ब्रह्मवैवर्तपुराणम्

नारायण म्हणाले, त्या नंतर ब्रह्मदेवांनी आणि त्याआधी पृत्थु राजानेही पूजन केले. त्यानंतर सर्व श्रेष्ठ ऋषी, मनु, नारद आणि इतरांनीसुद्धा त्या देवीचे पूजन केले. “ॐ ह्रीं श्रीं वां, वसुंधेला स्वाहा”—या मंत्राने वसुंधा देवीचे आवाहन केले गेले. ती देवी शुभ्र चंपक फुलांसारखी उज्ज्वल, शंभर चंद्रांच्या तेजाने प्रकाशमान आहे. ती रत्नांची आधारभूमी आहे, रत्नांनी परिपूर्ण आहे आणि रत्नसंपत्तीने युक्त आहे. या ध्यानाने, सर्वांनी त्या देवीचे पूजन करावे असे सांगितले आहे. विष्णू म्हणतात—विजयात आणि पराभवात, विजयाच्या मूळात, विजयाच्या स्वरूपात, विजय देणाऱ्या स्वरूपात ती देवी वंदनीय आहे. ती सर्वांचा आधार आहे, सर्वांचा बीजस्वरूप आहे आणि सर्व शक्तींनी संपन्न आहे. ती सर्व धान्यांची माता, सर्व धान्यांनी परिपूर्ण आणि सर्व धान्यांची दात्री आहे. ती मंगलमूर्ती, मंगळाचा आधार, मंगलाचे मूर्तिमंत रूप आणि मंगल देणारी आहे. हे पृथ्वी, तू सर्व पृथ्वीच्या संपत्तीची स्वामिनी आहेस, पृथ्वीचे रक्षण करणाऱ्यांची अंतिम शरण आहेस. जो कोणी या देवीचे भक्तिपूर्वक पूजन करून हा अत्यंत पुण्यदायी स्तोत्र पाठ करतो, त्याला भूमिदानाचे पुण्य प्राप्त होते. जो कोणी पाण्यासाठी किंवा मातीसाठी खणतो, त्याच्या पापांचा नाश होतो. दुसऱ्याच्या भूमीवर श्राद्ध केल्याने जे पाप होते, त्यापासूनही तो निःसंशय मुक्त होतो. हे मुनी, ज्ञानी पुरुष हे स्तोत्र पाठ करून पापमुक्त होतात. नारद विचारतात—दुसऱ्याच्या भूमीवर, विहिरीत किंवा विहिरीतून मिळालेल्या पाण्यात श्राद्ध केल्याने किंवा पाण्यासाठी किंवा मातीसाठी खणल्याने, किंवा बीज टाकून दिल्याने, किंवा पृथ्वीशी संबंधित इतर कोणतेही गंभीर पाप केले असल्यास, नारायण सांगतात—त्याने संध्याकाळच्या शुद्ध क्रियांनी शुद्ध होऊन, ब्राह्मणासाठी विष्णूच्या मंदिरात जावे. जो कोणी सर्व धान्यांनी युक्त भूमी ब्राह्मणाला दान देतो, जो कोणी गाव, जमीन किंवा धान्य देतो किंवा घेतो, आणि त्या वेळी भूमिदानास मान्यता देतो, किंवा स्वतः किंवा दुसऱ्याने दिलेले ब्राह्मणाचे उपजीविकेचे साधन हिरावून घेतो, तो स्वतः, त्याचे पुत्र, नातू आणि इतर सर्वजण भूमिहीन होऊन ऐश्वर्यापासून वंचित होतात. जो कोणी गाईंच्या वाटेवरून ती वाट काढून तिथे पिके लावतो, किंवा गोशाळा किंवा तलाव साफ करून ती वाट किंवा पिके दुसऱ्याला देतो, किंवा दुसऱ्याच्या विहिरीत पाच अर्घ्य न देता स्नान करतो, किंवा वासनेने प्रेरित होऊन गुप्तपणे बीज पृथ्वीवर टाकतो, किंवा पाण्याच्या लाटांसाठी किंवा पाण्याच्या शोधात खणतो, किंवा दुसऱ्याच्या सोडलेल्या विहिरीत विहीर तयार करतो, किंवा दुसऱ्याच्या तलावातील गाळ काढून फेकतो, किंवा पित्यास किंवा मृतांचे रक्षण करणाऱ्याला पिंड अर्पण करत नाही, किंवा जमिनीवर दिवा ठेवतो, तो सात जन्म अंध होतो. मोत्या, माणके, हिरा, सोने आणि रत्ने—हे जमिनीवर ठेवू नयेत. जो कोणी शिवलिंग किंवा पूजित शिलारूप प्रतिमा जमिनीवर ठेवतो, किंवा स्तोत्र, मंत्र, शिळेचे पाणी, फुल, किंवा तुळशीपत्र, किंवा माळ, फुलांची माळ, कापूर, पिवळा रंग, चंदन, रुद्राक्ष किंवा कुशाग्र, किंवा ग्रंथ किंवा यज्ञोपवीत जमिनीवर ठेवतो—त्याने सावध राहावे. या सर्व गोष्टींमध्ये पृथ्वीचे पूजन, तिचा सन्मान आणि योग्य आचार महत्त्वाचा आहे, कारण ती सर्वांची माता, आधार आणि सर्व मंगलांची मूर्ती आहे.