो. हे देवी, तुला जे हवे आहे ते निवड, मी नक्कीच ते सर्व देईन." सावित्री म्हणाली, "हे महाभाग, मी इच्छित असलेला हा वर पूर्ण होऊ दे. माझ्या वडिलांना शंभर पुत्र मिळू दे, आणि माझ्या सासऱ्यांचे नेत्रदृष्टी पुन्हा मिळू दे. शेवटी, मी सत्यवतीसह हरिच्या धामात जाऊ दे. मी जीवांच्या कर्मांचे फल ऐकण्यासाठी उत्सुक आहे." यम म्हणाला, "मी जीवांच्या कर्मांचे फल सांगतो, ऐक. भारतात जन्म शुभ आणि अशुभ कर्मांमुळे मिळतो. देव, दैत्य, दानव, गंधर्व, राक्षस आणि इतर जीव—विशेष पुण्यवान जीव त्यांच्या कर्मानुसार सर्व जन्मात फळ अनुभवतात. ते पूर्वी केलेल्या शुभ आणि अशुभ कर्मांचे उच्चतम फळ भोगतात किंवा सहन करतात. केवळ दुष्कर्मांमुळे ते नरकात भटकतात. श्रीकृष्णाची सेवा, परमात्म्याची सेवा, हे मुक्तीचे स्वरूप आहे. कुणी दीर्घायुषी, कुणी अल्पायुषी, कुणी सुखी, कुणी दुःखी असतो. उत्तम कर्मांमुळे यश आणि इतर उपलब्धी मिळतात. जे अत्यंत दुर्मिळ आणि आनंददायक आहे, ते पुराण आणि वेदांमध्ये सांगितले आहे. भारतामध्ये सर्व जन्मांमध्ये मानवजन्म मिळवणे कठीण आहे. म्हणून, भारतात विष्णूभक्त द्विज सर्वात श्रेष्ठ आहेत. इच्छुक, प्रमुख किंवा निरिच्छ, केवळ भक्त—शरीर सोडताना विष्णूच्या निर्मळ धामात पोहोचतात. जे श्रीकृष्ण, दोन हातांचे परमात्मा, परमेश्वर यांची सेवा करतात, आणि जे नारायण, चार हातांचे यांची सेवा करतात—विष्णूभक्त, जे इच्छुक आहेत, ते वैकुंठात जातात. कालांतराने, तेही हळूहळू निरिच्छ होतात. ब्राह्मण विष्णूभक्तांशिवाय, सर्व इतर जन्मानंतरही इच्छुक राहतात. जे द्विज पवित्र तीर्थस्थळी राहून तपश्चर्या करतात, जे भारतातील ब्राह्मण आपल्या धर्मात निष्ठावान असून सूर्याची पूजा करतात; जे ब्राह्मण आपल्या धर्मात निष्ठावान आहेत, तसेच शैव, शक्ती किंवा गणेशाचे अनुयायी आहेत; जे ब्राह्मण इतर देवांची पूजा करतात, तरीही आपल्या धर्मात निष्ठावान आहेत; आणि जे निरिच्छ द्विज हरित भक्त आहेत पण आपल्या धर्माची उपेक्षा करतात; तसेच जे ब्राह्मण आपल्या धर्माची उपेक्षा करून नेहमी इतर देवांची सेवा करतात—" ही कथा येथे थांबते, पुढे यम कर्मांचे फल सांगण्यास तयार आहे, आणि सावित्री अत्यंत श्रद्धेने त्याचे उत्तर ऐकण्यास उत्सुक आहे.