നാരായണ ഉവാച മേഘഗമ്ഭീരയാ വാചാ തമുവാച ജഗത്പതിഃ
നാരായണൻ പറഞ്ഞു: മേഘം പോലെ ഗംഭീരമായ ശബ്ദത്തിൽ ലോകനാഥൻ അവനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
വിഷ്ണുരുവാച അസ്യ രാമസ്യ രക്ഷാര്ഥം കൃഷ്ണഭക്തസ്യ സാമ്പ്രതമ്
വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: ഈ രാമൻ ഇപ്പോൾ കൃഷ്ണഭക്തനാണ്; അവനെ രക്ഷിക്കാൻ,
നൈതേഷാം കൃഷ്ണഭക്താനാമശുഭം വിദ്യതേ ക്വചിത്
ഈ കൃഷ്ണഭക്തന്മാർക്ക് എവിടെയും ഒരിക്കലും ദുർഭാഗ്യം ഉണ്ടാകില്ല.
നാഹം പാതാ ഗുരൌ രുഷ്ടേ ബലവദ്ഗുരുഹേലനമ്
ഗുരു കോപിതനാകുമ്പോഴും ഗുരുവിനെ അപമാനിക്കുന്ന വലിയ പാപവും ഞാൻ മാപ്പാക്കുന്നില്ല.
മാന്യഃ പൂജ്യശ്ച സര്വേഭ്യഃ സര്വേഷാം ജനകോ ഭവേത്
അവനെ എല്ലാവരും ആദരിക്കുകയും പൂജിക്കുകയും വേണം; അവൻ എല്ലാവർക്കും പിതാവാണ്.
ജനകോ ജന്മദാനാച്ച പാലനാച്ച പിതാ നൃണാമ് 3.44.
ജനനം നൽകുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിനാൽ പിതാവിനെ മനുഷ്യരുടെ ജനകൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു.
പിതുഃ ശതഗുണം മാതാ പോഷണാദ്ഗര്ഭധാരണാത്
കുഞ്ഞിനെ ഗർഭത്തിൽ ധരിച്ച് പോഷിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ അമ്മ പിതാവിനെക്കാൾ നൂറു മടങ്ങ് വലിയവളാണ്.
മാതുഃ ശതഗുണം വന്ദ്യഃ പൂജ്യോ മാന്യോഽന്നദായകഃ
അമ്മയെക്കാൾ നൂറു മടങ്ങ് കൂടുതൽ ആദരിക്കപ്പെടേണ്ടവനും പൂജിക്കപ്പെടേണ്ടവനും ഭക്ഷണം നൽകുന്നവനാണ്.
അന്നദാതുഃ ശതഗുണോഽഭീഷ്ടദേവഃ പരഃ സ്മൃതഃ
ഭക്ഷണം നൽകുന്നവനെക്കാൾ നൂറു മടങ്ങ് വലിയവനാണ് പ്രിയദേവൻ എന്നു പറയുന്നു.
അജ്ഞാനതിമിരാച്ഛന്നം ജ്ഞാനദീപേന ചക്ഷുഷാ
അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുണ്ടതയിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ, ഗുരു നൽകിയ ജ്ഞാനദീപം കൊണ്ട് തപസ്സിലും യാഗത്തിലും സന്തോഷം നേടുന്നു.
ഗുരുദത്തേന മന്ത്രേണ തപസേഷ്ടസുഖം ലഭേത്
ഗുരു നൽകിയ മന്ത്രം കൊണ്ട് തപസ്സിന്റെയും യാഗത്തിന്റെയും സുഖം ലഭിക്കുന്നു.
സര്വം ജയതി സര്വത്ര വിദ്യയാ ഗുരുദത്തയാ
ഗുരു നൽകിയ വിദ്യയാൽ എല്ലായിടത്തും എല്ലാം ജയിക്കാൻ കഴിയുന്നു.
വിദ്യാന്ധോ വാ ധനാന്ധോ വാ യോ മൂഢോ ന ഭജേദ്ഗുരുമ്
വിദ്യയിലും സമ്പത്തിലും അന്ധനാകുന്നവൻ, ഗുരുവിനെ ആദരിക്കാത്ത മണ്ടൻ,
ദരിദ്രം പതിതം ക്ഷുദ്രം നരബുദ്ധ്യാഽഽചരേദ്ഗുരുമ്
ഗുരു ദരിദ്രനോ, വീണുപോയവനോ, ചെറുതായവനോ ആയാലും മനുഷ്യബുദ്ധിയാൽ വിലയിരുത്താതെ സേവിക്കണം.
പിതരം മാതരം ഭാര്യ്യാം ഗുരുപത്നീം ഗുരും പരമ്
തന്റെ അച്ഛനും അമ്മയും ഭാര്യയും ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയും ഗുരുവും ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടവരാണ്.
ഗുരുര്ബ്രഹ്മാ ഗുരുര്വിഷ്ണുര്ഗുരുര്ദേവോ മഹേശ്വരഃ 3.44.
