ഭിക്ഷാം കൃത്വാ തു കവചമാനീയ ച നൃപസ്യ ച
ഭിക്ഷയെടുത്ത് രാജാവിന്റെ കവചം കൊണ്ടുവന്നു,
ഏതസ്മിന്നന്തരേ ദേവാ ജഗ്മുഃ സ്വസ്ഥാനമുത്തമമ്
അത്തസമയത്ത് ദേവന്മാർ അവരുടെ ഉത്തമമായ സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങി.
പരശുരാമ ഉവാച കാലഭേദേ ജയോ നൃണാം കാലഭേദേ പരാജയഃ
പരശുരാമൻ പറഞ്ഞു: മനുഷ്യരുടെ വിജയവും പരാജയവും കാലത്തിനനുസരിച്ചാണ്.
അധീതം വിധിവദ്ദത്തം കൃത്സ്നാ പൃഥ്വീ സുശാസിതാ
ഏത് പഠനവും, നിയമപ്രകാരം നൽകിയതും, ഭൂമി മുഴുവൻ നല്ല രീതിയിൽ ഭരിച്ചതും,
ജിതാഃ സര്വേ ച രാജേന്ദ്രാ ലീലയാ രാവണോ ജിതഃ
എല്ലാ രാജാക്കളെയും ജയിച്ചു, രാവണനെയും എളുപ്പത്തിൽ കീഴടക്കി.
രാമസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ രാജാ പരമധാര്മികഃ
രാമന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് അത്യന്തം ധാർമികനായി,
രാജോവാച ഗതാഃ കതിവിധാ ഭൂപാ മാദൃശാ ധരണീതലേ
രാജാവ് ചോദിച്ചു: എത്ര രാജാക്കന്മാർ എനിക്ക് സമാനമായി ഭൂമിയിൽ നിന്നു പോയിരിക്കുന്നു?
ബുദ്ധിസ്തേജോ വിക്രമശ്ച വിവിധാ രണമന്ത്രണാ
ബുദ്ധി, തേജസ്, വീര്യം, പലതരം യുദ്ധനയങ്ങൾ,
ആചാരോ വിനയോ വിദ്യാ പ്രതിഷ്ഠാ പരമം തപഃ
ആചാരം, വിനയം, വിജ്ഞാനം, പ്രശസ്തി, ഉത്തമമായ തപസ്സു,
സാ ച സ്ത്രീ പ്രാണതുല്യാ മേ സാധ്വീ പദ്മാംശസമ്ഭവാ 3.40.
എന്റെ ജീവനെപ്പോലെ പ്രിയപ്പെട്ട, സദാചാരമുള്ള, താമരയിൽ നിന്നു ജനിച്ച പത്മ എന്ന സ്ത്രീ,
ആബാല്യാത്സംഗിനീ ശശ്വച്ഛയനേ ഭോജനേ രണേ
ബാല്യത്തിൽ മുതൽ ഉറക്കത്തിലും, ഭക്ഷണത്തിലും, യുദ്ധത്തിലും എപ്പോഴും എന്റെ കൂടെയുണ്ടായിരുന്നു.
ത്വയാ ന ദൃഷ്ടം യുദ്ധം മേ പുരേയം ശോചനാ സ്ഥിതാ
നിന്റെ കണ്ണുകൾക്ക് എന്റെ നഗരത്തിലെ യുദ്ധം കാണാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; ഞാൻ ദു:ഖത്തിൽ തുടരുന്നു.
കാലേ സിംഹഃ സൃഗാലം ച സൃഗാലഃ സിംഹമേവ ച
കാലം കഴിഞ്ഞാൽ സിംഹം നരിയാവുകയും, നരിയ് സിംഹമാവുകയും ചെയ്യുന്നു.
മഹിഷം മക്ഷികാ കാലേ ഗരുഡം ച തഥോരഗഃ
കാലം കഴിഞ്ഞാൽ മഹിഷി ഈച്ചയാവുകയും, പാമ്പ് ഗരുഡനാവുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഇന്ദ്രം ച മാനവഃ കാലേ കാലേ ബ്രഹ്മാ മരിഷ്യതി
മനുഷ്യനേ, സമയമാകുമ്പോൾ ഇന്ദ്രനും ബ്രഹ്മാവും മരിക്കും.
