अधर्माची पत्नी मिथ्या, दुष्ट लोकांमध्ये सदैव मान्यताप्राप्त आहे. सत्ययुगात ती अदृश्य असते, तर त्रेतायुगात ती अतिशय सूक्ष्म स्वरूपात असते, म्हणून तिला अदर्शन म्हणतात. पण कलियुगात मात्र तिचा प्रभाव सर्वत्र पसरलेला असून ती अत्यंत धाडसी झाली आहे. सद्गुणी लोकांच्या दोन पत्नी असतात – शांती आणि लज्जा – आणि या दोघीही सर्वत्र सन्मानित आहेत. ज्ञानाच्या तीन पत्नी आहेत – विवेक, बुद्धी आणि स्मृती. मूर्ती ही धर्माची पत्नी, तेजस्वी रूपाची आणि मोहक सौंदर्याने युक्त आहे. लक्ष्मी सर्वत्र सुंदरता व मंगलतेच्या रूपाने प्रकट होते. कालाग्नि-रुद्राची पत्नी निद्रा, सिद्ध योग्यांची झोप म्हणून ओळखली जाते. काळालाही तीन पत्नी आहेत – संध्या, रात्र आणि दिवस. लोभाच्या पत्नी म्हणजे भूक आणि तहान, तसेच संपत्ती, कीर्ती आणि प्रतिष्ठाही त्याच्या पत्नी आहेत. ऊर्जा (तेजस्) यांच्या दोन पत्नी – तेज आणि उष्णता – आहेत. काळाच्या दोन कन्या म्हणजे मृत्यू आणि वार्धक्य, ज्या ज्वराला प्रिय आहेत. निद्रेची कन्या आहे झोपाळूपणा (अलस्य), आणि दुसरी कन्या, आनंद, ही सुखाला प्रिय आहे. वैराग्याच्या दोन पत्नी आहेत – श्रद्धा आणि भक्ती – आणि त्याही सन्मानित आहेत. अदिती ही देवतांची माता आहे, तर सुरभी ही गाईंची जननी आहे. या सर्व प्रकृतीच्या विविध रूपांमध्ये सृष्टीच्या कार्यात सामील झालेल्या आहेत. रोहिणी ही चंद्राची पत्नी आहे, आणि संज्ञा ही सूर्याची प्रिय पत्नी आहे. तारा ही बृहस्पतीची पत्नी आहे, तर अरुंधती ही वसिष्ठाची पत्नी आहे. देवहूती ही कर्दमाची पत्नी आहे, आणि प्रसूती ही दक्षाची प्रिय पत्नी आहे. लोपामुद्रा, हूती आणि कुबेराची प्रिय पत्नी यांचाही उल्लेख आहे. कुंती, दमयंती, यशोदा आणि सद्गुणी देवकी याही उल्लेखनीय आहेत. कलावती, जी राधेची माता आणि वृषभानूची प्रिय पत्नी आहे, तिचाही सन्मानाने उल्लेख आहे. रेवती, सत्यभामा, कालिंदी आणि लक्ष्मणा याही महत्त्वाच्या आहेत. लक्ष्मणा, रुक्मिणी, सीता – जी स्वतः लक्ष्मी म्हणून प्रसिद्ध आहे – याही उल्लेखिल्या आहेत. बाणाची कन्या, उषा आणि तिची सखी चित्रलेखा यांचा देखील उल्लेख आहे. रेणुका, भृगूची माता, हलिमाता आणि रोहिणी याही प्रकृतीच्या विविध शक्ती आहेत. भारतभूमीत अशा अनेक शक्ती आणि रूपे प्रकृतीच्या स्वरूपात आहेत. तिच्या अंश व अंशांशातून जन्मलेल्या स्त्रिया सर्व भुवनांत आढळतात. ब्राह्मणी – जी पूजनीय, पतिव्रता आणि पुत्रवती आहे – तिचा आदर केला जातो. आठ वर्षांची कुमारिका, जी वस्त्र, दागिने आणि चंदनाने सुशोभित केली आहे, तीही महत्त्वाची आहे. सर्व स्त्रिया – श्रेष्ठ, मध्यम आणि कनिष्ठ – या प्रकृतीपासूनच जन्म घेतात. मध्यम श्रेणीच्या स्त्रिया म्हणजे राजस अंशाच्या, आणि त्या भोगासाठी योग्य मानल्या जातात. कनिष्ठ म्हणजे तमस अंशाच्या, ज्या अज्ञात कुळात जन्म घेतात. पृथ्वीवर जे वामार्गी आहेत आणि स्वर्गातील अप्सरांचा समूह, हे सर्वही याच विभागात येतात. या प्रकारे प्रकृतीचे पाच प्रकारांचे संपूर्ण विवेचन झाले आहे. दुर्गा, जी संकटांचा नाश करणारी आहे, तिची सर्वप्रथम सुरथाने पूजा केली होती. त्यानंतर तिला त्रैलोक्यात विश्वमातेच्या रूपात पूजले गेले. एकदा यज्ञात पतीच्या निंदा केल्यामुळे तिने आपले शरीर त्यागले. गणेश, कृष्ण स्वतः, स्कंद, आणि विष्णूच्या अंशातून जन्मलेला – हे सर्व तिच्या नंतर आले. लक्ष्मीची सर्वप्रथम पूजा मंगलबूपाने केली होती.