मुनिश्रेष्ठा, जेव्हा तिची योग्य प्रकारे पूजा केली जाते, तेव्हा ती देवी धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष या चार पुरुषार्थांची प्राप्ती करून देते. तीच मुख्य तत्त्व — प्रकृती आणि पृथ्वीचे मूळ स्वरूप आहे. सर्व रत्नांची जननी, रत्नांनी परिपूर्ण आणि सर्व रत्नखाणींचा आधार तीच आहे. सर्व जीवांचे पालन करणारी, सर्व संपत्ती प्रदान करणारी तीच आहे. हे ऋषिश्रेष्ठा, आता तू प्रकृतीच्या विविध शक्तींबद्दल जाणून घे. अग्निदेवाची पत्नी आणि तीनही लोकांत पूजली जाणारी देवी म्हणजे स्वाहा. यज्ञाची पत्नी दक्षिणा आणि दीक्षा या दोघी सर्वत्र सन्मानित आहेत. पितरांची पत्नी स्वधा, ऋषी, मनु आणि मनुष्य यांच्यात पूजली जाते. वायूची पत्नी स्वस्तिदेवी, सर्व विश्वदेवांमध्ये सन्मानित आहे. गणपतीची पत्नी पुष्टी पृथ्वीवर पूजली जाते. अनंताची पत्नी तुष्टी नेहमीच पूजली व स्तुत्य आहे. ईशानाची पत्नी संपत्ती, देव व मानव यांच्यात आदरणीय आहे. कपिलाची पत्नी धृती सर्वत्र पूजली जाते. यमाची पुण्यवती व सती पत्नी क्षमा सर्वत्र सन्मानित आहे. कामदेवाची पत्नी, क्रीडा व रमणाची अधिष्ठात्री, पतिव्रता रती आहे. सत्याची पत्नी मुक्ती, हीही पतिव्रता असून सर्व लोकांसाठी प्रिय व पूज्य आहे. मोहाची पुण्यवती पत्नी दया, सर्व जगात पूजली जाते व प्रिय आहे. पुण्याची पत्नी प्रतिष्ठा, स्वभावतः पुण्यस्वरूप असून पूजली जाते. सुकर्माची पत्नी कीर्ती, भाग्यवती, सन्मानित व पूज्य आहे. उद्योगाची पत्नी क्रिया, सर्व कार्यांसोबत पूजली जाते. अधर्माची पत्नी मिथ्या, सर्व दुष्टांमध्ये आदरणीय आहे. सत्ययुगात अदृश्य आणि त्रेतायुगात सूक्ष्म असणारी तीच आदर्शनादेवी आहे. कलियुगात ती अत्यंत धाडसी व सर्वत्र व्यापलेली असते. शांती व लज्जा या दोन पुण्यात्म्यांच्या पत्नी असून दोघीही सन्मानित आहेत. ज्ञानाच्या तीन पत्नी — विवेक, बुद्धी आणि स्मृती — आहेत. मूर्त्ती ही धर्मपत्नी तेजस्वी रूपाची आणि मोहक सौंदर्याची आहे. सर्वत्र लक्ष्मीच मूर्तिमंत सौंदर्य व मंगलतेच्या स्वरूपात प्रकट होते. निद्रा, कालाग्निरुद्राची पत्नी, सिद्ध योग्यांची निद्रा आहे. कालाच्या तीन पत्नी — संध्या, रात्र आणि दिवस — आहेत. लोभाच्या पत्नी भूक व तहान; तसेच संपत्ती, कीर्ती आणि मानही त्याच्या पत्नी आहेत. तेज व दाह या दोघी ऊर्जेच्या पत्नी आहेत. कालाच्या दोन कन्या — मृत्यु आणि जरा — या ज्वराच्या प्रिय आहेत. निद्रेची कन्या तंद्रा, आणि दुसरी आनंद, ही सुखाची प्रिय आहे. वैराग्याच्या दोन पत्नी — श्रद्धा आणि भक्ति — दोन्ही पूजनीय आहेत. अदिती ही देवांची माता आहे, तर सुरभी ही गायींची जननी आहे. या सर्व प्रकृतीच्या रूपाने सृष्टीच्या कार्यात कार्यरत आहेत. रोहिणी ही चंद्राची पत्नी आहे, संज्ञा ही सूर्याची प्रिय आहे. तारा बृहस्पतीची पत्नी आहे, अरुंधती वसिष्ठाची आहे. देवहूती ही कर्दमाची पत्नी आहे, प्रसूती दक्षाची प्रिय आहे. लोपा-मुद्रा आणि हूती यांचाही उल्लेख आहे, तसेच कुबेराची प्रिय पत्नीही आहे. या सर्व देवी-शक्ती प्रकृतीच्या विविध रूपांनी सृष्टीच्या निर्मितीत भाग घेतात, आणि त्यांचे पूजन, स्मरण व आदर सृष्टीभर केले जाते.