ഗുരു ബ്രഹ്മാവാണ്, ഗുരു വിഷ്ണുവാണ്, ഗുരു മഹേശ്വരൻ തന്നെയാണ്.
ഗുരുശ്ചന്ദ്രസ്തഥേന്ദ്രശ്ച വായുശ്ച വരുണോഽനലഃ
ഗുരു ചന്ദ്രനാണ്, ഇന്ദ്രനും വായുവും വരുണനും അഗ്നിയും ഗുരുവിലാണ്.
നാസ്തി വേദാത്പരം ശാസ്ത്രം നഹി കൃഷ്ണാത്പരഃ സുരഃ
വേദത്തേക്കാൾ വലിയ ശാസ്ത്രം ഇല്ല, കൃഷ്ണനേക്കാൾ വലിയ ദേവതയും ഇല്ല.
നാസ്തി ക്ഷമാവതീ ഭൂമേഃ പുത്രാന്നാസ്ത്യപരഃ പ്രിയഃ
ഭൂമിയെക്കാൾ ക്ഷമയുള്ളതൊരാളില്ല, മകനേക്കാൾ പ്രിയപ്പെട്ടവനുമില്ല.
ശാലഗ്രാമാത്പരോ യന്ത്രോ ന ക്ഷേത്രം ഭാരതാത്പരമ്
ശാലഗ്രാമത്തേക്കാൾ മഹത്തായ യന്ത്രമില്ല, ഭാരതഭൂമിയെക്കാൾ വിശിഷ്ടമായ ദേശവും ഇല്ല.
മോക്ഷദാനാം യഥാ കാശീ വൈഷ്ണവാനാം യഥാ ശിവഃ
മോക്ഷം നൽകുന്ന സ്ഥലങ്ങളിൽ കാശി ഏറ്റവും പ്രധാനമാണ്, വൈഷ്ണവന്മാരിൽ ശിവൻ അതുപോലെ പ്രധാനനാണ്.
ന ച വിദ്യാസമോ ബന്ധുര്നാസ്തി കശ്ചിദ്ഗുരോഃ പരഃ
വിദ്യയെപ്പോലെ നല്ല സുഹൃത്ത് ഇല്ല, ഗുരുവിനെക്കാൾ ഉയർന്നവനും ഇല്ല.
ഗുരുസ്ത്രിയാം ച പുത്രേ ചാപ്യഭവദ്രാമഹേലനമ്
ഗുരുവിനോടും സ്ത്രീയോടും മകനോടും അനാദരം സംഭവിച്ചത് രാമന്റെയും ജീവിതത്തിൽ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്.
നാരായണ ഉവാച ഉവാച ഭഗവാംസ്തത്ര സത്യസാരം പരം വചഃ
നാരായണൻ പറഞ്ഞു: അവിടെ ഭഗവാൻ സത്യവും മൂല്യവും നിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ പ്രസ്താവിച്ചു.
ശ്രീവിഷ്ണുരുവാച നീതിയുക്തം വേദസാരം പരിണാമസുഖാവഹമ്
ശ്രീവിഷ്ണു പറഞ്ഞു: നന്മയുള്ളതും വേദത്തിന്റെ സാരവും ആയതും അവസാനം സന്തോഷം നൽകുന്നതുമാണ് അത്.
യഥാ തേ ഗജവക്ത്രശ്ച കാര്ത്തികേയശ്ച പാര്വതി ।। । തഥാ പരശുരാമശ്ച ഭാര്ഗവോ നാത്ര സംശയഃ ।। 3.44.
പാർവതിയുടെ മക്കളായ ഗജവക്ത്രനും കാർത്തികേയനും പോലെ ഭൃഗുവംശജനായ പരശുരാമനും മകനാണ്, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
നാസ്ത്യേഷു സ്നേഹഭേദശ്ച തവ വാ ശംകരസ്യ ച
അവർക്കിടയിൽ സ്നേഹത്തിൽ ഭേദം ഇല്ല, നിനക്കും ശങ്കരനും തമ്മിലും ഇല്ല.
പുത്രേണ സാര്ദ്ധം പുത്രസ്യ വിവാദോ ദൈവദോഷതഃ
പുത്രനും പിതാവും തമ്മിൽ ദൈവദോഷത്താൽ വഴക്ക് ഉണ്ടായി.
പുത്രാഭിധാനം വേദേഷു പശ്യ വത്സേ വരാനനേ
കുഞ്ഞേ, മനോഹരമുഖിയേ, വേദങ്ങളിൽ 'പുത്രൻ' എന്ന പേരുള്ളത് നോക്കൂ.
പുത്രനാമാഷ്ടകം സ്തോത്രം സാമവേദോക്തമീശ്വരി
ദേവിയേ, സാമവേദത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന പുത്രന്റെ എട്ട് പേരുകളുടെ സ്തോത്രം ഉണ്ട്.