മരിഷ്യന്തി സുരാഃ സര്വേ ത്രിലോകസ്ഥാശ്ചരാചരാഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ഉള്ള എല്ലാ ദേവന്മാരും, ചലനമുള്ളവരും അചലന്മാരും, ഒടുവിൽ എല്ലാവരും നശിക്കും.
കാലസ്യ കാലഃ ശ്രീകൃഷ്ണഃ സ്രഷ്ടുഃ സ്രഷ്ടാ യഥേച്ഛയാ
കാലത്തിനും അതിനപ്പുറം കാലമായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ, സ്രഷ്ടാവിനും സ്രഷ്ടാവ്, തനിക്കിഷ്ടമുള്ളപോലെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ ആണു.
മഹാസ്ഥൂലാത്സ്ഥൂലതമഃ സൂക്ഷ്മാത്സൂക്ഷ്മതമഃ കൃശഃ
അവൻ ഏറ്റവും വലിയവനിലും വലിയവൻ, ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായതിലും സൂക്ഷ്മൻ, അതുപോലെ വളരെ സുതാര്യമുമാണ്.
തതഃ ക്ഷുദ്രവിരാഡ് ജാതഃ സര്വേഷാം കാരണം പരമ് 3.40.
അതിനുശേഷം അവനിൽ നിന്ന് സൂക്ഷ്മമായ മഹാവിരാട് ജനിച്ചു; അവൻ എല്ലാറ്റിനും പരമകാരണമാണ്.
നാഭേഃ കമലദണ്ഡസ്യ യോഽന്തം ന പ്രാപ യത്നതഃ
നാഭിയിൽ നിന്നു ഉയർന്ന കമലത്തിന്റെ തണ്ടിന്റെ അറ്റം വലിയ പരിശ്രമം ചെയ്തിട്ടും അവൻ കണ്ടെത്താൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
തപശ്ചക്രേ തതസ്തത്ര ലക്ഷവര്ഷം ച വായുഭുക്
അവിടെ വായു മാത്രം ആഹാരമാക്കി, ലക്ഷം വർഷം കഠിനതപം ചെയ്തു.
ഗോപഗോപീപരിവൃതം ദ്വിഭുജം മുരലീധരമ്
അവൻ രണ്ട് കൈകളോടെ മുരളി പിടിച്ചിരിക്കുന്നവനെയും, ഗോപന്മാരും ഗോപികകളും ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നതും കണ്ടു.
ദൃഷ്ട്വാഽനുജ്ഞാം ഗൃഹീത്വാ ച പ്രണമ്യ ച പുനഃ പുനഃ
അവനെ കണ്ടു, അനുമതി വാങ്ങി, വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിച്ചു.
യഃ ശിവഃ സൃഷ്ടിസംഹര്ത്താ സ ച സ്രഷ്ടുര്ലലാടജഃ
ശിവൻ സൃഷ്ടിയും സംഹാരവും ചെയ്യുന്നവൻ, സ്രഷ്ടാവിന്റെ നെറ്റിയിൽ നിന്നു ജനിച്ചവനും ആണു.
സൃഷ്ടികാരണഭൂതാശ്ച ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശ്വരാഃ
ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും സൃഷ്ടിയുടെ കാരണങ്ങളാണ്.
തേഽപി ദേവാഃ പ്രാകൃതികാഃ പ്രാകൃതശ്ച മഹാവിരാട്
അവ ദേവന്മാരും പ്രകൃതിയിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്; മഹാവിരാടും അതുപോലെയാണ്.
ന ശക്തഃ പരമേശോഽപി താം ശക്തിം പ്രകൃതിം വിനാ
പ്രകൃതിയായ ആ ശക്തി ഇല്ലാതെ പരമേശ്വരനും ഒന്നും ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല.
സാ ച കൃഷ്ണേ തിരോഭൂയ സൃഷ്ടിസംഹാരകാരകേ
ആ ശക്തി കൃഷ്ണനിൽ ലയിച്ച്, സൃഷ്ടിക്കും സംഹാരത്തിനും കാരണമാകുന്നു.
കുലാലശ്ച കടം കര്തും യഥാഽശക്തോ മൃദം വിനാ 3.40.
കുമ്മിയ്ക്ക് മണ്ണില്ലാതെ പാത്രം ഉണ്ടാക്കാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ,
സാ ച ശക്തിഃ സൃഷ്ടികാലേ പഞ്ചധാ ചേശ്വരേച്ഛയാ
സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ ആ ശക്തി ഭഗവാന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം അഞ്ചായി വിഭജിക്കുന്നു.